Anuvaka 1
ଏହି ଅନୁବାକର ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି ଅଥର୍ବଣୀୟ ଜ୍ଞାନ, ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ଓ ବନ୍ଧନ-ମୋଚନକାରୀ ଚିକିତ୍ସା ମାଧ୍ୟମରେ ସମଗ୍ରତା ଏବଂ ଶୁଭ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବା। ଉପଭାବଗୁଡ଼ିକ: ଗୁପ୍ତ ‘ପରମଂ ଧାମ’କୁ ଜ୍ଞାନମୟ ଉତ୍କର୍ଷ ଏବଂ ଅମୃତତ୍ୱ-ଜ୍ଞାନ; ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ଶୁଚିତାକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ–ଅପ୍ସରା ଭଳି ସୀମାନ୍ତ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା; ରୋଗଜନିତ ପ୍ରବାହ (ଆସ୍ରାବ)କୁ ଅଟକାଇ ଶରୀରୀୟ ଛିଦ୍ର/ଭଙ୍ଗକୁ ସିଲ୍ କରିବା; ବିଷ୍କନ୍ଧ ଓ ଗ୍ରାସକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଜାଙ୍ଗିଡ଼ ମଣି ତାବିଜ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା; ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର-କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ରିତୁଆଲ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧନ ଓ ଅଶୁଭତା-ନିବାରଣ।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
AVŚ 2.1 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଗୁହ୍ୟ-ଜ୍ଞାନମୟ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ; ଏହା ଗୁହା (ଗୁହା) ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା “ପରମ ଧାମ” (paramaṃ dhāma) କୁ ସୂଚାଏ, ଯାହା ଅମୃତ (ଅମରତ୍ୱ) ର ଗୁପ୍ତ ଗଠନକୁ ଜାଣିବା ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ। ଦିବ୍ୟ ନାମ ଓ ନିୟମକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ଏକମାତ୍ର ଜ୍ଞାତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସୂକ୍ତଟି ଦୀର୍ଘାୟୁ, ମୃତ୍ୟୁସଦୃଶ ସୀମାବଦ୍ଧତାରୁ ରକ୍ଷା, ଏବଂ ପିତୃପୁରୁଷୀୟ ମହିମାକୁ—ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ସେହି ଗୁପ୍ତ ଧାମ ସହ ସମନ୍ୱୟର ଫଳ ଭାବେ—ପ୍ରତିପାଦନ କରେ।
Sukta 2
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ସୀମାନ୍ତୀୟ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ ସତ୍ତା ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ହଠାତ୍ ଆଗମନ ମାନବୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ଶୁଚିତାକୁ ବିଘ୍ନିତ କରିପାରେ। ତାଙ୍କୁ ନାମେ ଡାକି, ସ୍ତୁତି କରି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି—ବିଶେଷତଃ ସମୁଦ୍ର (କୋସ୍ମିକ ଜଳ) ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ‘ଆସନ’ ନିଶ୍ଚିତ କରି—ସାଧକ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ଆହ୍ୱାନ, ବିଦାୟ କିମ୍ବା ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଏ। ଏହାର ଶକ୍ତି ‘ପରିଚୟ ଓ ଆବରଣ’ରେ ଅଛି—ସେମାନେ କେଉଁଠି ଥିବା ଉଚିତ ଓ କିପରି ଆସନ୍ତି-ଯାଆନ୍ତି (ଆ ଚ ପରା ଚ ଯନ୍ତି) ତାହାକୁ ମାନଚିତ୍ରିତ କରିବାରେ।
Sukta 3
ଏହି ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତଟି āsrāva—ଦେହରେ ରୋଗଜନିତ “ବହିବା” ପ୍ରକାରର ସ୍ରାବ, ଯେପରି ଘାଉରୁ ପୁଯ଼/ରସ ଝରିବା କିମ୍ବା ରକ୍ତସ୍ରାବ—ବିରୋଧରେ ଏକ ଭୈଷଜ୍ୟ-ମନ୍ତ୍ର। ଏହା ସ୍ରୋତକୁ ଅଟକାଇ ଦେହର ସମଗ୍ରତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚାହେ। ଉପଚାରକୁ ପର୍ବତ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ଆଦି ଅନେକ ସ୍ରୋତରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏକ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଏହି କଥା କହି ଚିକିତ୍ସାକୁ “ମୁଦ୍ରା” ଦିଏ ଯେ ଔଷଧ ଆଗରୁ ହିଁ ରୋଗକୁ ଶାନ୍ତ କରି ଦୂରେ ହଟାଇଦେଇଛି।
Sukta 4
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ମନ୍ତ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ଜାଙ୍ଗିଡ଼କୁ ଦେବଦତ୍ତ ମଣି (ତାବିଜ/ଔଷଧ) ଭାବେ ସଶକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଧାରଣକାରୀକୁ ବିଷ୍କନ୍ଧ-ପ୍ରକାର ରୋଗପୀଡ଼ା, ରାକ୍ଷସୀୟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ‘ଭକ୍ଷକ’ (ଅତ୍ତ୍ରିନ୍) ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଏହାକୁ ସାର୍ବଭୌମ ଔଷଧ (ବିଶ୍ୱଭେଷଜ) ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ଓ ଜାଦୁ-ଟୋଣା/କୃତ୍ୟାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ସହ ମଣିଷର ଆୟୁକୁ ବିପଦରୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଏ।
Sukta 5
ଏହି ସାତ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ପିଷଣ-ଯଜ୍ଞକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି—ସେ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ, ନବପିଷ୍ଟ ସୋମ ପାନ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ସୁବକ୍ତ ସ୍ତୁତିରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଉନ୍ତୁ। ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୋମଜନିତ ବଳକୁ ସର୍ପ-ଅବରୋଧକ ଉପରେ ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ବିଜୟ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇ, ଦେବଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କୁ ବଳ, ସଫଳତା ଏବଂ ବାଧା ଭଙ୍ଗ ପାଇଁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣୀୟ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥିତ।
Sukta 6
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ‘ସପତ୍ନହା’—ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ-ନାଶକ—ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ତେଜ ଚାରି ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ସୁରକ୍ଷିତ ସୀମା-କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରେ। ବର୍ଷ, ଋତୁ ଓ ଚକ୍ରାଦି କାଳ-ପରିଚକ୍ର ସହ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଯୋଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ ଗୃହ-ରକ୍ଷକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ଘରୋଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅପଶକୁନ-ନିବାରକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରେ—ଯାହା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ପରାଜିତ କରି ସାମାଜିକ–ରାଜସିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ଥିର କରେ।
Sukta 7
AVŚ 2.7 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଶାପ-ମୋଚନ ସୂକ୍ତ; ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଅଭିଶାପ (ଶପଥ/ଶାପ) କୁ ଏକ ସ୍ପର୍ଶଗୋଚର ଦୁଃଖ-ଦୋଷ ଭାବେ ଧରାଯାଇଛି—ଯାହାକୁ ଧୋଇ ହଟାଇହେବ, ତଳକୁ ଦବାଇହେବ, ଏବଂ ଶେଷରେ ତାହାର ପ୍ରେଷକଙ୍କ ପାଖକୁ ପୁଣି ଫେରାଇଦିଆଯାଇପାରେ। ଏହା ଶୁଦ୍ଧିକାରିଣୀ ଆପଃ (ଜଳ) ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ‘ଚକ୍ଷୁ’ (ଦୃଷ୍ଟି-ଶକ୍ତି) କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ଜନିତ ଶାପଗୁଡ଼ିକୁ ଗଳାଇ ନିରସନ କରେ, ଏବଂ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଯାଜ୍ଞିକ ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ।
Sukta 8
ଅଥର୍ବବେଦ 2.8 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଚିକିତ୍ସା–ନିଷ୍କାସନ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା କ୍ଷେତ୍ରିୟ ରୋଗକୁ ଢିଲା କରି ଦୂରେଇ ଦେବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ; ଏହାକୁ ଉପରେ ଓ ତଳେ ବାନ୍ଧା ଗଠିତ ଫାନ୍ଦ/ପାଶ ଭାବେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଯୁଗଳ ମୋଚକ Vicṛtā ଓ Tārakāଙ୍କୁ ‘ଖୋଲିଦେବା/ମୁକ୍ତ କରିବା’ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଏବଂ virút ଲତାକୁ କ୍ଷେତ୍ରିୟ-ନାଶକ ଔଷଧ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ କରାଯାଏ; ରିତିର ଶକ୍ତିକୁ ହାଳ ଆଦି ଚାଷ ଉପକରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇ, ସେଗୁଡ଼ିକ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ରୋଗକୁ ‘କାଟି’ ଉଖାଡ଼ି ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ବୋଲି ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
Sukta 9
ଏହି ପାଞ୍ଚ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତ ଭଗ-ସଦୃଶ ‘ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ/ଶୁଭ ବଣ୍ଟନ’ ରୂପୀ ଏକ ଉପକାରକ, ସମୃଦ୍ଧି-ବହନକାରୀ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ସେ ଆସୁ, ଉଦୟ ହେଉ, ଏବଂ ଜୀବିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମାଜିକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଓ ସନ୍ତାନ-ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ ଭାବରେ, ସେଇ ଶୁଭ ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ଔଷଧ-ବଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ମହାମାରୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଓ ‘ଜୀବନର ଦୁର୍ଗ’କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ; ଅସଂଖ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ ଓ ଔଷଧିମାନଙ୍କର ସହାୟତା ତାହାର ପଛରେ ରହେ। ଏହିପରି, ସୂକ୍ତଟି ପୌଷ୍ଟିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ଭୈଷଜ୍ୟ ଆଶ୍ୱାସନ ସହ ଏକତ୍ର କରେ: ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଔଷଧ ରୂପେ ଆସେ।
Sukta 10
AVŚ 2.10 ଏକ ପାଶମୋଚନ (ବନ୍ଧନ-ଖୋଲାଇବା) ଚିକିତ୍ସାମୂଳକ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ରିତୁଆଲ ଭାବେ ରୋଗୀକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ, କ୍ଷେତ୍ରଜ (କ୍ଷେତ୍ରିୟ) ଉତ୍ପତ୍ତି ଦୁଃଖ, କ୍ଷୟକାରୀ ରୋଗ, ଏବଂ ନିରୃତିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁମୟ ଆକର୍ଷଣରୁ “ଖୋଲି” ଦିଏ; ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଶାରୀରିକ ଏବଂ ନୀତି-ରିତୁଆଲ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବନ୍ଧନ ଭାବେ ଦେଖାଏ। ପାଶର ଅଧିପତି ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ (ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀକୁ ଅନାଗସ (“ନିର୍ଦୋଷ”) ଘୋଷଣା କରି, ତାଙ୍କୁ ଋତ ସହ ଶୁଭ ସମନ୍ୱୟରେ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରେ; ଦ୍ୟାଵା-ପୃଥିବୀ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଏହାକୁ ମୁଦ୍ରିତ କରନ୍ତି।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.