Sukta 3
Rishi: Atharvanic tradition (commonly indexed to Atharvan/Angiras lineages for healing hymns).
Devata: Bheṣaja (the Remedy) / the mountain-born healing power (implicit).
Chandas: Mixed/irregular (Atharvavedic healing prose-verse tendency; not securely determinable from a single mantra without full hymn metrical audit).
ଏହି ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତଟି āsrāva—ଦେହରେ ରୋଗଜନିତ “ବହିବା” ପ୍ରକାରର ସ୍ରାବ, ଯେପରି ଘାଉରୁ ପୁଯ଼/ରସ ଝରିବା କିମ୍ବା ରକ୍ତସ୍ରାବ—ବିରୋଧରେ ଏକ ଭୈଷଜ୍ୟ-ମନ୍ତ୍ର। ଏହା ସ୍ରୋତକୁ ଅଟକାଇ ଦେହର ସମଗ୍ରତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚାହେ। ଉପଚାରକୁ ପର୍ବତ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ଆଦି ଅନେକ ସ୍ରୋତରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏକ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଏହି କଥା କହି ଚିକିତ୍ସାକୁ “ମୁଦ୍ରା” ଦିଏ ଯେ ଔଷଧ ଆଗରୁ ହିଁ ରୋଗକୁ ଶାନ୍ତ କରି ଦୂରେ ହଟାଇଦେଇଛି।
Mantras
Mantra 1
आस्रावस्य भेषजम्। अ॒दो यद॑व॒धाव॑त्यव॒त्कमधि॒ पर्व॑तात्। तत् ते॑ कृणोमि भेष॒जं सुभे॑षजं॒ यथास॑सि
ଓଘା ହେଉଥିବା ଘାଉ ପାଇଁ ଭେଷଜ। ଯାହା ସେଠାରେ, ପର୍ବତ ଉପରୁ ଧାରା ହୋଇ ତଳକୁ ବହିଆସେ—ସେହିଥିରୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭେଷଜ କରୁଛି: ଅତି ଭଲ ଭେଷଜ, ସୁଭେଷଜ, ଯେପରି ତୁମେ ପୁନଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ହେବ।
Mantra 2
आद॒ङ्गा कु॒विद॒ङ्गा श॒तं या भे॑ष॒जानि॑ ते । तेषा॑मसि॒ त्वमु॑त्त॒मम॑नास्रा॒वमरो॑गणम्
ହେ ଅଙ୍ଗମାନେ, ହେ ଅଙ୍ଗକୁ ଜାଣୁଥିବାମାନେ, ତୋର ଯେ ଶତ ଭେଷଜ (ଔଷଧ) ଅଛି—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ: ସମସ୍ତ ସ୍ରାବକୁ ରୋକୁଥିବା, ରୋଗକୁ ଦୂର କରୁଥିବା।
Mantra 3
नी॒चैः ख॑न॒न्त्यसु॑रा अरु॒स्राण॑मि॒दं म॒हत्। तदा॑स्रा॒वस्य॑ भेष॒जं तदु॒ रोग॑मनीनशत्
ତଳକୁ ସେମାନେ ଖୋଦନ୍ତି—ଅସୁରମାନେ—ଏହି ମହାନ ଅରୁସ୍ରାଣକୁ। ସେହିଟି ହେଉଛି ବହୁଥିବା ସ୍ରାବର ଭେଷଜ; ସେହିଟି ନିଶ୍ଚୟ ରୋଗକୁ ନାଶ କରିଦେଇଛି।
Mantra 4
उ॒प॒जीका॒ उद् भ॑रन्ति समु॒द्रादधि॑ भेष॒जम्। तदा॑स्रा॒वस्य॑ भेष॒जं तदु॒ रोग॑मशीशमत्
ଉପଜୀକାମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଔଷଧି-ଭେଷଜ ବାହାର କରି ଆଣନ୍ତି। ସେଇ ହେଉଛି ବହୁଥିବା ସ୍ରାବର ଭେଷଜ; ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ରୋଗକୁ ଶାନ୍ତ କରିଛି।
Mantra 5
अ॒रु॒स्राण॑मि॒दं म॒हत् पृ॑थि॒व्या अध्युद्भृ॑तम्। तदा॑स्रा॒वस्य॑ भेष॒जं तदु॒ रोग॑मनीनशत्
ପୃଥିବୀରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଏହି ମହାନ୍ ଭେଷଜ ଅରୁସ୍ରା (ବହୁଥିବା ଘା) ପାଇଁ ଅଟେ। ସେଇ ଔଷଧ—ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ—ରୋଗକୁ ନାଶ କରି ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲା।
Mantra 6
शं नो॑ भवन्त्व॒प ओष॑धयः शि॒वाः । इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॒ अप॑ हन्तु र॒क्षस॑ आ॒राद् विसृ॑ष्टा॒ इष॑वः पतन्तु र॒क्षसा॑म्
ଆମ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଓ କଲ୍ୟାଣ ହେଉ; ଜଳମାନେ ଓ ଔଷଧିମାନେ ଶିବା—କୃପାମୟ—ହେଉନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ପ୍ରହାର କରୁ; ଦୂରରୁ ଛାଡ଼ା ତୀରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ପତିତ ହେଉନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It targets āsrāva—an abnormal “running” discharge such as an oozing sore or bleeding/flux—and aims to stop the flow and restore health.
The hymn invokes Bheṣaja, the Remedy itself, treating medicine as a divine healing power sourced from mountain, earth, and sea.
A healer recites it over a prepared medicine (herb/mineral and water), then applies it to the affected area as a wash or dressing, repeating the refrain that it is “the remedy for āsrāva.”
Ask anything about Sukta 3 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
