Sukta 65
Sukta 7.65
Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Mitra–Varuṇa
Triṣṭubh (probable; metrical verification recommended)
हे संक्षिप्त त्रिष्टुभ स्तोत्र सूर्योदयाला मित्र–वरुणांना आवाहन करते; त्यांच्या शुद्ध संकल्पाचे आणि सर्व जगाच्या मार्गांवरून संचार करणाऱ्या सार्वभौम रक्षणकर्तृत्वाचे स्तवन करते. ऋताचे हे द्वय अधिपती असत्याविरुद्ध ‘पूल’ ठरावेत आणि संकटांवरून सुरक्षित पार घडवून द्यावा अशी विनंती करते; आणि शेवटी दीर्घकालीन कल्याण व संरक्षणासाठी प्रार्थनेने समाप्त होते.
Mantras
Mantra 1
प्रति वां सूर उदिते सूक्तैर्मित्रं हुवे वरुणं पूतदक्षम् । ययोरसुर्यमक्षितं ज्येष्ठं विश्वस्य यामन्नाचिता जिगत्नु ॥
सूर्य उगवताच, सुबद्ध सूक्तांनी मी तुम्हांला हाक देतो—मित्राला आणि पूतदक्ष वरुणाला। ज्यांची असुर्य (सार्वभौम) शक्ति अक्षय, ज्येष्ठ आहे, जी विश्वाच्या प्रत्येक याम (मार्ग/क्रम) मध्ये संचारते—विस्तीर्ण जागृतीसह—ते आमच्याकडे येवोत.
Mantra 2
ता हि देवानामसुरा तावर्या ता नः क्षितीः करतमूर्जयन्तीः । अश्याम मित्रावरुणा वयं वां द्यावा च यत्र पीपयन्नहा च ॥
कारण तुम्ही दोघेही देवांमध्ये असुर (सर्वाधिपती) शक्ती आहात; तुम्ही दोघेही आर्य (श्रेष्ठ) आहात. आमच्यासाठी ऊर्जेने वाढणारी, बलवर्धक अशी निवासस्थाने घडवा. हे मित्र-वरुणा, द्यावा (द्यौः) आणि अहः (दिवस) जिथे पोषण करून वाढ घडवितात, त्या ठिकाणी आम्ही तुम्हांला प्राप्त होवो.
Mantra 3
ता भूरिपाशावनृतस्य सेतू दुरत्येतू रिपवे मर्त्याय । ऋतस्य मित्रावरुणा पथा वामपो न नावा दुरिता तरेम ॥
हे बहुपाश (अनेक बंधनशक्ती असलेले) तुम्ही दोघे, अनृत (असत्य) विरुद्ध सेतू आहात—शत्रुभाव असलेल्या मर्त्यासाठी दुस्तर. हे मित्र-वरुणा, तुमच्या ऋत (ṛta) मार्गाने आम्ही आमची दुरिते अशी पार करू, जशी नावेतून पाणी पार करतात.
Mantra 4
आ नो मित्रावरुणा हव्यजुष्टिं घृतैर्गव्यूतिमुक्षतमिळाभिः । प्रति वामत्र वरमा जनाय पृणीतमुद्नो दिव्यस्य चारोः ॥
हे मित्रावरुणा, आमच्याकडे या—हव्यजुष्टि (अर्पण-स्वीकार) करून; घृतसमृद्धीने आणि इळा (प्रेरणाधारा) यांनी विस्तीर्ण गव्युत (चराऊ भूमी) ओतून द्या. येथे, प्रत्युत्तरार्थ, जनासाठी श्रेष्ठ वर भरून द्या—दिव्य उद्न (स्वर्गीय झरा) यांच्या मधुर प्रवाहातून.
Mantra 5
एष स्तोमो वरुण मित्र तुभ्यं सोमः शुक्रो न वायवेऽयामि । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
हे वरुणा आणि मित्रा! हा स्तोम तुमच्यासाठी आहे; वायूसाठी नेला जाणारा उज्ज्वल सोम जसा, तसा मी हा पुढे आणून अर्पितो. हे पुरंधी (समृद्धी-शक्तींनो)! आमच्या धियः (प्रेरित बुद्धी) अभिष्ट सिद्धीकडे ग्रहण करा; आणि आम्हांला सदा स्वस्ति (कल्याण)ांनी रक्षित करा.
Frequently Asked Questions
It praises Mitra–Varuṇa as rulers of ṛta (truth and order) and asks them to help the worshipper cross hardships safely, like a boat crossing water.
Together they represent social harmony and moral law: Mitra stabilizes agreements and friendship, while Varuṇa oversees truth and restrains wrongdoing, so their joint power protects the world’s order.
The hymn itself points to sunrise; it is especially fitting at dawn in daily worship or in Soma-related contexts when seeking clarity, protection, and a return to ṛta.
Ask anything about Sukta 65 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.