Rig Veda Sukta 65
Mandala 7Sukta 655 Mantras

Sukta 65

Sukta 7.65

Rishi

Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)

Devata

Mitra–Varuṇa

Chandas

Triṣṭubh (probable; metrical verification recommended)

આ સંક્ષિપ્ત ત્રિષ્ટુભ સ્તુતિ સૂર્યોદયે મિત્ર–વરુણને આવાહન કરે છે; તેમની શુદ્ધ નિશ્ચયશક્તિ અને સર્વ જગતના માર્ગોમાં વ્યાપી રહેલી સર્વાધિકારી રક્ષક સત્તાનું સ્તવન કરે છે. ઋતાના આ દ્વય સ્વામી અસત્ય સામે ‘પુલ’ બની કાર્ય કરે અને દુઃખ-સંકટમાંથી સુરક્ષિત પાર ઉતારવા માટે માર્ગ બને એવી પ્રાર્થના કરે છે; અંતે દીર્ઘકાળીન કલ્યાણ અને રક્ષણ માટે વિનંતિ સાથે પૂર્ણ થાય છે.

Mantras

Mantra 1

प्रति वां सूर उदिते सूक्तैर्मित्रं हुवे वरुणं पूतदक्षम् । ययोरसुर्यमक्षितं ज्येष्ठं विश्वस्य यामन्नाचिता जिगत्नु ॥

સૂર્યના ઉદય સમયે, સુઘડ સૂક્તોથી હું તમને આહ્વાન કરું છું—પવિત્ર દક્ષ (શુદ્ધ સંકલ્પ/શક્તિ) ધરાવતા મિત્ર અને વરુણને. જેમની અસુર્ય (સર્વાધિકારી) શક્તિ અક્ષિત, જ્યેષ્ઠ છે—અને વિશ્વના સર્વ યામોમાં (માર્ગો/ગતિઓમાં) વ્યાપક જાગૃતિ સાથે ગતિ કરે છે—તે તમે અમારી પાસે આવો.

Mantra 2

ता हि देवानामसुरा तावर्या ता नः क्षितीः करतमूर्जयन्तीः । अश्याम मित्रावरुणा वयं वां द्यावा च यत्र पीपयन्नहा च ॥

કારણ કે તમે બંને દેવોમાં અસુર—સર્વાધિપતિ શક્તિઓ છો; તમે બંને આર્ય, ઉદાર મહાન છો. અમારા માટે ઊર્જાથી વધતાં નિવાસસ્થાનો રચો. હે મિત્ર-વરুণ, અમે તમને પ્રાપ્ત કરીએ—ત્યાં જ્યાં દ્યાવા (આકાશ) અને અહા (દિવસો) પોષે અને વૃદ્ધિ કરે.

Mantra 3

ता भूरिपाशावनृतस्य सेतू दुरत्येतू रिपवे मर्त्याय । ऋतस्य मित्रावरुणा पथा वामपो न नावा दुरिता तरेम ॥

હે બહુ-પાશવાળા, તમે બંને અનૃત (અસત્ય) સામે સેતુ—પુલ છો; શત્રુભાવ ધરાવતા મર્ત્ય માટે અતિક્રમવા દુષ્કર. હે મિત્ર-વરুণ, ઋતના તમારા પથ દ્વારા અમે દુરીતાઓને એમ પાર કરીએ, જેમ નૌકાથી જળ પાર થાય.

Mantra 4

आ नो मित्रावरुणा हव्यजुष्टिं घृतैर्गव्यूतिमुक्षतमिळाभिः । प्रति वामत्र वरमा जनाय पृणीतमुद्नो दिव्यस्य चारोः ॥

હે મિત્ર-વરুণ, હવ્યને સ્વીકારી અમારી પાસે આવો; ઘૃતની સમૃદ્ધિ અને ઇળાઓ (પ્રેરણાધારાઓ) સાથે વિશાળ ગવ્યૂતિ—પશુચરાગાહ વહાવો. અહીં પ્રતિઉત્તરરૂપે, જન માટે શ્રેષ્ઠ વર દ્યો—દિવ્ય ઉદ્ન (કૂવા/સ્રોત)ના મધુર પ્રવાહમાંથી.

Mantra 5

एष स्तोमो वरुण मित्र तुभ्यं सोमः शुक्रो न वायवेऽयामि । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

હે વરુણ અને મિત્ર, આ સ્તોત્ર હું તમને અર્પું છું; વાયુ માટે લાવવામાં આવેલા તેજસ્વી સોમ સમાન, હું તેને આગળ ધરી આવું છું. હે પુરંધિઓ (સમૃદ્ધિના દાત્રી શક્તિઓ), ઇચ્છિત સિદ્ધિ તરફ અમારી ધીઓને ગ્રહણ કરો; અને સદા કલ્યાણથી અમારી રક્ષા કરો.

Frequently Asked Questions

It praises Mitra–Varuṇa as rulers of ṛta (truth and order) and asks them to help the worshipper cross hardships safely, like a boat crossing water.

Together they represent social harmony and moral law: Mitra stabilizes agreements and friendship, while Varuṇa oversees truth and restrains wrongdoing, so their joint power protects the world’s order.

The hymn itself points to sunrise; it is especially fitting at dawn in daily worship or in Soma-related contexts when seeking clarity, protection, and a return to ṛta.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App