
Sukta 7.65
Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Mitra–Varuṇa
Triṣṭubh (probable; metrical verification recommended)
આ સંક્ષિપ્ત ત્રિષ્ટુભ સ્તુતિ સૂર્યોદયે મિત્ર–વરુણને આવાહન કરે છે; તેમની શુદ્ધ નિશ્ચયશક્તિ અને સર્વ જગતના માર્ગોમાં વ્યાપી રહેલી સર્વાધિકારી રક્ષક સત્તાનું સ્તવન કરે છે. ઋતાના આ દ્વય સ્વામી અસત્ય સામે ‘પુલ’ બની કાર્ય કરે અને દુઃખ-સંકટમાંથી સુરક્ષિત પાર ઉતારવા માટે માર્ગ બને એવી પ્રાર્થના કરે છે; અંતે દીર્ઘકાળીન કલ્યાણ અને રક્ષણ માટે વિનંતિ સાથે પૂર્ણ થાય છે.
Mantra 1
प्रति वां सूर उदिते सूक्तैर्मित्रं हुवे वरुणं पूतदक्षम् । ययोरसुर्यमक्षितं ज्येष्ठं विश्वस्य यामन्नाचिता जिगत्नु ॥
સૂર્યના ઉદય સમયે, સુઘડ સૂક્તોથી હું તમને આહ્વાન કરું છું—પવિત્ર દક્ષ (શુદ્ધ સંકલ્પ/શક્તિ) ધરાવતા મિત્ર અને વરુણને. જેમની અસુર્ય (સર્વાધિકારી) શક્તિ અક્ષિત, જ્યેષ્ઠ છે—અને વિશ્વના સર્વ યામોમાં (માર્ગો/ગતિઓમાં) વ્યાપક જાગૃતિ સાથે ગતિ કરે છે—તે તમે અમારી પાસે આવો.
Mantra 2
ता हि देवानामसुरा तावर्या ता नः क्षितीः करतमूर्जयन्तीः । अश्याम मित्रावरुणा वयं वां द्यावा च यत्र पीपयन्नहा च ॥
કારણ કે તમે બંને દેવોમાં અસુર—સર્વાધિપતિ શક્તિઓ છો; તમે બંને આર્ય, ઉદાર મહાન છો. અમારા માટે ઊર્જાથી વધતાં નિવાસસ્થાનો રચો. હે મિત્ર-વરুণ, અમે તમને પ્રાપ્ત કરીએ—ત્યાં જ્યાં દ્યાવા (આકાશ) અને અહા (દિવસો) પોષે અને વૃદ્ધિ કરે.
Mantra 3
ता भूरिपाशावनृतस्य सेतू दुरत्येतू रिपवे मर्त्याय । ऋतस्य मित्रावरुणा पथा वामपो न नावा दुरिता तरेम ॥
હે બહુ-પાશવાળા, તમે બંને અનૃત (અસત્ય) સામે સેતુ—પુલ છો; શત્રુભાવ ધરાવતા મર્ત્ય માટે અતિક્રમવા દુષ્કર. હે મિત્ર-વરুণ, ઋતના તમારા પથ દ્વારા અમે દુરીતાઓને એમ પાર કરીએ, જેમ નૌકાથી જળ પાર થાય.
Mantra 4
आ नो मित्रावरुणा हव्यजुष्टिं घृतैर्गव्यूतिमुक्षतमिळाभिः । प्रति वामत्र वरमा जनाय पृणीतमुद्नो दिव्यस्य चारोः ॥
હે મિત્ર-વરুণ, હવ્યને સ્વીકારી અમારી પાસે આવો; ઘૃતની સમૃદ્ધિ અને ઇળાઓ (પ્રેરણાધારાઓ) સાથે વિશાળ ગવ્યૂતિ—પશુચરાગાહ વહાવો. અહીં પ્રતિઉત્તરરૂપે, જન માટે શ્રેષ્ઠ વર દ્યો—દિવ્ય ઉદ્ન (કૂવા/સ્રોત)ના મધુર પ્રવાહમાંથી.
Mantra 5
एष स्तोमो वरुण मित्र तुभ्यं सोमः शुक्रो न वायवेऽयामि । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
હે વરુણ અને મિત્ર, આ સ્તોત્ર હું તમને અર્પું છું; વાયુ માટે લાવવામાં આવેલા તેજસ્વી સોમ સમાન, હું તેને આગળ ધરી આવું છું. હે પુરંધિઓ (સમૃદ્ધિના દાત્રી શક્તિઓ), ઇચ્છિત સિદ્ધિ તરફ અમારી ધીઓને ગ્રહણ કરો; અને સદા કલ્યાણથી અમારી રક્ષા કરો.
It praises Mitra–Varuṇa as rulers of ṛta (truth and order) and asks them to help the worshipper cross hardships safely, like a boat crossing water.
Together they represent social harmony and moral law: Mitra stabilizes agreements and friendship, while Varuṇa oversees truth and restrains wrongdoing, so their joint power protects the world’s order.
The hymn itself points to sunrise; it is especially fitting at dawn in daily worship or in Soma-related contexts when seeking clarity, protection, and a return to ṛta.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.