Sukta 28
Sukta 6.28
Bharadvāja (traditional for Maṇḍala 6; this hymn is the famous Go-sūkta in Book 6)
Go (Cows) / associated with Indra and Uṣas (symbolic powers of light and increase)
Triṣṭubh (probable for RV 6.28.1)
ऋग्वेद ६.२८ मधील भऱद्वाजांचे प्रसिद्ध गो-सूक्त गायी गोष्ठात (गोठा/कळप-ठाणे) येऊन स्थिरावोत अशी आशीर्वादवाणी करते आणि त्यांना समृद्धी, आनंद व वाढ यांचे मूळ मानून स्तुती करते. गायींना शुभ, अनेक-रूप, संततीदायिनी शक्ती म्हणून—उषेसारख्या तेजाशी आणि इंद्राच्या पराक्रमाशी जोडून—त्यांचे दूध, फलनिष्पत्ती व संरक्षण सतत गृहस्थाला आणि यज्ञाला पोषण देओ अशी प्रार्थना करते.
Mantras
Mantra 1
आ गावो अग्मन्नुत भद्रमक्रन्त्सीदन्तु गोष्ठे रणयन्त्वस्मे । प्रजावतीः पुरुरूपा इह स्युरिन्द्राय पूर्वीरुषसो दुहानाः ॥
गायी आल्या; त्यांनी कल्याण घडविले. त्या तेजस्वी गोठ्यात बसोत आणि आम्हाला आनंद देवोत. त्या येथे प्रजावती, बहुरूपिणी असोत—इंद्रासाठी दुहणाऱ्या प्राचीन उषांसारख्या, ज्या मधुर प्रकाशधारा ओततात.
Mantra 2
इन्द्रो यज्वने पृणते च शिक्षत्युपेद्ददाति न स्वं मुषायति । भूयोभूयो रयिमिदस्य वर्धयन्नभिन्ने खिल्ये नि दधाति देवयुम् ॥
इंद्र यजमानाला—जो देतो, जो भरतो—शिक्षण देतो; तो जवळ येऊन देतो, कोणाचे स्वधन हिरावून घेत नाही. पुन्हा पुन्हा तो याचा रयि (समृद्धी/संपदा) वाढवितो, आणि अखंड मोकळ्या क्षेत्रात देवयु (देव-आकांक्षी) याला स्थिर करतो.
Mantra 3
न ता नशन्ति न दभाति तस्करो नासामामित्रो व्यथिरा दधर्षति । देवाँश्च याभिर्यजते ददाति च ज्योगित्ताभिः सचते गोपतिः सह ॥
त्या (या गायी/प्रकाश-गायी) नष्ट होत नाहीत; कोणताही चोर त्यांना फसवू शकत नाही. कोणताही अमित्र, कोणतेही थरथरविणारे भय त्यांना पराभूत करू शकत नाही. साधक ज्या शक्तींनी देवांचे यजन करतो आणि दानही देतो—त्याच शक्तींशी गोपती (गायी/किरणांचा स्वामी) सदैव सहवास ठेवतो व एकरूप होतो.
Mantra 4
न ता अर्वा रेणुककाटो अश्नुते न संस्कृतत्रमुप यन्ति ता अभि । उरुगायमभयं तस्य ता अनु गावो मर्तस्य वि चरन्ति यज्वनः ॥
त्यांच्यापर्यंत न कोणताही वेगवान आक्रमक पोहोचतो, न धूळ उडवीत पाठलाग करणारा; नीट रचलेल्या सापळ्याजवळ ते जात नाहीत. ते उरुगाय—विस्तृत-गामी, निर्भय—त्याचे अनुसरण करतात; त्याच्या संरक्षणाखाली यजमान मर्त्याच्या ठायी गावः (रश्मी) अडथळ्याविना मुक्तपणे विचरतात.
Mantra 5
गावो भगो गाव इन्द्रो मे अच्छान्गावः सोमस्य प्रथमस्य भक्षः । इमा या गावः स जनास इन्द्र इच्छामीद्धृदा मनसा चिदिन्द्रम् ॥
गावः (रश्मी) हाच भग—आनंददायी भाग; गावः हाच इंद्र, जो माझ्याकडे येतो. गावः हेच सोमाचे प्रथम भक्ष्य. या ज्या गावः आहेत—त्या इंद्राच्या प्रजा आहेत; आणि इंद्राला मी दृढ हृदयाने व मनाने खरोखरच शोधतो/इच्छितो.
Mantra 6
यूयं गावो मेदयथा कृशं चिदश्रीरं चित्कृणुथा सुप्रतीकम् । भद्रं गृहं कृणुथ भद्रवाचो बृहद्वो वय उच्यते सभासु ॥
हे गावः (रश्मींनो), तुम्ही कृशालाही पुष्ट करता; अश्रीरालाही सूप्रतीक—सुंदर मुखवाला—करता. तुम्ही कल्याणकारी घर घडवता, वाणीला शुभ करता; सभांमध्ये तुमच्याविषयी जीवन-बल महान आहे असे उच्चारले जाते.
Mantra 7
प्रजावतीः सूयवसं रिशन्तीः शुद्धा अपः सुप्रपाणे पिबन्तीः । मा वः स्तेन ईशत माघशंसः परि वो हेती रुद्रस्य वृज्याः ॥
हे प्रजावती किरणांनो! उत्तम कुरणात चरता, सुशोभित पानस्थानी शुद्ध जल पिणाऱ्या तुम्हांवर—कोणताही चोर अधिराज्य करू नये; कोणताही दुष्ट-वक्ता (माघशंस) प्रभाव गाजवू नये. तुमच्या भोवती रुद्राचे क्षेपणास्त्र (हेति) दूर वळविले जावो.
Mantra 8
उपेदमुपपर्चनमासु गोषूप पृच्यताम् । उप ऋषभस्य रेतस्युपेन्द्र तव वीर्ये ॥
हा निकट-संपर्क व पोषणाचा कर्मयोग या किरणांशी जोडला जावो; तो वृषभाच्या बीजाशी (रेतस्) मिसळो. हे इंद्रा! तुझे वीर्य-बल जवळच आहे—ते येथे प्रवेश करून वाढो.
Frequently Asked Questions
Because they are seen as living auspiciousness—food, wealth, fertility, and social stability—and also as symbols of radiant powers that nourish the gods (especially Indra) and sustain the sacrifice.
It works on two levels: it blesses real herds and milk-prosperity, and it also uses ‘cows’ as a symbol for rays of light, abundance, and the fruitful energies of life and mind.
Commonly at dawn or during cattle-related occasions—bringing cows to the stall, seeking protection from harm, or praying for fertility and steady milk—often alongside simple household offerings like ghee or milk.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.