Sukta 27
Sukta 6.27
Bharadvāja (Bārhaspatya lineage; traditional attribution for much of Maṇḍala 6)
Indra
Triṣṭubh (probable; RV 6.27 predominantly Triṣṭubh)
हे सूक्त इंद्राच्या मदिर, उन्मत्त सामर्थ्याचे गूढ उलगडते—सोमप्रेरित आनंदोन्माद आणि मैत्री त्याला रणांगणात निर्णायक विजय कसा देतात हे दाखवते. पुढे शेष व वृचीवंत यांसारख्या शत्रूंना ठार मारण्यासारख्या ठोस वीरपराक्रमांची आठवण करून देते. अखेरीस याज्ञिक–पुरोहिती वातावरणात राजाश्रयदाते उदार दक्षिणा अर्पण करतात असा प्रसंग येतो आणि इंद्राची शक्ती समृद्धी, वैभव व आश्रयदातृत्व यांच्याशी जोडली जाते.
Mantras
Mantra 1
किमस्य मदे किम्वस्य पीताविन्द्रः किमस्य सख्ये चकार । रणा वा ये निषदि किं ते अस्य पुरा विविद्रे किमु नूतनासः ॥
त्याचा मद (उन्माद/आनंद) काय, आणि त्याचे पान (सोमपान) काय? सख्यामुळे इंद्राने कोणते कार्य साधले? रणात निकट बसलेल्यांनी त्याला प्राचीन काळापासून काय ओळखले—आणि नवे शोधक आता काय जाणतात?
Mantra 2
सदस्य मदे सद्वस्य पीताविन्द्रः सदस्य सख्ये चकार । रणा वा ये निषदि सत्ते अस्य पुरा विविद्रे सदु नूतनासः ॥
त्याचा मद सत्य आहे, त्याचे पान सत्य आहे; सख्यामुळे इंद्राने जे घडविले ते सत्य आहे. रणात निकट बसलेल्यांनी त्याला प्राचीन काळापासून जे जाणले ते सत्य—आणि नवे शोधक आता जे जाणतात तेही सत्य आहे.
Mantra 3
नहि नु ते महिमनः समस्य न मघवन्मघवत्त्वस्य विद्म । न राधसोराधसो नूतनस्येन्द्र नकिर्ददृश इन्द्रियं ते ॥
हे मघवन् (दानवीर) इंद्रा! तुझ्या महिमेचे संपूर्ण परिमाण आम्हांस ठाऊक नाही; तुझे मघवत्त्व—ती अतुल दानशीलता—हीही आम्हांस ज्ञात नाही. हे इंद्रा! तुझ्या नित्य-नूतन राधस् (समृद्धी/दान) याची पूर्ण इंद्रिय-शक्ती कोणीही कधी पाहिलेली नाही.
Mantra 4
एतत्त्यत्त इन्द्रियमचेति येनावधीर्वरशिखस्य शेषः । वज्रस्य यत्ते निहतस्य शुष्मात्स्वनाच्चिदिन्द्र परमो ददार ॥
हे इंद्रा! हीच तुझी ती प्रसिद्ध इंद्रिय-राजस शक्ती; जिच्याद्वारे तू वरशिखाच्या शेष (अवशेष) यास ठार केलेस. आणि तुझ्या फेकलेल्या, प्रहारक वज्राच्या शुष्म (तेज/बल) मुळे—त्याच्या गर्जना-ध्वनीनेही—हे इंद्रा! परम अडथळा तुटून विखुरतो.
Mantra 5
वधीदिन्द्रो वरशिखस्य शेषोऽभ्यावर्तिने चायमानाय शिक्षन् । वृचीवतो यद्धरियूपीयायां हन्पूर्वे अर्धे भियसापरो दर्त् ॥
इंद्राने वरशिखाच्या शेषाचा वध केला—जो त्याच्यावर परत फिरून येतो आणि जो पुढे सरसावून भिडतो, अशा दोघांनाही शिकवण देत. हरियूपीया येथे त्याने वृचीवत् यास घाव घातला तेव्हा, पहिल्याच भागात शत्रू भयाने तुटून पडला, आणि नंतर पळून दूर झाला.
Mantra 6
त्रिंशच्छतं वर्मिण इन्द्र साकं यव्यावत्यां पुरुहूत श्रवस्या । वृचीवन्तः शरवे पत्यमानाः पात्रा भिन्दाना न्यर्थान्यायन् ॥
हे पुरुहूत इंद्रा! यव्यावतीमध्ये कीर्तीसाठी, कवचधारी तीन हजार (योद्धे) तुझ्यासह एकत्र झाले. वृचीवंताचे जन, बाणांच्या हल्ल्यासाठी धाव घेत, आपली पात्रे फोडीत, उद्दिष्ट अपूर्ण राहून परत गेले.
Mantra 7
यस्य गावावरुषा सूयवस्यू अन्तरू षु चरतो रेरिहाणा । स सृञ्जयाय तुर्वशं परादाद्वृचीवतो दैववाताय शिक्षन् ॥
ज्याच्या दोन गायी—लालसर, उत्तम कुरणांनी समृद्ध—आतल्या आत वावरतात, वारंवार चाटत राहतात; त्याने तुर्वशाला सृंजयाला दिले, आणि वृचीवंताविरुद्ध दैववाताला शिकवून/प्रशिक्षित केले.
Mantra 8
द्वयाँ अग्ने रथिनो विंशतिं गा वधूमतो मघवा मह्यं सम्राट् । अभ्यावर्ती चायमानो ददाति दूणाशेयं दक्षिणा पार्थवानाम् ॥
हे अग्ने! दोन रथी आणि वीस गायी—सम्राट मघवान मला देतो. अभ्यावर्ती आणि चायमान ही दान-दक्षिणा अर्पित करतात—पार्थवानांची ती दक्षिणा, जी कमी करणे कठीण आहे.
Frequently Asked Questions
It explores how Indra’s soma-inspired power and friendship help devotees, then illustrates this through battle victories and ends by linking Indra’s favor with generous ritual gifts (dakṣiṇā).
The questions highlight that Indra’s strength is not merely physical—it is a sacred, inspired force associated with soma and with the bond between Indra and his worshippers.
It refers to dakṣiṇā given by patrons to the priest/poet after successful rites, showing that divine protection and victory are expected to yield real-world prosperity and social support for ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.