
Sukta 6.28
Bharadvāja (traditional for Maṇḍala 6; this hymn is the famous Go-sūkta in Book 6)
Go (Cows) / associated with Indra and Uṣas (symbolic powers of light and increase)
Triṣṭubh (probable for RV 6.28.1)
ଋଗ୍ବେଦ ୬.୨୮, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ଗୋ-ସୂକ୍ତ’, ଗାଈମାନଙ୍କର ଆଗମନ ଓ ଗୋଷ୍ଠ (ଗୋଶାଳା/ଗୋଠ)ରେ ସୁସ୍ଥିର ଭାବେ ବସବାସକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରେ—ଯାହା ସମୃଦ୍ଧି, ଆନନ୍ଦ ଓ ବୃଦ୍ଧିର ମୂଳ। ଏହା ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ, ବହୁରୂପୀ, ସନ୍ତାନଦାୟିନୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରେ—ଉଷା-ସଦୃଶ ରଶ୍ମିମୟତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତାପ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ—ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ତାଙ୍କର ଦୁଧ, ଉର୍ବରତା ଓ ସୁରକ୍ଷା ନିରନ୍ତର ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ପୋଷଣ କରୁ।
Mantra 1
आ गावो अग्मन्नुत भद्रमक्रन्त्सीदन्तु गोष्ठे रणयन्त्वस्मे । प्रजावतीः पुरुरूपा इह स्युरिन्द्राय पूर्वीरुषसो दुहानाः ॥
ହେ ଗାବୋ, ତୁମେ ଆସିଲ; ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ କରିଲ। ଦୀପ୍ତିମୟ ଗୋଷ୍ଠରେ ବସ; ଆମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମାଅ। ଏଠାରେ ତୁମେ ପ୍ରଜାବତୀ, ବହୁରୂପା ହେଇ ରୁହ—ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପୂର୍ବତନ ଉଷାମାନେ ଯେପରି ଦୋହନ କରନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରକାଶର ଧାରାମାନେ ନିଜ ମାଧୁର୍ୟ ଝରାଉ।
Mantra 2
इन्द्रो यज्वने पृणते च शिक्षत्युपेद्ददाति न स्वं मुषायति । भूयोभूयो रयिमिदस्य वर्धयन्नभिन्ने खिल्ये नि दधाति देवयुम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାକୁ—ଯେ ଦାନ କରେ ଓ ପୂରଣ କରେ—ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି; ସମୀପକୁ ଆସି ଦାନ ଦିଅନ୍ତି; କାହାର ନିଜସ୍ୱକୁ ସେ ଚୋରି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ପୁନଃପୁନଃ ସେ ଏହାର ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି) ବଢ଼ାନ୍ତି; ଏବଂ ଅଭିନ୍ନ ଖୋଲା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେବୟୁ (ଦେବ-ଅନ୍ୱେଷୀ)କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 3
न ता नशन्ति न दभाति तस्करो नासामामित्रो व्यथिरा दधर्षति । देवाँश्च याभिर्यजते ददाति च ज्योगित्ताभिः सचते गोपतिः सह ॥
ଏହି (ପ୍ରକାଶ-ଗାବୋ/କିରଣମାନେ) ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଚୋର ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଠକାଇ ପାରେ ନାହିଁ। କୌଣସି ଶତ୍ରୁଶକ୍ତି, କୌଣସି କମ୍ପାଉଥିବା ଭୟ-ବ୍ୟଥା ସେମାନଙ୍କୁ ଜିତି ପାରେ ନାହିଁ। ଯେହି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧକ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରେ ଓ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦିଏ—ସେହି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୋପତି (କିରଣମାନଙ୍କ ଅଧିପତି/ଅନ୍ତର୍ଗତ ରକ୍ଷକ) ସଦାକାଳ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବସନ୍ତି।
Mantra 4
न ता अर्वा रेणुककाटो अश्नुते न संस्कृतत्रमुप यन्ति ता अभि । उरुगायमभयं तस्य ता अनु गावो मर्तस्य वि चरन्ति यज्वनः ॥
ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଦ୍ରୁତ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ, ଧୂଳି ଉଡ଼ାଇ ପଛୁଆ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସୁସଜ୍ଜିତ ଫାନ୍ଦାର ନିକଟକୁ ସେମାନେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଉରୁଗାୟ—ବିଶାଳ-ଗତିଶୀଳ, ନିର୍ଭୟ—ତାହାକୁ ଅନୁସରି ସେମାନେ ଚାଲନ୍ତି; ସେଇ ରକ୍ଷା ତଳେ ଯଜ୍ୱନ ମର୍ତ୍ୟରେ ଗାବଃ (କିରଣ-ଗାଈମାନେ) ନିର୍ବିଘ୍ନେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଭାବେ ବିଚରନ୍ତି।
Mantra 5
गावो भगो गाव इन्द्रो मे अच्छान्गावः सोमस्य प्रथमस्य भक्षः । इमा या गावः स जनास इन्द्र इच्छामीद्धृदा मनसा चिदिन्द्रम् ॥
ଗାବଃ ଭଗଃ—ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭାଗ; ଗାବଃ ଇନ୍ଦ୍ରଃ—ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର। ଗାବଃ ସୋମସ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଭକ୍ଷଃ—ସୋମର ପ୍ରଥମ ଆହାର। ଏହି ଯେ ଗାବଃ—ସେମାନେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ଜନ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମୁଁ ଦୃଢ଼ ହୃଦୟରେ ଓ ମନରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଖୋଜେ।
Mantra 6
यूयं गावो मेदयथा कृशं चिदश्रीरं चित्कृणुथा सुप्रतीकम् । भद्रं गृहं कृणुथ भद्रवाचो बृहद्वो वय उच्यते सभासु ॥
ହେ ଗାବଃ (କିରଣ-ଗାଈମାନେ), ତୁମେ କ୍ଷୀଣକୁ ମଧ୍ୟ ପୁଷ୍ଟ କର; ଅଶ୍ରୀରକୁ ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ରତୀକ—ସୁନ୍ଦରମୁଖ—କର। ତୁମେ ଗୃହକୁ ଭଦ୍ର ନିବାସ କର, ବାଣୀକୁ ଭଦ୍ର କର; ସଭାମାନଙ୍କରେ ତୁମ ବିଷୟରେ ‘ଜୀବନ-ବଳ ମହାନ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।
Mantra 7
प्रजावतीः सूयवसं रिशन्तीः शुद्धा अपः सुप्रपाणे पिबन्तीः । मा वः स्तेन ईशत माघशंसः परि वो हेती रुद्रस्य वृज्याः ॥
ହେ ଗାବଃ (କିରଣ/ଗୋ), ପ୍ରଜାବତୀ, ସୁୟବସଂ—ଶୁଭ ଚାରାରେ ଚରୁଥିବା, ସୁପ୍ରପାଣେ—ସୁନ୍ଦର ପାନସ୍ଥାନରେ ଶୁଦ୍ଧ ଅପଃ (ଜଳ) ପିଉଥିବା; ତୁମମାନଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ସ୍ତେନ (ଚୋର) ଶାସନ କରୁନାହିଁ, କୌଣସି ମାଘଶଂସ (ଦୁର୍ବାକ୍ୟକାରୀ/ଦୁଷ୍ଟ-ପ୍ରଶଂସକ) ପ୍ରବଳ ହେଉନାହିଁ। ତୁମ ଚାରିପାଖରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହେତି (କ୍ଷେପାସ୍ତ୍ର) ଦୂରେ ଘୁରିଯାଉ।
Mantra 8
उपेदमुपपर्चनमासु गोषूप पृच्यताम् । उप ऋषभस्य रेतस्युपेन्द्र तव वीर्ये ॥
ଏହି ଉପପର୍ଚ୍ଚନ—ନିକଟ-ସଂସ୍ପର୍ଶର ସଂଯୋଗ ଓ ପୋଷଣ—ଏହି ଗାବଃମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଉ; ଋଷଭଙ୍କ ରେତସ୍ (ବୀଜ/ବୀର୍ୟ) ସହ ଏହା ମିଶୁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ବୀର୍ୟ (ବୀରବଳ) ନିକଟରେ ଅଛି—ଏହା ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।
Because they are seen as living auspiciousness—food, wealth, fertility, and social stability—and also as symbols of radiant powers that nourish the gods (especially Indra) and sustain the sacrifice.
It works on two levels: it blesses real herds and milk-prosperity, and it also uses ‘cows’ as a symbol for rays of light, abundance, and the fruitful energies of life and mind.
Commonly at dawn or during cattle-related occasions—bringing cows to the stall, seeking protection from harm, or praying for fertility and steady milk—often alongside simple household offerings like ghee or milk.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.