Sukta 36

Mantra 1

अनश्वो जातो अनभीशुरुक्थ्यो रथस्त्रिचक्रः परि वर्तते रजः । महत्तद्वो देव्यस्य प्रवाचनं द्यामृभवः पृथिवीं यच्च पुष्यथ ॥

अश्वांशिवाय, लगामांशिवाय, स्तुतीस योग्य असा एक रथ जन्मला; त्रिचक्र होऊन तो रजस्—दीप्तिमान अंतरिक्ष-प्रदेशांत—परिभ्रमण करीत राहतो. हे ऋभवो! तुमची ही दैवी कीर्ती महान आहे; कारण तुम्ही द्यौ आणि पृथिवी—या दोन्हींना—पुष्ट करून वाढविता.

Mantra 2

रथं ये चक्रुः सुवृतं सुचेतसोऽविह्वरन्तं मनसस्परि ध्यया । ताँ ऊ न्वस्य सवनस्य पीतय आ वो वाजा ऋभवो वेदयामसि ॥

ज्यांनी रथ सु-वृत (सु-घडवलेला/सु-फिरणारा) केला—हे सुचेतस (स्वच्छचित्त) जनहो—जो मनाभोवतीच्या ध्यानेने घडून अविह्वल (अचल) राहतो; त्या शक्तींनाच आम्ही आता या सवनाच्या पानासाठी आवाहन करीत आहोत. हे वाज आणि ऋभवो! आम्ही तुम्हांला येथे (चित्तात) प्रकट/विदित करीत आहोत.

Mantra 3

तद्वो वाजा ऋभवः सुप्रवाचनं देवेषु विभ्वो अभवन्महित्वनम् । जिव्री यत्सन्ता पितरा सनाजुरा पुनर्युवाना चरथाय तक्षथ ॥

हे वाजा आणि ऋभुगण, हे विभ्वु! देवांमध्ये तुमचे हे सु-प्रवचनीय महत्त्व असे—की तुमचे माता-पिता जरी जर्जर (वृद्ध) असले, तरी तुम्ही त्यांना पुन्हा तरुण केले; चालण्यास योग्य व प्रवासासाठी समर्थ असे घडविले.

Mantra 4

एकं वि चक्र चमसं चतुर्वयं निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिः । अथा देवेष्वमृतत्वमानश श्रुष्टी वाजा ऋभवस्तद्व उक्थ्यम् ॥

तुम्ही एकच चमस (पात्र) चार रूपांत केले; आणि निश्चर्मण (चर्म/कातडी) पासून, तुमच्या धितींनी (विचार-शक्तींनी), गौ प्रकट केली. मग देवांमध्ये अमृतत्व प्राप्त केले. हे श्रुष्टी, वाजा आणि ऋभवः—हेच तुमचे उक्थ्य (स्तुतीयोग्य) कृत्य आहे.

Mantra 5

ऋभुतो रयिः प्रथमश्रवस्तमो वाजश्रुतासो यमजीजनन्नरः । विभ्वतष्टो विदथेषु प्रवाच्यो यं देवासोऽवथा स विचर्षणिः ॥

ऋभु-कौशल्यातून जन्मलेला रयि (समृद्धी/धन) कीर्तीमध्ये सर्वप्रथम व अत्यंत प्रसिद्ध आहे—तोच वाज-श्रुता (प्राचुर्य-प्रसिद्ध) वीरशक्तींनी उत्पन्न केला. विभ्वुने घडविलेला तो विदथांमध्ये (सभांमध्ये) प्रवचनीय आहे; ज्याला देव सहाय्य करतात—तो विचर्षणि, दूरवर पोहोचणाऱ्या दृष्टीचा व बलाचा स्वामी होतो.

Mantra 6

स वाज्यर्वा स ऋषिर्वचस्यया स शूरो अस्ता पृतनासु दुष्टरः । स रायस्पोषं स सुवीर्यं दधे यं वाजो विभ्वाँ ऋभवो यमाविषुः ॥

तो वाज्य—समृद्धीचा वाहक, वेगवान अश्व—होतो; वचस्य-शक्ती (प्रेरित वाणी) यांच्या बळाने तो ऋषी होतो; तो शूरवीर होतो, युद्धांत दुस्तर प्रतिस्पर्धी। तो रयीचे पोषण आणि सुवीर्य धारण करतो—ज्याला वाज आणि सर्वव्यापी ऋभूगणांनी प्रकट केले आहे.

Mantra 7

श्रेष्ठं वः पेशो अधि धायि दर्शतं स्तोमो वाजा ऋभवस्तं जुजुष्टन । धीरासो हि ष्ठा कवयो विपश्चितस्तान्व एना ब्रह्मणा वेदयामसि ॥

तुमचे श्रेष्ठ, दर्शनीय सौंदर्यरूप येथे स्थापित झाले आहे—हा स्तोम; हे वाज व ऋभूंनो, यात आनंद मानून हे स्वीकारा। कारण तुम्हीच स्थिर धीर, विपश्चित कवी आहात; या ब्रह्म (पवित्र वाणी) द्वारे आम्ही तुम्हाला आमच्या बोधात उपस्थित करतो.

Mantra 8

यूयमस्मभ्यं धिषणाभ्यस्परि विद्वांसो विश्वा नर्याणि भोजना । द्युमन्तं वाजं वृषशुष्ममुत्तममा नो रयिमृभवस्तक्षता वयः ॥

तुम्ही, विद्वांसो, सर्व बाजूंनी असलेल्या धिषणा-शक्तींमधून, सर्व नर्य (पौरुषमय) भोजन—ऊर्जा—आस्वादता। आमच्यासाठी दीप्तिमान वाज—वृष-शुष्मयुक्त, सर्वोत्तम—घडवा; आणि हे ऋभूंनो, आमच्यासाठी रयी—आमची वाढ व जीवन-पूर्णता—रचा.

Mantra 9

इह प्रजामिह रयिं रराणा इह श्रवो वीरवत्तक्षता नः । येन वयं चितयेमात्यन्यान्तं वाजं चित्रमृभवो ददा नः ॥

इथेच, याच जीवनात, आमच्यात रममाण होत—इथेच आमच्यासाठी प्रजा घडवा, इथेच धन-संपदा घडवा, इथेच वीरबलयुक्त यश घडवा. ज्यायोगे आम्ही इतरांपलीकडे चेतन होऊ—हे ऋभूंनो, ती विचित्र बहुरंगी विजय-समृद्धी आम्हाला द्या.