Sukta 36

Mantra 1

अनश्वो जातो अनभीशुरुक्थ्यो रथस्त्रिचक्रः परि वर्तते रजः । महत्तद्वो देव्यस्य प्रवाचनं द्यामृभवः पृथिवीं यच्च पुष्यथ ॥

અશ્વ વિના, અબીશુ (લગામ) વિના, સ્તુતિને યોગ્ય એવો રથ જન્મે છે; ત્રિચક્ર (ત્રણ ચક્રો) સાથે તે રજઃ—પ્રકાશમય વિસ્તારો—માં પરિભ્રમણ કરે છે. હે ઋભુઓ! તમારું આ દેવ્ય પ્રભાવ-વચન મહાન છે; કારણ કે તમે દ્યૌ અને પૃથિવી—બંનેને—પોષો અને વૃદ્ધિ કરો.

Mantra 2

रथं ये चक्रुः सुवृतं सुचेतसोऽविह्वरन्तं मनसस्परि ध्यया । ताँ ऊ न्वस्य सवनस्य पीतय आ वो वाजा ऋभवो वेदयामसि ॥

હે સુચેતસ (સુબુદ્ધિ) ઋભુઓ! તમે જે રથને સુવૃત (સુઘડ) બનાવ્યો—અવિહ્વર (અડગ), મનસઃ પરિ ધ્યયા (મનના પરિભ્રમતી ધ્યાનથી) ઘડાયેલો—તે જ શક્તિઓને અમે હવે આ સવનના પાન માટે આહ્વાન કરીએ છીએ. હે વાજ અને ઋભુઓ! અમે તમને અહીં (અમારી ચેતનામાં) પ્રગટ કરીએ છીએ.

Mantra 3

तद्वो वाजा ऋभवः सुप्रवाचनं देवेषु विभ्वो अभवन्महित्वनम् । जिव्री यत्सन्ता पितरा सनाजुरा पुनर्युवाना चरथाय तक्षथ ॥

હે વાજા અને ઋભુઓ, હે વિભુ! દેવોમાં તમારું આ સુપ્રવચનીય મહિમા છે—કે તમારા પિતરાઓ સનાજુરા (અતિ પ્રાચીન) હોવા છતાં, તમે તેમને ફરી યુવાન બનાવી, ગતિ અને યાત્રા માટે યોગ્ય એવા રથચાલન માટે ઘડી કાઢ્યા.

Mantra 4

एकं वि चक्र चमसं चतुर्वयं निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिः । अथा देवेष्वमृतत्वमानश श्रुष्टी वाजा ऋभवस्तद्व उक्थ्यम् ॥

તમે એક ચમસ (પ્યાલો) ને ચારરૂપ કર્યો; અને નિશ્ચર્મણ (ચામડાં/છાલ)માંથી ધીતિભિઃ—વિચારશક્તિઓથી—ગાયને પ્રગટ કરી. ત્યારબાદ દેવોમાં અમૃતત્વ પ્રાપ્ત કર્યું. હે શ્રુષ્ટી, વાજા અને ઋભુઓ—આ તમારું ઉકથ્ય (સ્તુતિયોગ્ય) કર્મ છે.

Mantra 5

ऋभुतो रयिः प्रथमश्रवस्तमो वाजश्रुतासो यमजीजनन्नरः । विभ्वतष्टो विदथेषु प्रवाच्यो यं देवासोऽवथा स विचर्षणिः ॥

ઋભુ-કૌશલ્યથી જન્મેલો રયિ (ધન/સમૃદ્ધિ) કીર્તિમાં સર્વપ્રથમ, સર્વશ્રેષ્ઠ છે; તેને વાજશ્રુત (પ્રચુરતામાં પ્રસિદ્ધ) પુરુષબળોએ ઉત્પન્ન કર્યો. વિભુ દ્વારા ઘડાયેલો તે વિદથોમાં પ્રવાચ્ય—સભાઓમાં પ્રખર રીતે પ્રચાર્ય—છે; જેને દેવો સહાય કરે છે, તે વિશાળવિચર્ષણિ—વિસ્તૃત દૃષ્ટિ અને બળનો ધારક—બને છે.

Mantra 6

स वाज्यर्वा स ऋषिर्वचस्यया स शूरो अस्ता पृतनासु दुष्टरः । स रायस्पोषं स सुवीर्यं दधे यं वाजो विभ्वाँ ऋभवो यमाविषुः ॥

તે વાજ્ય—સમૃદ્ધિનો વહનકર્તા, ઝડપી અશ્વ—બને છે; વચસ્ય શક્તિથી તે ઋષિ બને છે; તે શૂરવીર બને છે—અંતરના યુદ્ધોમાં દુસ્તર, અતિક્રમણ અઘરો યોધ્ધા. તે રાયસ્-પોષ (અંતરધનની વૃદ્ધિ) અને સુવીર્ય (સાચું વીર્યબળ) ધારણ કરે છે—જેનને વાજ અને સર્વવ્યાપી ઋભુઓએ પ્રગટ કર્યો છે.

Mantra 7

श्रेष्ठं वः पेशो अधि धायि दर्शतं स्तोमो वाजा ऋभवस्तं जुजुष्टन । धीरासो हि ष्ठा कवयो विपश्चितस्तान्व एना ब्रह्मणा वेदयामसि ॥

હે વાજ અને ઋભુઓ, તમારું શ્રેષ્ઠ, દર્શનીય રૂપ-સૌંદર્ય અહીં સ્થાપિત થયું છે—આ સ્તોત્ર; તેમાં આનંદ લો, તેને સ્વીકારો. કારણ કે તમે સ્થિર ધીર પુરુષો છો, પ્રકાશમાન વિવેકવાળા કવિઓ; આ બ્રહ્મ (પવિત્ર વાણી) દ્વારા અમે તમને અમારી ચેતનામાં પ્રત્યક્ષ કરીએ છીએ.

Mantra 8

यूयमस्मभ्यं धिषणाभ्यस्परि विद्वांसो विश्वा नर्याणि भोजना । द्युमन्तं वाजं वृषशुष्ममुत्तममा नो रयिमृभवस्तक्षता वयः ॥

હે વિદ્વાનો, તમે સર્વત્રની ધિષણા-શક્તિઓમાંથી અમારાં માટે સર્વ નર્ય (પુરુષાર્થમય) ભોજન—શક્તિઓ—નો ઉપભોગ કરો. અમારાં માટે તેજસ્વી વાજ (પ્રભામય સમૃદ્ધિ), વૃષ-શુષ્મ (વૃષભસમાન બળ)વાળો, સર્વોત્તમ—ઘડો; અને હે ઋભુઓ, અમારાં માટે રયિ—અમારી વૃદ્ધિ અને જીવનની પૂર્ણતા—પણ ઘડો.

Mantra 9

इह प्रजामिह रयिं रराणा इह श्रवो वीरवत्तक्षता नः । येन वयं चितयेमात्यन्यान्तं वाजं चित्रमृभवो ददा नः ॥

અહીં જ—આ જીવનમાં—અમામાં આનંદ પામતાં, અમારે માટે પ્રજા ઘડો; અહીં જ અમારે માટે રયિ (સમૃદ્ધિ) ઘડો; અહીં જ અમારે માટે વીરબળથી સમૃદ્ધ શ્રવઃ (યશ) ઘડો. જેના દ્વારા અમે અન્યોથી પણ પરે ચેતન બનીએ—હે ઋભુઓ, તે ચિત્ર (બહુરંગી) વિજય-વાજ (જયની પૂર્ણતા) અમને આપો.