
Sukta 4.36
Rbhus (or poet addressing them within the Rbhu cycle of Book 4)
Rbhus
Trishtubh (probable)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿ-ಸಹೋದರರಾದ ಋಭುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮೂರು ಚಕ್ರಗಳ ರಥದಂತಹ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಕೌಶಲ್ಯಕೃತಿಗಳು, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ. ಅವರ ಪರಿಪೂರ್ಣ ತಕ್ಷಣೆ (takṣaṇa) ಸಮೃದ್ಧಿ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯಶಾಲಿ ಪೂರ್ಣತೆಯ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರವು ಆತ್ಮೀಯ ವಿನಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: “ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಈಗಲೇ” ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಸಂತಾನ, ಧನ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ ವೀರಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿರಿ.
Mantra 1
अनश्वो जातो अनभीशुरुक्थ्यो रथस्त्रिचक्रः परि वर्तते रजः । महत्तद्वो देव्यस्य प्रवाचनं द्यामृभवः पृथिवीं यच्च पुष्यथ ॥
ಅಶ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ಅಬೀಶು (ಲಗಾಮು) ಇಲ್ಲದೆ, ಸ್ತುತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರಥವು ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ತ್ರಿಚಕ್ರ (ಮೂರು ಚಕ್ರ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ರಜಃ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ—ಸುತ್ತಾಡುತ್ತದೆ. ಹೇ ಋಭುಗಳೇ! ನಿಮ್ಮ ಈ ದೈವ್ಯ ಕೀರ್ತಿ ಮಹತ್ತಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿ—ಎರಡನ್ನೂ—ಪೋಷಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 2
रथं ये चक्रुः सुवृतं सुचेतसोऽविह्वरन्तं मनसस्परि ध्यया । ताँ ऊ न्वस्य सवनस्य पीतय आ वो वाजा ऋभवो वेदयामसि ॥
ಹೇ ಸುಚೇತಸ (ಸುಬುದ್ಧಿ) ಋಭುಗಳೇ! ನೀವು ರಥವನ್ನು ಸುವೃತ (ಸುಘಡ)ವಾಗಿ ಮಾಡಿದಿರಿ—ಅವಿಹ್ವರ (ಅಚಲ), ಮನಸಃ ಪರಿ ಧ್ಯಾಯಾ (ಮನದ ಸುತ್ತಲಿನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ) ರೂಪಿತವಾದುದು—ಆ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೇ ನಾವು ಈಗ ಈ ಸವನದ ಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹೇ ವಾಜ ಮತ್ತು ಋಭುಗಳೇ! ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿ (ನಮ್ಮ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ) ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 3
तद्वो वाजा ऋभवः सुप्रवाचनं देवेषु विभ्वो अभवन्महित्वनम् । जिव्री यत्सन्ता पितरा सनाजुरा पुनर्युवाना चरथाय तक्षथ ॥
ಹೇ ವಾಜಾ ಮತ್ತು ಋಭುಗಳೇ, ಹೇ ವಿಭು! ದೇವರೊಳಗೆ ನಿಮ್ಮ ಈ ಸುಪ್ರವಚನೀಯ ಮಹಿಮೆ ಇದಾಗಿದೆ—ನಿಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು ಸನಾಜುರ (ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ)ರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ನೀವು ಮತ್ತೆ ಯೌವನವಂತರಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಚಲನೆಗೂ ಯಾತ್ರೆಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ರಥಯಾತ್ರೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಿಸಿದಿರಿ.
Mantra 4
एकं वि चक्र चमसं चतुर्वयं निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिः । अथा देवेष्वमृतत्वमानश श्रुष्टी वाजा ऋभवस्तद्व उक्थ्यम् ॥
ನೀವು ಒಂದೇ ಚಮಸ (ಪಾತ್ರೆ)ವನ್ನು ನಾಲ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದರು; ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚರ್ಮಣ (ಚರ್ಮ/ಹೊದಿಕೆ)ದಿಂದ ಧೀತಿಭಿಃ—ಚಿಂತನಾ-ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ—ಗೋವನ್ನು ಹೊರತಂದಿರಿ. ನಂತರ ದೇವರೊಳಗೆ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿರಿ. ಹೇ ಶ್ರುಷ್ಟೀ, ವಾಜಾ ಮತ್ತು ಋಭುಗಳೇ—ಇದು ನಿಮ್ಮ ಉಕ್ಥ್ಯ (ಸ್ತುತ್ಯರ್ಹ) ಕೃತ್ಯ.
Mantra 5
ऋभुतो रयिः प्रथमश्रवस्तमो वाजश्रुतासो यमजीजनन्नरः । विभ्वतष्टो विदथेषु प्रवाच्यो यं देवासोऽवथा स विचर्षणिः ॥
ಋಭು-ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ರಯಿ (ಧನ/ಸಮೃದ್ಧಿ) ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು; ಅದನ್ನು ವಾಜಶ್ರುತ (ಪ್ರಚುರತೆಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ) ಪುರುಷಬಲಗಳು ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿವೆ. ವಿಭುವಿನಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಅದು ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಚ್ಯ—ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕಾದದ್ದು; ಯಾರಿಗೆ ದೇವರುಗಳು ಸಹಾಯಮಾಡುವರೋ, ಅವನು ವಿಶಾಲವಿಚರ್ಷಣಿ—ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಲದ ಧಾರಕ—ಆಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 6
स वाज्यर्वा स ऋषिर्वचस्यया स शूरो अस्ता पृतनासु दुष्टरः । स रायस्पोषं स सुवीर्यं दधे यं वाजो विभ्वाँ ऋभवो यमाविषुः ॥
ಅವನು ವಾಜ್ಯ—ಸಮೃದ್ಧಿಯ ವಾಹಕ, ವೇಗಶಾಲಿ ಅಶ್ವ—ಆಗುತ್ತಾನೆ; ವಚಸ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಋಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಶೂರನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಅಂತರಂಗ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ದುಸ್ತರ, ದಾಟಲಾಗದ ಯೋಧ. ಅವನು ರಾಯಸ್-ಪೋಷ (ಅಂತರಧನದ ವೃದ್ಧಿ) ಮತ್ತು ಸುವೀರ್ಯ (ಸತ್ಯ ವೀರ್ಯಬಲ)ವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಯಾವನನ್ನು ವಾಜ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಋಭುಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 7
श्रेष्ठं वः पेशो अधि धायि दर्शतं स्तोमो वाजा ऋभवस्तं जुजुष्टन । धीरासो हि ष्ठा कवयो विपश्चितस्तान्व एना ब्रह्मणा वेदयामसि ॥
ಹೇ ವಾಜ ಮತ್ತು ಋಭುಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದರ್ಶನೀಯ ರೂಪ-ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ—ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ. ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಸ್ಥಿರ ಧೀರರು, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವಿವೇಕವುಳ್ಳ ಕವಿಗಳು; ಈ ಬ್ರಹ್ಮ (ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ)ಯಿಂದ ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸನ್ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 8
यूयमस्मभ्यं धिषणाभ्यस्परि विद्वांसो विश्वा नर्याणि भोजना । द्युमन्तं वाजं वृषशुष्ममुत्तममा नो रयिमृभवस्तक्षता वयः ॥
ಹೇ ವಿದ್ಯಾಂಸರೆ, ನೀವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಧಿಷಣಾ-ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಮಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ನಾರ್ಯ (ಪುರುಷಾರ್ಥಮಯ) ಭೋಜನಗಳನ್ನು—ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು—ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತೀರಿ. ನಮಗಾಗಿ ದ್ಯುಮಂತ ವಾಜ (ಪ್ರಭಾಮಯ ಸಮೃದ್ಧಿ), ವೃಷ-ಶುಷ್ಮ (ವೃಷಭಸಮಾನ ಬಲ)ವುಳ್ಳ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ರೂಪಿಸಿರಿ; ಮತ್ತು ಹೇ ಋಭುಗಳೇ, ನಮಗಾಗಿ ರಯಿ—ನಮ್ಮ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಪೂರ್ಣತೆ—ಯನ್ನೂ ತಕ್ಷಿಸಿರಿ.
Mantra 9
इह प्रजामिह रयिं रराणा इह श्रवो वीरवत्तक्षता नः । येन वयं चितयेमात्यन्यान्तं वाजं चित्रमृभवो ददा नः ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ—ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ—ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವರಾಗಿ, ನಮಗೆ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿರಿ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮಗೆ ರಯಿ (ಸಂಪತ್ತು) ರೂಪಿಸಿರಿ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ವೀರಬಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಶ್ರವಃ (ಯಶಸ್ಸು) ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿರಿ. ಇದರ ಮೂಲಕ ನಾವು ಇತರರಿಗಿಂತಲೂ ಮೀರಿದ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ—ಹೇ ಋಭುಗಳೇ, ಆ ಚಿತ್ರ (ಬಹುವರ್ಣ) ವಿಜಯ-ವಾಜದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.
The Ṛbhus are divine artisan-brothers (Ṛbhu, Vibhu/Vibhvan, and Vāja) praised for perfect craftsmanship that renews and multiplies forms and brings prosperity.
It is a poetic marvel showing Ṛbhu power: a symbol of perfected formation and effortless motion through the luminous realms—often read as craft elevated into divine capability.
It asks them to “fashion” benefits in this life: progeny, inner wealth (rayi), heroic fame (śravas with vīra-power), and a many-colored vāja (victorious plenitude) that awakens higher awareness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.