Sukta 28
Sukta 4.28
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.28)
Indra-Soma (Indra empowered by Soma)
Triṣṭubh (probable)
हा संक्षिप्त सूक्त सोमाच्या निकट संयोगात इंद्राची स्तुती करतो आणि त्या प्रसिद्ध विजयाची आठवण करून देतो—ज्यात वृत्ररूपी अडथळ्याचा वध होतो आणि मनू व मानवजातीसाठी जीवनदायी सात नद्या (जलप्रवाह) मुक्त होतात. यात सोमाची प्रेरक, उत्साहवर्धक शक्ती इंद्राच्या निर्णायक पराक्रमाशी जोडली आहे: दोघे मिळून जे सीलबंद आहे ते उघडतात, शत्रुत्वपूर्ण प्रतिकार दूर करतात आणि ‘गायीचे क्षेत्र’—दीप्त ज्ञान व समृद्धी—विस्तारित करतात. यज्ञात त्याच संयुक्त शक्तीचे आवाहन करणे हा उद्देश आहे, जेणेकरून बाह्य व अंतः—दोन्ही प्रकारचे अडलेले प्रवाह उघडतील आणि ऋताचा योग्य मार्ग चालण्यास सुलभ होईल.
Mantras
Mantra 1
त्वा युजा तव तत्सोम सख्य इन्द्रो अपो मनवे सस्रुतस्कः । अहन्नहिमरिणात्सप्त सिन्धूनपावृणोदपिहितेव खानि ॥
हे सोम! तुला युग-सहचर करून, त्या सख्यात, इंद्राने मनूसाठी जलांना प्रवाहित केले. त्याने अहिचा वध करून सप्त सिंधूंना मुक्त केले; आणि जणू झाकलेल्या खाणी उघडाव्यात तसे अडवलेले मार्गही उघडून दिले.
Mantra 2
त्वा युजा नि खिदत्सूर्यस्येन्द्रश्चक्रं सहसा सद्य इन्दो । अधि ष्णुना बृहता वर्तमानं महो द्रुहो अप विश्वायु धायि ॥
हे इंदु! तुला युग-सहचर करून इंद्राने पराक्रमाने सूर्याचे चक्र खाली दाबले. तो विशाल शिखरावर गतिमान होऊन सर्व-जीवनातून महा-द्रोह व असत्य-वैरी भाव दूर करतो.
Mantra 3
अहन्निन्द्रो अदहदग्निरिन्दो पुरा दस्यून्मध्यंदिनादभीके । दुर्गे दुरोणे क्रत्वा न यातां पुरू सहस्रा शर्वा नि बर्हीत् ॥
इंद्राने वध केला; हे इंदु, अग्नीने प्राचीन दस्यूंना दग्ध केले—मध्यान्हापासूनच, निकट संग्रामात. दुर्गम वाटेत, कठीण निवासात, जे क्रतु (सत्य संकल्प-शक्ती) अनुसार चालत नव्हते ते पाडले गेले; शत्रूंचे अनेक सहस्र शर खाली पाडले गेले.
Mantra 4
विश्वस्मात्सीमधमाँ इन्द्र दस्यून्विशो दासीरकृणोरप्रशस्ताः । अबाधेथाममृणतं नि शत्रूनविन्देथामपचितिं वधत्रैः ॥
हे इंद्रा! तू सर्व बाजूंनी दस्यूंना दाबून टाकतोस आणि जनांना सत्याची स्तुती न करणाऱ्या दास्यभावात वळवितोस. तू आणि तुझे बळ अंतःस्थ शत्रूंना रोखून चिरडता; वध-उपकरणांनी तू ‘अपचिती’—हरवलेली सम्यक् व्यवस्था व संचित शक्ती—पुन्हा प्राप्त करतोस.
Mantra 5
एवा सत्यं मघवाना युवं तदिन्द्रश्च सोमोर्वमश्व्यं गोः । आदर्दृतमपिहितान्यश्ना रिरिचथुः क्षाश्चित्ततृदाना ॥
हे मघवन्—समृद्धीचे दोन अधिपती—हेच सत्य आहे: इंद्र आणि सोम! तुम्ही गौ (दीप्त ज्ञान) हिचे विशाल उर्वर क्षेत्र आणि तिच्या वेगवान गती उघडून दाखवल्या. जे कठोर होऊन बंदिस्त झाले होते ते तुम्ही फोडले; आच्छादने दूर केली; आणि आत दडलेले मुक्त करताना, पृथ्वीचे प्रतिरोधही भेदून टाकले.
Frequently Asked Questions
The hymn primarily invokes Indra together with Soma (Indu). Soma is the empowering, inspiring force, and Indra is the heroic power that breaks obstacles and releases the waters.
On the mythic level it recalls Indra’s victory that frees the world’s waters. Symbolically it means restoring blocked life-currents—health, prosperity, and the flow of truth and knowledge—by removing constriction.
It fits naturally in Soma offerings, especially when seeking strength, victory, and the removal of obstacles. Reciting it with Soma libations (and ghee into Agni) aligns the rite with the archetype of opening sealed channels and widening abundance.
Ask anything about Sukta 28 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.