Sukta 8
Sukta 1.8
Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional ascription for RV 1.1–1.11; applied here by continuity of the early Mandala 1 opening set)
Indra
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; RV 1.8 is classically in Gāyatrī addressing Indra)
ऋग्वेद १.८ हे इंद्राला उद्देशून गायत्री छंदातील स्तोत्र आहे. यात विजय देणारी आणि सतत वाढत जाणारी ‘रयि’ (समृद्धी/पूर्णत्वाची शक्ती) याची याचना केली आहे, तसेच सामूहिक यज्ञात इंद्राचे संरक्षण मागितले आहे. हे सूक्त एकत्र येणे, प्रेरित विचार, आणि ‘तोक’ (संतती) जिंकणे/प्राप्त करणे अशा प्रतिमांतून पुढे सरकत, शेवटी सोमपान करणाऱ्या इंद्राच्या स्तुतीच्या परमोच्च कृतीपर्यंत पोहोचते—ज्यामुळे बळ आणि आनंद सुनिश्चित होतात.
Mantras
Mantra 1
एन्द्र सानसिं रयिं सजित्वानं सदासहम् । वर्षिष्ठमूतये भर ॥
हे इंद्रा, आमच्या पोषणासाठी तो ‘रयि’—जिंकण्याजोगा अंतःधन—आण; जो सदैव विजयी, अजेय, आणि आमच्या रक्षण व वृद्धीसाठी सर्वाधिक प्रचुर असो.
Mantra 2
नि येन मुष्टिहत्यया नि वृत्रा रुणधामहै । त्वोतासो न्यर्वता ॥
ज्या शक्तीने आम्ही ‘मुष्टि-हत्या’ या मुष्टिप्रहाराने घट्ट अडथळ्याला घाव घालतो, त्याच शक्तीने आम्ही वृत्रांना मागे ढकलू आणि रोखून बांधून ठेवू. तुझ्या आधाराने आम्ही त्यांना निराधार, असहाय अवस्थेत पाडू.
Mantra 3
इन्द्र त्वोतास आ वयं वज्रं घना ददीमहि । जयेम सं युधि स्पृधः ॥
हे इंद्रा! तुझ्या सहाय्य-आश्रयाने आम्ही पुढे येतो; घन (संहारक) शत्रूंवर आम्ही वज्र-बल अर्पू. युद्धात एकत्र होऊन प्रतिरोधक शक्तींवर आम्ही विजय मिळवू.
Mantra 4
वयं शूरेभिरस्तृभिरिन्द्र त्वया युजा वयम् । सासह्याम पृतन्यतः ॥
हे इंद्रा! वीर व अघात (अस्तृभि:) शक्तींनी युक्त आम्ही, तुझ्याशी युग्म (युजा) होऊन—जे आमच्याशी युद्ध करतात त्यांच्यावर आम्ही प्रबळ होऊन विजय मिळवू.
Mantra 5
महाँ इन्द्रः परश्च नु महित्वमस्तु वज्रिणे । द्यौर्न प्रथिना शवः ॥
महान आहे इंद्र; आता वज्रिणासाठी अशी महिमा असो जी सर्वांपलीकडे जाईल—आकाशासारखी विस्तीर्ण, पसरत जाणारी शक्ती; अस्तित्वाचा विस्तार करणारे बळ.
Mantra 6
समोहे वा य आशत नरस्तोकस्य सनितौ । विप्रासो वा धियायवः ॥
समूह-सभेतही, आत्म्याच्या संतती (तोका) प्राप्तीसाठी आसन घेतलेले ते नर—ते विप्र (प्रकाशित ऋषी) असोत वा धिया (विचार-शक्ती)ने प्रकाशाचा शोध घेणारे असोत—(त्यांना) दिव्य शक्ती सहाय्य करो.
Mantra 7
यः कुक्षिः सोमपातमः समुद्र इव पिन्वते । उर्वीरापो न काकुदः ॥
ज्याची कुक्षी सोमपानात परम-परिपूर्ण पानकर्ता आहे—तो समुद्रासारखा फुगून उसळतो; विस्तीर्ण आपः (जल) यांसारखा अखंड उन्नतीने वर उठतो, आणि आपल्या अंतरीचा बल पुढे वाहून नेतो.
Mantra 8
एवा ह्यस्य सूनृता विरप्शी गोमती मही । पक्वा शाखा न दाशुषे ॥
कारण अशाच प्रकारे त्याची सूनृता—प्रेरित सत्य-वाणी—विरप्शी (विस्तारिणी), गोमती (दीप्त किरण/गो-समृद्ध) आणि महती—दात्यासाठी परिपक्व होते, जशी पिकलेली शाखा (फलयुक्त).
Mantra 9
एवा हि ते विभूतय ऊतय इन्द्र मावते । सद्यश्चित्सन्ति दाशुषे ॥
हे इंद्रा! खरोखरच तुझ्या विविध विभूती आणि सहाय्यक रक्षणे दाता—यजमान—याच्यासाठी तत्क्षणी उपस्थित होतात; जो तुझी महिमा वाढवितो त्याच्यासाठी ती लगेचच मिळतात.
Mantra 10
एवा ह्यस्य काम्या स्तोम उक्थं च शंस्या । इन्द्राय सोमपीतये ॥
कारण अशाच रीतीने त्याच्यासाठी—इंद्रासाठी—इच्छित स्तोम आणि शंसनीय उक्थ उच्चारले जावे; सोमपी इंद्रासाठी, (सोमाचा) अंतःस्थ आनंद पूर्णपणे ग्रहण होऊन अधीन व्हावा म्हणून.
Frequently Asked Questions
It asks Indra to bring victorious, abundant rayi—prosperity and strengthening power—along with protection and increase for the worshipper and community.
Because Indra is invoked as the deity who drinks the offered Soma and, by that delight and strength, becomes able to grant victory, protection, and gifts to the sacrificers.
They point to two kinds of participants: inspired seers (vipras) and those who pursue the Light through thought and meditation (dhiyāyus), both seeking Indra’s aid in the sacrifice.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.