
Sukta 1.9
Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.9)
Indra
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; standard for many early Indra-invocations)
ऋग्वेद १.९ हे संक्षिप्त गायत्री-छंदातील सूक्त असून, सोम-पीडनाच्या वेळी इंद्राला आमंत्रित करते. त्याने उत्साहवर्धक सोमरस पिऊन उपासकांना विजयदायी सामर्थ्य द्यावे, अशी विनंती आहे. कवी इंद्राच्या उपस्थितीला वारंवार वृद्धीशी जोडतो—बल (ओजस्), तेजस्वी पराक्रम (द्युम्न) आणि धन-समृद्धी (रायस्) यांची वाढ—जेणेकरून यजमान यश आणि कीर्तीच्या दिशेने प्रेरित होतील.
Mantra 1
इन्द्रेहि मत्स्यन्धसो विश्वेभिः सोमपर्वभिः । महाँ अभिष्टिरोजसा ॥
हे इंद्रा! ये; सर्व सोमपर्वांबरोबर (उन्नत तीव्रतांसह) सोमरस गाढ पान कर. तू आपल्या ओजाने महान अभिष्टि—विजयी प्राप्ती—आहेस.
Mantra 2
एमेनं सृजता सुते मन्दिमिन्द्राय मन्दिने । चक्रिं विश्वानि चक्रये ॥
हा पिळलेला सोम—हा आनंद-रस—इंद्रासाठी, मन्दन करणाऱ्या इंद्रासाठी प्रवाहित करा. तसेच ऋत-चक्रासाठी सर्व गोष्टींना गती देणाऱ्या त्या कर्त्यालाही (मुक्त) करा.
Mantra 3
मत्स्वा सुशिप्र मन्दिभिः स्तोमेभिर्विश्वचर्षणे । सचैषु सवनेष्वा ॥
हे सुशिप्र (सुंदर-ओठांचा) बल! आमच्या मन्दि-भावांनी आणि स्तोत्रांनी आनंदात मतवाला हो. हे विश्वचर्षणे (समस्त जनांचा द्रष्टा/शासक), इथल्या या सवनांत—या सोम-पीडनांत—आमच्याशी संयुक्त हो.
Mantra 4
असृग्रमिन्द्र ते गिरः प्रति त्वामुदहासत । अजोषा वृषभं पतिम् ॥
हे इंद्रा, आमच्या प्रेरित गिरः (वाणी) तुझ्याकडे उसळून धावल्या आणि उंचावल्या—तुला, वृषभाला, पतिला, जिंकण्यासाठी. (ही) ती अधिपत्य-शक्ती आहे जी आपल्या आत स्वीकारते आणि आत्मबल वाढवते.
Mantra 5
सं चोदय चित्रमर्वाग्राध इन्द्र वरेण्यम् । असदित्ते विभु प्रभु ॥
हे इंद्रा, सर्वश्रेष्ठ वरेण्य असा तू; त्या चित्र—दीप्तिमान व बहुविध—समृद्धीला आमच्याकडे प्रेरित कर, आमच्या अंतःकरणात अग्रसर कर. ती तुझ्यासाठी—विभु व प्रभु—इथेच आमच्यात निश्चयाने स्थिर होवो.
Mantra 6
अस्मान्त्सु तत्र चोदयेन्द्र राये रभस्वतः । तुविद्युम्न यशस्वतः ॥
हे इंद्रा, आम्हांला प्रेरित कर—होय, तिकडेच ने—समृद्धीच्या राये कडे; रभस्वत् (वेगवान, प्रचंड) बळाकडे; तुविद्युम्न (अतिदीप्त) तेजाकडे; यशस्वत् (विजयी) कीर्ती-विस्ताराकडे.
Mantra 7
सं गोमदिन्द्र वाजवदस्मे पृथु श्रवो बृहत् । विश्वायुर्धेह्यक्षितम् ॥
हे इंद्रा, गोमत् (गो-सम्पदा—दीप्त किरण-वैभव) आणि वाजवत् (बल-समृद्धी) आमच्यात संचित कर. आमच्यात ऋताचे पृथु, बृहत् श्रवः—विस्तीर्ण व महान यश—स्थापित कर; आणि आमच्या अस्तित्वात अक्षित विश्वायुः—अविनाशी सर्व-जीवन—नांदू दे.
Mantra 8
अस्मे धेहि श्रवो बृहद्द्युम्नं सहस्रसातमम् । इन्द्र ता रथिनीरिषः ॥
हे इंद्रा! आमच्यात विशाल श्रवस् (यश) आणि सहस्र-विजयी दिव्य द्युम्न (तेजस्वी समृद्धी) स्थापन कर. आणि आमच्यासाठी रथिनी इषः—रथासारख्या जुंपलेल्या, वेगवान, बलवान, विजयदायी प्रेरणा—प्रवर्तित कर.
Mantra 9
वसोरिन्द्रं वसुपतिं गीर्भिर्गृणन्त ऋग्मियम् । होम गन्तारमूतये ॥
आम्ही आमच्या गिर् (मंत्र)ांनी वसूंंचा स्वामी वसुपती, ऋग्मिय इंद्र याचे स्तवन करतो. होमात (हवनात) येणारा, आमच्या ऊति (रक्षा)साठी येणारा—त्याला आवाहन करतो; जेणेकरून वसोः (विस्तार-समृद्धी)चे धन आमच्यात सक्रिय होईल.
Mantra 10
सुतेसुते न्योकसे बृहद्बृहत एदरिः । इन्द्राय शूषमर्चति ॥
प्रत्येक सोम-प्रसवात (सुतेसुते), अंतर्निवासी, बृहद् आणि निरंतर अधिक बृहत्तर अशा इंद्रासाठी, एदरिः (उत्सुक साधक) पुढे येऊन शूषम् (उग्र बल) याचे स्तोत्र गातो—जागृत ऊर्जेची आहुती इंद्राला अर्पित करतो.
It calls Indra to come to the Soma-pressing, drink the Soma, and then strengthen the worshippers—granting victory, wealth, and radiant power.
Because the hymn is meant for the Soma ritual: Soma is the offered drink that ‘gladdens’ Indra and is believed to awaken and amplify his victorious energy on behalf of the sacrificer.
On an inner level, Indra represents courageous will and luminous strength—the power that overcomes obstacles and expands the seeker into wider capability, clarity, and success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.