Prashna 2

Verse 2.1

अथ हैनं भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ । भगवन् कत्येव देवाः प्रज्ञां दिधारयन्ते कतर एतत् प्रकाशयन्ते कः पुनरेषां वरिष्ठ इति ॥१॥

പിന്നീട് ഭാർഗ്ഗവ വൈദർഭി അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു - 'ഭഗവൻ, എത്ര ദേവതകൾ ജീവിയെ ധരിക്കുന്നു? ആരൊക്കെ ഇത് പ്രകടമാക്കുന്നു? അവരിൽ ആരാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ?'

Verse 2.2

तस्मै स होवाचाकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः पृथिवी वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं च । ते प्रकाश्याभिवदन्ति वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥२॥

അദ്ദേഹത്തിനോ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, പൃഥ്വി, വാക്ക്, മനസ്സ്, കണ്ണ്, ചെവി എന്നീ ദേവതകൾ സ്വയം പ്രകാശിച്ച് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: 'ഞങ്ങൾ ഈ സ്തംഭഭേദി അമ്പിനെ പിടിച്ചു നിർത്തുന്നു।'

Verse 2.3

तान् वरिष्ठः प्राण उवाच । मा मोहमापद्यथ अहमेवैतत् पञ्चधाऽऽत्मानं प्रविभज्यैतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामीति तेऽश्रद्दधाना बभूवुः ॥३॥

അവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രാണൻ പറഞ്ഞു: 'മോഹത്തിൽ വഴുതരരുത്. ഞാൻ തന്നെ അഞ്ചായി വിഭജിച്ച് ഈ സ്തംഭഭേദി അമ്പിനെ പിടിച്ചു നിർത്തുന്നു.' എന്നാൽ അവർ അവനെ വിശ്വസിച്ചില്ല.

Verse 2.4

सोऽभिमानादूर्ध्वमुत्क्रामत इव तस्मिन्नुत्क्रामत्यथेतरे सर्व एवोत्क्रामन्ते तस्मिञ्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्ठन्ते । तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्व एवोत्क्रमन्ते तस्मिञ्च प्रतिष्ठमाने ...

അഭിമാനം കൊണ്ട് അവൻ മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നതായി തോന്നി. അവൻ ഉയരുമ്പോൾ എല്ലാം ഉയരുന്നു; അവൻ സ്ഥിരമായി നിൽക്കുമ്പോൾ എല്ലാം സ്ഥിരമായി നിൽക്കുന്നു. തേനീച്ചകൾ രാജാവ് പറക്കുമ്പോൾ എല്ലാം പറക്കുന്നതും, അവൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ എല്ലാം ഇരിക്കുന്നതും പോലെ—അങ്ങനെ വാക്ക്, മനസ്സ്, കണ്ണ്, ചെവി എന്നിവ സന്തുഷ്ടരായി പ്രാണനെ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 2.5

एषोऽग्निस्तपत्येष सूर्य एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः एष पृथिवी रयिर्देवः सदसच्चामृतं च यत् ॥५॥

ഈ [പ്രാണ]നാണ് എരിയുന്ന അഗ്നി; ഇതാണ് സൂര്യൻ; ഇതാണ് പർജന്യൻ, ദാതാവായ ഇന്ദ്രൻ; ഇതാണ് വായു; ഇതാണ് പൃഥ്വി, ദിവ്യ സമ്പത്ത്; [ഇത്] സത്തും അസത്തും രണ്ടും, അമൃതവും.

Verse 2.6

अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्वं प्रतिष्ठितम् । ऋचो यजूꣳषि सामानि यज्ञः क्षत्रं ब्रह्म च ॥६॥

തേരിന്റെ ചക്രത്തിലെ ആരകളെപ്പോലെ, എല്ലാം പ്രാണനിൽ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു. ഋക് വചനങ്ങൾ, യജുസ് സൂത്രങ്ങൾ, സാമ ഗാനങ്ങൾ, യജ്ഞം, ക്ഷത്ര ശക്തി, ബ്രഹ്മ ജ്ഞാനം.

Verse 2.7

प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे । तुभ्यं प्राण प्रजास्त्विमा बलिं हरन्ति यः प्रणैः प्रतितिष्ठसि ॥७॥

ഹേ പ്രാണ, നീ പ്രജാപതിയായി ഗർഭത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; നീ തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. ഹേ പ്രാണ, ഈ ജീവികൾ നിനക്ക് ബലി അർപ്പിക്കുന്നു; പ്രാണനെക്കൊണ്ട് സ്ഥാപിതനായവൻ നീ.

Verse 2.8

देवानामसि वह्नितमः पितृणां प्रथमा स्वधा । ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ॥८॥

നീ ദേവന്മാരുടെ മുഖ്യ വാഹകനാണ്; നീ പിതൃക്കൾക്ക് ആദ്യ സ്വധാ (വഴിപാട്) ആണ്; നീ ഋഷികളുടെ ആചരണത്തിന്റെ സത്യമാണ്; നീ അഥർവാംഗിരസന്മാരുടേതാണ്.

Verse 2.9

इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोऽसि परिरक्षिता । त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ॥९॥

ഹേ പ്രാണ, നീ തേജസ്സിൽക്കൂടി ഇന്ദ്രനാണ്; നീ രുദ്രൻ, സംരക്ഷകൻ; നീ അന്തരീക്ഷത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; നീ സൂര്യൻ, ജ്യോതികളുടെ നാഥൻ.

Verse 2.10

यदा त्वमभिवर्षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः । आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्नं भविष्यतीति ॥१०॥

ഹേ പ്രാണാ! നീ മഴയായി വർഷിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ ഈ പ്രജകൾ ആനന്ദസ്വരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു; ‘ഇഷ്ടാനുസാരം അന്നം ലഭിക്കും’ എന്നു ചിന്തിക്കുന്നു ।

Verse 2.11

व्रात्यस्त्वं प्राणैकर्षरत्ता विश्वस्य सत्पतिः । वयमाद्यस्य दातारः पिता त्वं मातरिश्व नः ॥११॥

ഹേ പ്രാണ, നീ വ്രാത്യൻ, ഏകാക്ഷര സാരം, സമസ്ത പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സത്യ നാഥൻ; ആദികാലം മുതൽ നിന്റെ അർപ്പണങ്ങളുടെ ദാതാക്കൾ നാമാണ്; ഹേ മാതരിശ്വൻ, നീ നമ്മുടെ പിതാവ്.

Verse 2.12

या ते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि । या च मनसि सन्तता शिवां तां कुरु मा उत्क्रमीः ॥१२॥

ഹേ പ്രാണാ! വാക്കിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായതും, ചെവിയിൽ ഉള്ളതും, കണ്ണിൽ ഉള്ളതും, മനസ്സിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ നിന്റെ ആ തനുവിനെ ശിവമയമാക്കുക; നീ പുറപ്പെടരുത് ।

Verse 2.13

प्राणस्येदं वशे सर्वं त्रिदिवे यत् प्रतिष्ठितम् । मातेव पुत्रान् रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञां च विधेहि न इति ॥१३॥

മൂന്ന് ലോകങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന എല്ലാം പ്രാണന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. മാതാവ് പുത്രന്മാരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ നമ്മെ സംരക്ഷിക്കണമേ, സമൃദ്ധിയും പ്രജ്ഞാനവും നൽകണമേ.