Verse 3.1
अथ हैनं कौशल्यश्चाश्वलायनः पप्रच्छ । भगवन् कुत एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बह्यमभिधते कथमध्यात्ममिति ॥१॥
അന്ന് കൗശല്യ ആശ്വലായനൻ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: ഭഗവാൻ, ഈ പ്രാണൻ എവിടെ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു? ഈ ശരീരത്തിലേക്ക് എങ്ങനെ വരുന്നു? സ്വയം വിഭജിച്ച് എങ്ങനെ സ്ഥാപിതമാകുന്നു? എന്തിൽ കൂടി പുറപ്പെടുന്നു? ബാഹ്യവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടുന്നു? ആന്തരികവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടുന്നു?
Verse 3.2
तस्मै स होवाचातिप्रश्चान् पृच्छसि ब्रह्मिष्ठोऽसीति तस्मात्तेऽहं ब्रवीमि ॥२॥
അദ്ദേഹം അയാളോട് പറഞ്ഞു: നീ അത്യന്തം ആഴമേറിയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മത്തിൽ ആഴത്തിൽ അറിവുള്ളവനാണ് നീ. അതിനാൽ, ഞാൻ നിനക്ക് പറയാം.
Verse 3.3
आत्मन एष प्राणो जायते । यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन्नेतदाततं मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥३॥
ഈ പ്രാണൻ ആത്മാവിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു. ഈ നിഴൽ മനുഷ്യനിൽ വീഴുന്നതുപോലെ, മനസ്സ് വ്യാപിപ്പിച്ച ഈ പ്രാണൻ ഈ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
Verse 3.4
यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते । एतन् ग्रामानोतान् ग्रामानधितिष्टस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक् पृथगेव सन्निधत्ते ॥४॥
രാജാവ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയമിച്ച് 'ഈ ഗ്രാമങ്ങളും ആ ഗ്രാമങ്ങളും ഭരിക്കുക' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ, ഈ പ്രാണൻ മറ്റ് പ്രാണന്മാരെ ഓരോന്നായി അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിയോഗിക്കുന്നു.
Verse 3.5
पायूपस्थेऽपानं चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः स्वयं प्रातिष्टते मध्ये तु समानः । एष ह्येतद्धूतमन्नं समं नयति तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्ति ॥५॥
വിസർജ്ജന ജനനേന്ദ്രിയങ്ങളിൽ അപാനം വസിക്കുന്നു; കണ്ണുകളിലും ചെവികളിലും, വായയിലും നാസികയിലും പ്രാണൻ തന്നെ വസിക്കുന്നു; മധ്യത്തിൽ സമാനം ആണ്. ഇത് ഭക്ഷിച്ച ആഹാരത്തെ സമമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നു, അതിൽ നിന്ന് ഏഴ് ജ്വാലകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
Verse 3.6
हृदि ह्येष आत्मा । अत्रैतदेकशतं नाडीनां तासां शतं शतमेकैकस्या द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥ ६ ॥
തീർച്ചയായും ഈ ആത്മാവ് ഹൃദയത്തിലാണ്. ഇവിടെ നാഡികളുടെ നൂറ്റൊന്ന് ഉണ്ട്. അവയിൽ ഓരോന്നിനും നൂറു බැම ശാഖകളും ഓരോ බැමയ്ക്കും എഴുപത്തിരണ്ടായിരം ഉപശാഖകളും ഉണ്ട്. ഇവയിലൂടെ വ്യാനൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Verse 3.7
अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं लोकं नयति पापेन पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥ ७ ॥
പിന്നീട്, ഒരു (നാഡി) മുകളിലേക്ക് പോയി, ഉദാനൻ പുണ്യം കൊണ്ട് പുണ്യലോകത്തിലേക്കും പാപം കൊണ്ട് പാപലോകത്തിലേക്കും ആത്മാവിനെ നയിക്കുന്നു, രണ്ടും കൊണ്ട് മനുഷ്യലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
Verse 3.8
आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं प्राणमनुगृह्णानः । पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य अपानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥ ८ ॥
സൂര്യൻ തീർച്ചയായും ബാഹ്യ പ്രാണനാണ്. അത് ഉദയം ചെയ്ത് കണ്ണിലെ പ്രാണനെ പോഷിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ദേവത മനുഷ്യന്റെ അപാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. അവയ്ക്കിടയിലുള്ള ആകാശം സമാനമാണ്. വായു വ്യാനമാണ്.
Verse 3.9
तेजो ह वा उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः । पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पध्यमानैः ॥९॥
തേജസ്സ് തന്നെയാണ് ഉദാനം; അതിനാൽ ഒരാളുടെ തേജസ്സ് ശാന്തമാകുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മനസ്സിൽ ലയിക്കുമ്പോൾ ആത്മാവ് പുനർജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 3.10
यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति । प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना तथासङ्कल्पितं लोकं नयति ॥१०॥
മനസ്സ് ഏതിനെ ധരിക്കുന്നോ, അതിലൂടെ ഇത് പ്രാണനോടുകൂടി പോകുന്നു. തേജസ്സുമായി യുക്തമായ പ്രാണൻ, ആത്മാവിനോടൊപ്പം, അങ്ങനെ സങ്കൽപ്പിച്ച ലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
Verse 3.11
य एवं विद्वान् प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो भवति । तदेषः श्लोकः ॥११॥
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് പ്രാണനെ അറിയുന്നവന്റെ സന്തതി ക്ഷയിക്കുകയില്ല; അവൻ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകം ഉണ്ട് ।
Verse 3.12
उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा । अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥१२॥
ഉത്പത്തി, നിർഗമനം, സ്ഥാനം, അഞ്ചു രീതിയിൽ വ്യാപനം, പ്രാണന്റെ ആധ്യാത്മിക പാശം — ഇവ അറിഞ്ഞ് അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; അറിഞ്ഞ് അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.