Sukta 91
Sukta 8.91
Soma (primary in narrative) oriented to Indra as recipient; effectively an Indra-Soma setting
ഈ ചെറുസൂക്തത്തിൽ സോമം കണ്ടെത്തി കൊണ്ടുവരുന്ന അമൂല്യ നിധിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. വിജയശക്തിയായ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി പ്രത്യേകമായി പിഴിഞ്ഞൊരുക്കിയ ഈ സോമം ഇന്ദ്രൻ പാനം ചെയ്ത് ബലം ദാനം ചെയ്യുന്നു. സോമത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലെന്ന ജീവന്തമായ പുരാണചിത്രത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ‘ഒരുപക്ഷേ’ ഇന്ദ്രൻ നമ്മുടെ നന്മയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന പ്രത്യാശാഭരിതമായ ആഹ്വാനഭാവത്തിലേക്ക് ഇത് നീങ്ങുന്നു; അവസാനം അപാലാ സംഭവത്തിൽ ഇന്ദ്രന്റെ ശുദ്ധീകരണശക്തി പുതുക്കിയും പ്രകാശിപ്പിച്ചും തീർക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
कन्या वारवायती सोममपि स्रुताविदत् । अस्तं भरन्त्यब्रवीदिन्द्राय सुनवै त्वा शक्राय सुनवै त्वा ॥
വിശാലമായ വിളിയോടെ സഞ്ചരിച്ച കന്യക ഒഴുകുന്ന പാതയിൽ സോമത്തെ കണ്ടെത്തി. അതിനെ വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി അവൾ പറഞ്ഞു: ‘ഇന്ദ്രനായി ഞാൻ നിന്നെ പിഴിയാം, ശക്രനായി ഞാൻ നിന്നെ പിഴിയാം’—ഇങ്ങനെ ജയിക്കുന്ന ബലത്തിനായി ആനന്ദരസം ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.
Mantra 2
असौ य एषि वीरको गृहंगृहं विचाकशद् । इमं जम्भसुतं पिब धानावन्तं करम्भिणमपूपवन्तमुक्थिनम् ॥
ഇവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ—വീരകൻ, ധീര അതിഥി—വീടുവീടായി സ്വയം അറിയപ്പെടുന്നവൻ; ഈ ജambhasuta (ചവയ്ക്കൽ/ചതയ്ക്കൽ വഴി പിഴിഞ്ഞ) രസം കുടിക്ക—ധാന്യസമൃദ്ധം, കരമ്പ് (യവമിശ്രം) ഉള്ളത്, അപൂപ (കേക്ക്) ഉള്ളത്, ഉക്തിൻ (സ്തുതിശക്തിയുള്ള)ത്. ഒരുക്കിയ സാരത്തിൽ ആ സഞ്ചാരി ബലം തൃപ്തിയാകട്ടെ.
Mantra 3
आ चन त्वा चिकित्सामोऽधि चन त्वा नेमसि । शनैरिव शनकैरिवेन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ഞങ്ങൾ നിന്നെ പൂർണ്ണമായി തിരിച്ചറിയുന്നില്ല, നിന്നെ അളക്കാനും കഴിയുന്നില്ല; എങ്കിലും പതുക്കെ പതുക്കെ, പടിപടിയായി, ഹേ സോമ, ചുറ്റും ഒഴുകുക—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഒഴുകുക. ആനന്ദരസം ക്രമേണ വ്യാപിക്കട്ടെ; സത്തയ്ക്ക് അതിനെ ധരിക്കാനാകുന്നതുവരെ.
Mantra 4
कुविच्छकत्कुवित्करत्कुविन्नो वस्यसस्करत् । कुवित्पतिद्विषो यतीरिन्द्रेण संगमामहै ॥
ആർക്കറിയാം—ഒരുപക്ഷേ അവൻ ശക്തനാകും, ഒരുപക്ഷേ അവൻ പ്രവർത്തിക്കും; ഒരുപക്ഷേ ഞങ്ങൾക്കായി കൂടുതൽ പ്രകാശമുള്ളതും സന്തോഷകരവുമായ അവസ്ഥയെ അവൻ രൂപപ്പെടുത്തും. ആർക്കറിയാം—ഒരുപക്ഷേ ഞങ്ങൾ ഇന്ദ്രനോടു സംഗമം പ്രാപിച്ച്, ആത്മാവിന്റെ അധിപത്യത്തെ എതിർക്കുന്ന ചലനങ്ങളെ അകറ്റിക്കളയും.
Mantra 5
इमानि त्रीणि विष्टपा तानीन्द्र वि रोहय । शिरस्ततस्योर्वरामादिदं म उपोदरे ॥
ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ—ക്രമബദ്ധമായ വാസത്തിന്റെ ഈ ത്രിവിഷ്ടപ—ഹേ ഇന്ദ്ര, അവയെ ഉയർത്തി അവയുടെ യഥാർത്ഥ വളർച്ചയിൽ സ്ഥാപിക്ക. അതിന്റെ ശിരസ്സിൽ നിന്ന് വർധനയുടെ വയൽ, ഉർവര, പുറത്തുകൊണ്ടുവരിക; ഇതും എന്റെ സത്തയിൽ, ഉള്ളിലെ ആഴത്തിനരികെ, സ്ഥാപിക്ക.
Mantra 6
असौ च या न उर्वरादिमां तन्वं मम । अथो ततस्य यच्छिरः सर्वा ता रोमशा कृधि ॥
അതും കൂടി—വയലിൽ (ഉർവരാ) നിന്നു ഞങ്ങളിലേക്കു വരുന്ന അവൾ—എന്റെ ഈ ശരീരത്തെ യോഗ്യമായ പാത്രമാക്കേണമേ. പിന്നെ, ആ രൂപത്തിന്റെ ശിരസ് (മസ്തകം) ഏതായാലും, അതിനെ മുഴുവനായി ജീവൻ നിറഞ്ഞ രോമങ്ങളാൽ മൂടുക; രക്ഷിക്കുകയും സഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സ്വാഭാവിക ബലത്തോടെ അതിനെ ആവൃതമാക്കുക.
Mantra 7
खे रथस्य खेऽनसः खे युगस्य शतक्रतो । अपालामिन्द्र त्रिष्पूत्व्यकृणोः सूर्यत्वचम् ॥
രഥത്തിന്റെ തുറന്ന ആകാശത്തിൽ, വണ്ടിയുടെ തുറന്ന ആകാശത്തിൽ, നുകത്തിന്റെ തുറന്ന ആകാശത്തിൽ—ഹേ ശതക്രതു ഇന്ദ്രാ! നീ അപാലയെ ത്രിവാരം ശുദ്ധീകരിച്ച് സൂര്യത്വച (സൂര്യ-ചർമ്മം) ധരിക്കുമാറാക്കി—പ്രകാശത്തിന്റെ പുതിയ ദീപ്തിമയ ആവരണം.
Frequently Asked Questions
It begins with a maiden who finds Soma on a flowing path, brings it home, and declares she will press it for Indra. The hymn later recalls Indra’s act of triple purification that renews Apālā with radiant ‘sun-skin’.
It expresses a devotional, hopeful stance: the worshipper trusts that Indra may act, may grant a better condition, and may help remove forces that oppose well-being.
On the ritual level it echoes repeated straining/cleansing of Soma; inwardly it points to progressive purification that enables a luminous transformation, symbolized by Apālā’s renewed radiance.
Ask anything about Sukta 91 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.