Sukta 91
Sukta 8.91
Soma (primary in narrative) oriented to Indra as recipient; effectively an Indra-Soma setting
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ସୋମକୁ ମିଳିଥିବା ଓ ବହନ କରାଯାଉଥିବା ଧନରତ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପିଷିତ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଆହୁତି ପାନ କରି ବଳ ଦାନ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ସୋମର ଆବିଷ୍କାରର ଜୀବନ୍ତ ପୌରାଣିକ ଛବିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଶାଭରା ଆହ୍ୱାନକୁ ଯାଏ—“ସମ୍ଭବତଃ” ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ—ଏବଂ ଶେଷରେ ଅପାଳା ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୋଧନଶକ୍ତି ନବୀକରଣ ଓ ଆଲୋକିତ କରେ।
Mantras
Mantra 1
कन्या वारवायती सोममपि स्रुताविदत् । अस्तं भरन्त्यब्रवीदिन्द्राय सुनवै त्वा शक्राय सुनवै त्वा ॥
ବିଶାଳ ଧ୍ୱନି ସହ ଗତି କରୁଥିବା କନ୍ୟା ଝରୁଥିବା ପଥରେ ସୋମକୁ ଖୋଜି ପାଇଲା। ତାହାକୁ ଘରକୁ ବୋହି ନେଇ ସେ କହିଲା: ‘ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପିଷିବି, ଶକ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପିଷିବି’—ଏଭଳି ଜୟୀ ବଳ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରସ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ।
Mantra 2
असौ य एषि वीरको गृहंगृहं विचाकशद् । इमं जम्भसुतं पिब धानावन्तं करम्भिणमपूपवन्तमुक्थिनम् ॥
ଏହି ଯେ ଯାଉଛି—ବୀରକ, ଧୀର ଅତିଥି—ଘରେଘରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା; ଏହି ଜମ୍ଭସୁତ (ଚବା/ଚୁର୍ଣ୍ଣନରୁ ପିଷିତ) ରସ ପିଅ—ଧାନ୍ୟସମୃଦ୍ଧ, କରମ୍ଭ (ଯବ-ମିଶ୍ର)ଯୁକ୍ତ, ଅପୂପ (କେକ)ଯୁକ୍ତ, ଉକ୍ଥିନ (ସ୍ତୁତି-ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ) ଏହା। ପ୍ରସ୍ତୁତ ସାରରେ ସେ ସଞ୍ଚାରୀ ବଳ ତୃପ୍ତ ହେଉ।
Mantra 3
आ चन त्वा चिकित्सामोऽधि चन त्वा नेमसि । शनैरिव शनकैरिवेन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ, ତୁମକୁ ମାପିପାରୁନାହିଁ; ତଥାପି ଧୀରେ ଧୀରେ, ପଦେ ପଦେ, ହେ ସୋମ, ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଅ—ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଅ। ଆନନ୍ଦରସ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ବ୍ୟାପିଯାଉ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ତା ତାହାକୁ ଧାରଣ କରିପାରେ।
Mantra 4
कुविच्छकत्कुवित्करत्कुविन्नो वस्यसस्करत् । कुवित्पतिद्विषो यतीरिन्द्रेण संगमामहै ॥
କିଏ ଜାଣେ—ସମ୍ଭବତଃ ସେ ସମର୍ଥ ହେବ, ସମ୍ଭବତଃ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ; ସମ୍ଭବତଃ ସେ ଆମ ପାଇଁ ଅଧିକ ପ୍ରକାଶମୟ ଓ ସୁଖଦ ଅବସ୍ଥା ଗଢ଼ିଦେବ। କିଏ ଜାଣେ—ସମ୍ଭବତଃ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସଙ୍ଗମ ପାଇବୁ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ଅଧିପତ୍ୟକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଗତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦେବୁ।
Mantra 5
इमानि त्रीणि विष्टपा तानीन्द्र वि रोहय । शिरस्ततस्योर्वरामादिदं म उपोदरे ॥
ଏହି ତିନି ଲୋକ—ସୁସଂଗଠିତ ନିବାସର ଏହି ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ବିକାଶରେ ସ୍ଥାପିତ କର। ତାହାର ଶିରରୁ ବୃଦ୍ଧିର କ୍ଷେତ୍ର ‘ଉର୍ବରା’କୁ ପ୍ରକାଶ କର; ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ସତ୍ତାରେ, ଅନ୍ତର୍ଗଭୀରତାର ସମୀପରେ, ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 6
असौ च या न उर्वरादिमां तन्वं मम । अथो ततस्य यच्छिरः सर्वा ता रोमशा कृधि ॥
ଏହା ମଧ୍ୟ—ଯେ ଉର୍ବରା (କ୍ଷେତ୍ର) ଠାରୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆସେ—ମୋର ଏହି ତନୁକୁ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର କର। ତାପରେ, ସେହି ଗଠନର ଯେ ଶିର (ମସ୍ତକ) ଅଛି, ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜୀବନ୍ତ ରୋମରେ ଢାକିଦେ; ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଓ ସହିଥିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ବଳରେ ତାହାକୁ ଆବୃତ କର।
Mantra 7
खे रथस्य खेऽनसः खे युगस्य शतक्रतो । अपालामिन्द्र त्रिष्पूत्व्यकृणोः सूर्यत्वचम् ॥
ରଥର ଖୋଲା ଆକାଶରେ, ଗାଡ଼ିର ଖୋଲା ଆକାଶରେ, ଯୁଗର ଖୋଲା ଆକାଶରେ—ହେ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ଅପାଳାକୁ ତ୍ରିବାର ଶୁଦ୍ଧ କରି ସୂର୍ୟତ୍ୱଚ (ସୂର୍ୟ-ଚର୍ମ) ଧାରଣ କରାଇଲ—ଆଲୋକର ନୂତନ ଦୀପ୍ତିମୟ ଆବରଣ।
Frequently Asked Questions
It begins with a maiden who finds Soma on a flowing path, brings it home, and declares she will press it for Indra. The hymn later recalls Indra’s act of triple purification that renews Apālā with radiant ‘sun-skin’.
It expresses a devotional, hopeful stance: the worshipper trusts that Indra may act, may grant a better condition, and may help remove forces that oppose well-being.
On the ritual level it echoes repeated straining/cleansing of Soma; inwardly it points to progressive purification that enables a luminous transformation, symbolized by Apālā’s renewed radiance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.