Sukta 91
Sukta 8.91
Soma (primary in narrative) oriented to Indra as recipient; effectively an Indra-Soma setting
अयं लघुस्तोत्रः सोमं निहितं निधिं इव लब्ध्वा वह्यमानं दर्शयति—इन्द्रायैव विशेषतः पिष्टं, स च विजयी बलवान् देवः हविर्पानं कृत्वा बलं ददाति। सोमस्य आविष्कारस्य दीप्तं पौराणिकं चित्रं प्रदर्श्य, ततः ‘कदाचित्’ इन्द्रः अस्माकं हिताय प्रवर्तेत इति आशापूर्णं आह्वानं प्रवर्तते; अन्ते च अपालाया आख्याने इन्द्रस्य शोधकशक्त्या पुनर्नवीकरणं प्रकाशनं च समाप्यते।
Mantras
Mantra 1
कन्या वारवायती सोममपि स्रुताविदत् । अस्तं भरन्त्यब्रवीदिन्द्राय सुनवै त्वा शक्राय सुनवै त्वा ॥
कन्या वारवायती स्रुताव् अपि सोमम् अविदत्। अस्तं भरन्ती अब्रवीत्—“इन्द्राय त्वा सुनवै, शक्राय त्वा सुनवै” इति। एवम् जयिष्णवे बले सोमरसः सुसंस्कृतो भवति।
Mantra 2
असौ य एषि वीरको गृहंगृहं विचाकशद् । इमं जम्भसुतं पिब धानावन्तं करम्भिणमपूपवन्तमुक्थिनम् ॥
असौ य एषि वीरकः गृहं गृहं विचाकशत्—हे (इन्द्र), इमं जम्भसुतं पिब; धानावन्तं करम्भिणम्, अपूपवन्तम्, उक्थिनम्। परिभ्रमद् बलम् अनेन सुसंस्कृतेन साररसेन तृप्यतु।
Mantra 3
आ चन त्वा चिकित्सामोऽधि चन त्वा नेमसि । शनैरिव शनकैरिवेन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
आ चन त्वां चिकित्सामोऽधि चन त्वां नेमसि; शनैरिव शनकैः, हे सोम-इन्दो, परि स्रव—इन्द्राय परि स्रव। आनन्दरसोऽपि शनैः शनैः सर्वतो व्याप्नोतु, यावत् सत्त्वं तं धारयितुं शक्नोति।
Mantra 4
कुविच्छकत्कुवित्करत्कुविन्नो वस्यसस्करत् । कुवित्पतिद्विषो यतीरिन्द्रेण संगमामहै ॥
कुविच्छकत्, कुवित्करत्, कुविन्नो वस्यसस्करत्—कः जानाति? स नोऽधिकदीप्तं सुखमयं च वसु-भावं विधास्यति। कः जानाति—इन्द्रेण सह वयं संगमामहै, पतिद्विषो यतीः प्रतिपक्षगतीश्च नुदेम।
Mantra 5
इमानि त्रीणि विष्टपा तानीन्द्र वि रोहय । शिरस्ततस्योर्वरामादिदं म उपोदरे ॥
इमानि त्रीणि विष्टपा—तान्य् इन्द्र, वि रोहय, यथार्थवृद्धिं नय। तस्य शिरसः उर्वरां क्षेत्रं निष्कासय; इदमपि मम अन्तः, उपोदरे—अन्तर्गहने—निधेहि।
Mantra 6
असौ च या न उर्वरादिमां तन्वं मम । अथो ततस्य यच्छिरः सर्वा ता रोमशा कृधि ॥
असौ च या न उर्वरादिमां तन्वं मम कृधि पात्रभूताम्। अथो ततस्य यच्छिरः सर्वास्ता रोमशाः कृधि—जीवद्रोमैः समन्तादाच्छादय।
Mantra 7
खे रथस्य खेऽनसः खे युगस्य शतक्रतो । अपालामिन्द्र त्रिष्पूत्व्यकृणोः सूर्यत्वचम् ॥
खे रथस्य खेऽनसः खे युगस्य शतक्रतो। अपालामिन्द्र त्रिष्पूत्व्यकृणोः सूर्यत्वचम्॥
Frequently Asked Questions
It begins with a maiden who finds Soma on a flowing path, brings it home, and declares she will press it for Indra. The hymn later recalls Indra’s act of triple purification that renews Apālā with radiant ‘sun-skin’.
It expresses a devotional, hopeful stance: the worshipper trusts that Indra may act, may grant a better condition, and may help remove forces that oppose well-being.
On the ritual level it echoes repeated straining/cleansing of Soma; inwardly it points to progressive purification that enables a luminous transformation, symbolized by Apālā’s renewed radiance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.