Sukta 13
Sukta 10.13
Dual devatā (vām), broadly addressed to a paired divine power; also invokes the Viśve Devāḥ (‘all gods’) as amṛtasya putrāḥ.
Triṣṭubh (probable; requires verification).
ഈ ചെറുസൂക്തം “പുരാതന വാക്ക്” (pūrvyaṃ brahma) എന്നതിനെ ഒരു ദ്വയദൈവശക്തിയോട് (vām) ബന്ധിപ്പിച്ച്, പ്രചോദിത ദർശകനുവേണ്ടി ശുദ്ധീകരിച്ച സ്തുതിഗാനം ഉറച്ച പാതപോലെ മുന്നേറണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഇത് വാക്കിന്റെയും രൂപത്തിന്റെയും പ്രതീകാത്മകമായ, ഛന്ദസ്-യജ്ഞപരമായ വിശകലനത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു—അഞ്ചു പടികൾ, നാലുപാദമുള്ള അളവ്, നശിക്കാത്ത അക്ഷരം (akṣara)—ഇവയിലൂടെ ഗായകനെ ഋതം, സത്യക്രമം എന്നിവയുമായി ഏകീകരിക്കുന്നു. അവസാനത്തിലെ ഏഴ് ഒഴുകുന്ന ധാരകളും പ്രകാശമുള്ള ദ്വൈതത്തിന്റെ ദൃശ്യവും, പരസ്പരപൂരക ശക്തികൾ ചേർന്ന് സത്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയെ പോഷിപ്പിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന, സമാധാനപ്പെട്ട പോഷിത സമഗ്രതയെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു; കൂടാതെ വിശ്വേദേവാഃ (‘എല്ലാ ദേവന്മാർ’) അമൃതസ്യ പുത്രാഃ ആയി ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantras
Mantra 1
युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर्वि श्लोक एतु पथ्येव सूरेः । शृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥
ഹേ നിങ്ങൾ ഇരുവരേ, നമസ്കാരങ്ങളോടെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി പുരാതന ബ്രഹ്മ (വാണി)യെ യോജിപ്പിക്കുന്നു; പ്രചോദിത ഋഷിയുടെ പഥംപോലെ തെളിഞ്ഞ സ്തുതി മുന്നോട്ട് ഒഴുകട്ടെ. അമൃതത്തിന്റെ പുത്രന്മാരായ എല്ലാവരും കേൾക്കട്ടെ—ദിവ്യമായ പ്രകാശധാമങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ—അങ്ങനെ ഉയർന്ന ശക്തികൾ ആത്മാവിന്റെ ഊർദ്ധ്വയാത്രയ്ക്ക് സമ്മതം നൽകട്ടെ.
Mantra 2
यमे इव यतमाने यदैतं प्र वां भरन्मानुषा देवयन्तः । आ सीदतं स्वमु लोकं विदाने स्वासस्थे भवतमिन्दवे नः ॥
യമന്റെ ലോകത്തിലിരിക്കുന്നതുപോലെ—ദേവയന്ത മനുഷ്യർ ഈ അർപ്പണം നിങ്ങളിരുവർക്കും മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ—നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ അറിയപ്പെട്ട സ്വലോകത്തിൽ ഇരിക്കുവിൻ. നമ്മുടെ സോമത്തിനായി നിങ്ങളുടെ സ്വാസ്ഥ സ്ഥാനത്തിൽ ദൃഢമായി അധിവസിക്കുവിൻ; അങ്ങനെ ആനന്ദം തന്റെ യഥാർത്ഥ നിവാസത്തിൽ—നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ—സ്വീകരിക്കപ്പെടട്ടെ.
Mantra 3
पञ्च पदानि रुपो अन्वरोहं चतुष्पदीमन्वेमि व्रतेन । अक्षरेण प्रति मिम एतामृतस्य नाभावधि सं पुनामि ॥
രൂപത്തിന്റെ അഞ്ചു പദങ്ങളിലൂടെ ഞാൻ അതിനെ പിന്തുടർന്ന് കയറുന്നു; ഋതത്തിന്റെ വ്രതംകൊണ്ട് ചതുഷ്പദി അളവിനെ ഞാൻ അനുസരിക്കുന്നു. അക്ഷരം—അവിനാശി അക്ഷരം—കൊണ്ട് ഞാൻ അതിനെ പ്രതിമാപിക്കുന്നു; ഋതത്തിന്റെ നാഭിയിൽ ഞാൻ അതിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് സമാഹരിക്കുന്നു—അങ്ങനെ വാക്കും സത്തയും സത്യ-കേന്ദ്രത്തോട് ഏകീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantra 4
देवेभ्यः कमवृणीत मृत्युं प्रजायै कममृतं नावृणीत । बृहस्पतिं यज्ञमकृण्वत ऋषिं प्रियां यमस्तन्वं प्रारिरेचीत् ॥
ദേവന്മാരിൽ ആരെയാണവൻ മരണത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്, പ്രജയ്ക്കായി ആരെയാണവൻ അമൃതത്വത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തില്ല? അവർ ബൃഹസ്പതിയെ യജ്ഞമായി ആക്കി—പ്രിയ ഋഷിയായി; യമൻ തന്റെ തനുവിനെ മുന്നോട്ട് വ്യാപിപ്പിച്ചു—മർത്ത്യദേഹത്തെ തന്നെ ആ മേഖലയാക്കി സ്ഥാപിച്ചു, അവിടെ പവിത്രകർമ്മം സാധിക്കയും അതീതമാകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 5
सप्त क्षरन्ति शिशवे मरुत्वते पित्रे पुत्रासो अप्यवीवतन्नृतम् । उभे इदस्योभयस्य राजत उभे यतेते उभयस्य पुष्यतः ॥
മരുതുകളാൽ അനുഗൃഹീതനായ പിതാവിനായി, ഭവനത്തിന്റെ ശിശുവിനായി ഏഴ് ധാരകൾ ഒഴുകുന്നു; പുത്രന്മാരും ഋതം (സത്യ-ക്രമം) മുന്നോട്ടു നീക്കി ഫലപ്രദമാക്കി. അവന്റെ ദ്വിസ്വഭാവത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളും ദീപ്തമായി തിളങ്ങുന്നു; ഇരുവശവും പരിശ്രമിക്കുന്നു, ഇരുവശവും പോഷിതമായി പൂർണ്ണതയിലേക്കു വളരുന്നു.
Frequently Asked Questions
The hymn addresses a paired divine power (“you two,” vām) without clearly naming the pair in the excerpt, and it also calls on the Viśve Devāḥ (all gods) as “children of immortality.” Much of the hymn points to the guiding principle of ṛta (truth-order) and the akṣara (imperishable syllable) behind effective sacred speech.
“Ṛtasya nābhi” means the “navel” or central hub of ṛta—the truth-order. In context it suggests a truth-center where speech and action are purified and gathered so the hymn becomes accurate, aligned, and effective.
These images link the hymn to Vedic ‘measure’—both the structure of metre and the disciplined steps of right performance. The idea is that inspired speech must be correctly formed and ‘measured’ (with akṣara as the stable reference) to harmonize the singer with ṛta.
Ask anything about Sukta 13 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
