Adhyaya 22
Narmadā (Revā) Tīrtha Greatness: The Gandharva Maidens’ Curse Narrative (Acchodā Episode Begins)
അധ്യായം 22 ആദ്യം റേവാ/നർമദയുടെ മഹാതീർത്ഥമഹിമ പാടിപ്പറയുന്നു. അവളുടെ നാമസ്മരണയും ജലത്തിന്റെ ഒരു തുള്ളിയുടെ സ്പർശവും പോലും അശുദ്ധി ദഹിപ്പിച്ച് പാപക്ഷയം വരുത്തി മോക്ഷം നൽകുമെന്നു പറഞ്ഞ്, നർമദയെ സർവതീർത്ഥശ്രേഷ്ഠയായി സ്ഥാപിക്കുന്നു. രാജാവിന്റെ ചോദ്യത്തെ തുടർന്നു കഥ അച്ചോദാ സരോവരത്തിലേക്കു നീങ്ങുന്നു. അവിടെ ഗൗരീപൂജയിൽ നിരതയായ അഞ്ചു ദിവ്യകന്യകൾ—പ്രമോഹിനീ, സുശീലാ, സുശ്വരാ, സുതാരാ, ചന്ദ്രികാ—യൗവനസമ്പന്നരും കലാനിപുണരും ഭക്തിപരരുമെന്നു വർണിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ ഒരു സുന്ദര ബ്രഹ്മചാരി എത്തുമ്പോൾ, അവനെ കണ്ടു അവർ കാമവശമായി സ്വന്തമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവൻ ആശ്രമധർമ്മവും വിവാഹകർമ്മങ്ങളുടെ യഥാകാലനിയമവും ഉപദേശിച്ച് തടയുന്നു. വിവാദം കടുത്തപ്പോൾ പരസ്പര ശാപം സംഭവിക്കുന്നു—ബ്രഹ്മചാരി അവരെ പിശാചികളാകട്ടെ എന്നു ശപിക്കുന്നു; അവർയും അവനെ അതുപോലെ ശപിക്കുന്നു; ഫലമായി എല്ലാവരും ഭീകരാവസ്ഥയിൽ പതിക്കുന്നു. പുണ്യസ്ഥലത്തിലും അധർമ്മപ്രേരിത വാഞ്ഛയുടെ ഫലം കടുത്തതാണെന്നും കർമവിപാകം അനിവാര്യമാണെന്നും ഈ ഉപാഖ്യാനം ബോധിപ്പിക്കുന്നു; അച്ചോദാ-പ്രസംഗത്തിന്റെ തുടക്കം ഇവിടെ സൂചിതമാണ്.
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । एवं ते कथितं राजन्नर्मदातीर्थमुत्तमम् । पुरा गंधर्वकन्यानां शापजं भयमुल्बणम्
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിനക്കു നർമദയുടെ പരമോത്തമ തീർത്ഥം വിവരിച്ചു. പുരാതനകാലത്ത് ഗന്ധർവകന്യകൾക്കു ശാപത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അതിഭയങ്കര ഭയം ഉണ്ടായി.
Verse 2
नाशितं तन्महाराज रेवाजलकणाग्निना । रेवाजलकणस्पर्शान्मुक्तो भवति मानवः
ഹേ മഹാരാജാവേ, അത് (പാപം/മലിനത) രേവയുടെ ജലകണങ്ങളുടെ അഗ്നിസദൃശ ശക്തിയാൽ നശിക്കുന്നു. രേവയുടെ ജലബിന്ദുക്കളുടെ സ്പർശം കൊണ്ടു മനുഷ്യൻ മുക്തനാകുന്നു.
Verse 3
युधिष्ठिर उवाच । भगवन्बहुकन्याभिः शापो लंभि कथं कुतः । कस्यापत्यानि तास्तासां नाम किं कीदृशं वयः
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ, ആ അനേകം കന്യകൾക്ക് ശാപം എങ്ങനെ, എവിടെ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്? അവർ ആരുടെ സന്താനമാണ്? അവരുടെ പേരുകൾ എന്ത്, അവരുടെ വയസ്സും അവസ്ഥയും എങ്ങനെയാണ്?
Verse 4
कथं रेवाजलस्पर्शाद्विपाकाच्छापसंभवात् । विमुक्ताः कुत्र ताः सस्नुः सर्वं मे कथय प्रभो
ശാപജന്യ വിപാകം പരിപക്വമായപ്പോൾ രേവയുടെ ജലസ്പർശം കൊണ്ടു അവർ എങ്ങനെ വിമുക്തരായി? അവർ എവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു? ഹേ പ്രഭോ, എനിക്ക് എല്ലാം പറഞ്ഞുതരിക.
Verse 5
नर्मदातीर्थमाहात्म्यं चमत्कारकरं भवेत् । श्रवणादपि पापानां मलनाशनमुच्यते
നർമദാതീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹാത്മ്യം അത്ഭുതശക്തിയുള്ളതാണ്; അതിന്റെ ശ്രവണത്തിലൂടെ പോലും പാപമല നശിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു।
Verse 6
नर्मदानर्मदाशब्दो येन केनचिदुच्यते । तस्य स्याच्छाश्वती मुक्तिर्यावदाचंद्र तारकम्
ആരായാലും എങ്ങനെയായാലും ‘നർമദാ’ എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ചാൽ, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം ശാശ്വത മോക്ഷം ലഭിക്കും।
Verse 7
व्याहृतं भवता पूर्वं रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । तथापि चरितं साधो यदेतत्तन्निगद्यताम्
നിങ്ങൾ മുമ്പ് രേവയുടെ ഉത്തമ മഹാത്മ്യം വിവരിച്ചു; എങ്കിലും, ഹേ സാധുവേ, ഈ പ്രത്യേക ചരിതം മുഴുവനായി പറഞ്ഞുതരുക।
Verse 8
अथ चोत्तमवार्ताया सेवितव्या मनीषिभिः । अतः पृच्छामि विप्रेंद्र रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । इतिहासं वद विभो कन्यानां चरितोज्ज्वलम्
ഈ ഉത്തമ വൃത്താന്തം ജ്ഞാനികൾ സേവിക്കേണ്ടതാണ്; അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, രേവയുടെ പരമ മഹാത്മ്യം ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. ഹേ പ്രഭോ, കന്യകളുടെ ഉജ്ജ്വല ചരിതങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ ഈ പുണ്യ ഇതിഹാസം പറയുക।
Verse 9
नारद उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल धर्मगर्भापरा कथा । यथारणिर्वह्निगर्भा धर्म्मस्तु ब्रह्मसूरिव
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജശാർദൂലാ, ധർമ്മഗർഭമായ ഈ ശ്രേഷ്ഠകഥ ശ്രവിക്കൂ. അരണിയിൽ അഗ്നി അന്തർനിഹിതമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ധർമ്മവും ബ്രഹ്മസദൃശമായി അന്തരത്തിൽ വസിക്കുന്നു।
Verse 10
गंधर्वः शुकसंगीतिस्तस्य कन्या प्रमोहिनी । सुशीलस्य सुशीला च सुस्वरा स्वरवेदिनः
ശുകസംഗീതി എന്നൊരു ഗന്ധർവ്വൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ പുത്രി പ്രമോഹിനീ. സുശീലന്റെ സുശീലയും സ്വരവേദിന്റെ പുത്രി സുസ്വരയും ആയിരുന്നു.
Verse 11
सुतारा चंद्रकांतस्य चंद्रिका सुप्रभस्य च । इमानि वरनामानि तासामप्सरसां नृप
ചന്ദ്രകാന്തന്റെ സുതാരയും സുപ്രഭന്റെ ചന്ദ്രികയും. ഹേ നൃപാ, ഇവയാണ് ആ അപ്സരസ്സുകളുടെ തിരഞ്ഞെടുത്ത നാമങ്ങൾ.
Verse 12
कुमार्यः पंच सर्वास्ता वयसा सुभगाः पुनः । भाषंते च मिथस्तास्तु भगिन्य इव सर्वदा
ആ അഞ്ചു കുമാരിമാരും യൗവനസമ്പന്നരായി സുന്ദരികളായിരുന്നു; അവർ എപ്പോഴും തമ്മിൽ സഹോദരിമാരെപ്പോലെ സംസാരിച്ചിരുന്നു.
Verse 13
चंद्रादिव विनिष्क्रांताश्चंद्रिका इव सोज्ज्वलाः । चंद्राननाः सुकेश्यश्च चंद्रकांताइवोज्ज्वलाः
അവർ ചന്ദ്രനിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടവരെന്നപോലെ—ചന്ദ്രികപോലെ ദീപ്തരായിരുന്നു. ചന്ദ്രമുഖികളും സുകേശികളും ആയി, ചന്ദ്രകാന്തമണിപോലെ അവർ പ്രകാശിച്ചു.
Verse 14
देवेष्वेता विलासिन्यः कौमुद्यः कैरवेष्विव । लावण्यपिंडसंभूता दिव्यरूपा मनोहराः
ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഈ വിലാസിനികൾ കൈരവപുഷ്പങ്ങൾക്കിടയിലെ കൗമുദിപോലെ ശോഭിച്ചു. ലാവണ്യത്തിന്റെ പിണ്ഡത്തിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചതുപോലെ—ദിവ്യരൂപിണികളും മനോഹരികളും ആയിരുന്നു.
Verse 15
उद्भिन्नकुचपद्मिन्यः केतक्य इव माधवे । उत्पन्नयौवनैः कांता वल्लीव नवपल्लवैः
അവരുടെ പദ്മസമാനമായ കുചങ്ങൾ വിരിയാൻ തുടങ്ങി—വസന്തത്തിലെ കേതകീ പുഷ്പങ്ങൾപോലെ. പുതുയൗവനം പ്രാപിച്ച ആ പ്രിയകന്യകൾ നവപല്ലവങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വള്ളിപോലെ ശോഭിച്ചു.
Verse 16
हेमगौराश्च हेमाभा हेमाभरणभूषिताः । हेमचंपकमालिन्यो हेमच्छविसुवाससः
അവർ സ്വർണ്ണഗൗരവർണ്ണം, സ്വർണ്ണപ്രഭയിൽ ദീപ്തർ; സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതർ. സ്വർണ്ണചമ്പകമാലകൾ ധരിച്ചു, സ്വർണ്ണഛായയിൽ മിനുങ്ങുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരുന്നു.
Verse 17
स्वरग्रामावलीहासु विविधा मूर्च्छनासु च । तालवाद्यविनोदेषु वेणुवीणाप्रवादने
സ്വരഗ്രാമങ്ങളുടെ നിരകളിലും, വിവിധ മൂർച്ച്ഛനകളിലും; താളവാദ്യങ്ങളുടെ വിനോദത്തിലും, വേണുവും വീണയും വായിക്കുന്നതിലും അവർ ലീനരായിരുന്നു.
Verse 18
मृदंगनादसंभिन्नलास्यमध्यलयेषु च । चित्रादिषु विनोदेषु कलासु च विशारदाः
മൃദംഗനാദം മുഴങ്ങുന്ന ലാസ്യനൃത്തത്തിലെ മധ്യലയത്തിൽ അവർ നിപുണരായിരുന്നു; ചിത്രരചന മുതലായ വിനോദങ്ങളിലും വിവിധ കലകളിലും അവർ വിശാരദരായിരുന്നു.
Verse 19
एवंभूताश्च ताः कन्या मुमुहुः क्रीडनैर्वरैः । पितृभिर्लालिताः सर्वाश्चेरुश्च धनदालये
ഇങ്ങനെ ഗുണസമ്പന്നയായ ആ കന്യകൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ക്രീഡകളിൽ മഗ്നരായി ആനന്ദിച്ചു. പിതാക്കന്മാർ ലാലിച്ചവർ ആയ അവർ എല്ലാവരും ധനദൻ (കുബേരൻ)യുടെ ആലയത്തിൽ വസിച്ചു.
Verse 20
कौतुकादेकदा पंच मिलित्वा मासि माधवे । कन्या मंदारपुष्पाणि विचिन्वंत्यो वनाद्वनम्
ഒരു ദിവസം കൗതുകവശാൽ മാധവമാസത്തിൽ അഞ്ചു കന്യകൾ ഒന്നിച്ചു കൂടി; മന്ദാരപുഷ്പങ്ങൾ തേടി വനത്തിൽ നിന്ന് വനത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ചു।
Verse 21
गौरीं समाराधयितुं स्वरांगनाः कदाचिदच्छोदसरोवरं ययुः । हेमांबुजानि प्रवराणि ताः पुनस्तस्मादुपादाय वरोत्पलैः सह
ഗൗരിയെ ആരാധിക്കാനായി ഒരിക്കൽ സ്വർഗ്ഗാംഗനകൾ അച്ഛോദ സരോവരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ നിന്ന് ഉത്തമ സ്വർണ്ണപദ്മങ്ങളും ശ്രേഷ്ഠ നീലോത്പലങ്ങളോടുകൂടെ എടുത്തുകൊണ്ടു മടങ്ങി।
Verse 22
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे द्वाविंशोध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ പദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഗഖണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।
Verse 23
समर्चितां चंदनगंधकुंकुमैरभ्यर्च्य गौरीं वरपंकजादिभिः । नानोपहारैः शुभभक्तिभाविता लास्यप्रयोगैर्ननृतुः कुमारिकाः
ചന്ദനം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, കുങ്കുമം, ഉത്തമ പദ്മാദികൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഗൗരിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, നാനോപഹാരങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്—ശുഭ ഭക്തിഭാവത്തിൽ നിറഞ്ഞ ആ കന്യകൾ ലാസ്യപ്രയോഗങ്ങളോടെ നൃത്തം ചെയ്തു।
Verse 24
गांधर्वमाश्रित्य परं स्वरं ततो गेयं स्वभावध्वनिभिः समूर्छनम् । एणीदृशस्ताः प्रजगुः कलाक्षरं तारप्रवृद्धं गतिभिश्च सुस्वरम्
ഗാന്ധർവ്വസംഗീതത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവർ പിന്നെ പരമ സ്വരം പിടിച്ചു; സ്വാഭാവിക ധ്വനികളുമായി ലയിച്ച അവരുടെ ഗാനം പൂർണ്ണ മൂർച്ചനയായി വിരിഞ്ഞു. മാൻകണ്ണികളായ ആ കന്യകൾ കലാമയ അക്ഷരങ്ങളോടെ, താരസ്വരത്തിൽ ഉയർന്ന്, സുന്ദര ഗതികളോടെ സുമധുരസ്വരത്തിൽ പാടി।
Verse 25
तस्मिन्सुभावे रसवर्षहर्षं कन्यास्वलं निर्भरचित्तवृत्तिषु । अच्छोदतीर्थे प्रवरे तदागतः स्नातुं मुनेर्वेदनिधेः सुतोग्रजः
ആ ശുഭസമയത്ത്—രസപൂർണ്ണമായ മഴ ഹർഷം പകരുകയും കന്യകളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ പ്രേമത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനമാവുകയും ചെയ്തപ്പോൾ—വേദനിധി മുനിയുടെ ജ്യേഷ്ഠപുത്രൻ സ്നാനാർത്ഥം ശ്രേഷ്ഠമായ അച്ചോദാ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി।
Verse 26
रूपेण निःसीमतरो वराननः प्रफुल्लपद्मायतलोचनो युवा । विस्तीर्णवक्षाः सुभुजोऽतिसुंदरः श्यामच्छविः कामैवापरो हि सः
രൂപത്തിൽ അവൻ അതിരില്ലാത്ത സൗന്ദര്യവാൻ—മനോഹരമുഖം, വിരിഞ്ഞ താമരപോലെ ദീർഘനയനങ്ങളുള്ള യുവാവ്; വിശാലവക്ഷസ്, ശക്തമായ ഭുജങ്ങൾ, അത്യന്തം സുന്ദരൻ, ശ്യാമകാന്തിയോടെ—സത്യത്തിൽ രണ്ടാമൻ കാമദേവൻപോലെ തോന്നി।
Verse 27
स ब्रह्मचारी सुशिखो हि शोभते दंडेन युक्तो धनुषेव मन्मथः । एणाजिनप्रावरणः समुद्रधृघेमाभमौंजीकटिमेखलः परः
ആ ബ്രഹ്മചാരി സുന്ദരമായ ശിഖയാൽ ശോഭിച്ച്, ദണ്ഡം കൈയിൽ ധരിച്ചു ധനുസ്സേന്തിയ മന്മഥനെപ്പോലെ ദീപ്തനായി. മാൻതോൽ പൊതിഞ്ഞ്, സമുദ്രംപോലെ വിശാല ദൃഷ്ടിയോടെ, സ്വർണ്ണാഭ കാന്തിയിൽ തിളങ്ങി, അരയിൽ പവിത്ര മൗഞ്ജീമേഖല ധരിച്ചു അദ്ദേഹം ഉന്നതമായി ദർശനീയനായി।
Verse 28
तं दृष्ट्वा ब्राह्मणं बालास्तास्तत्र सरसस्तटे । जहृषुः कौतुकाविष्टा अयं नो भवितातिथिः
ആ തടാകത്തിന്റെ കരയിൽ ആ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ ബാലികകൾ കൗതുകത്തിൽ നിറഞ്ഞ് ആനന്ദിച്ചു—“ഇദ്ദേഹം നമ്മുടെ അതിഥിയാകും” എന്നു വിചാരിച്ചു।
Verse 29
संत्यक्तगीतनृत्यास्तास्तस्यालोकनलालसाः । हरिण्यो लुब्धकेनेव विद्धाः कामेन सायकैः
അവർ ഗീതനൃത്തങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ ദർശിക്കാനുള്ള ആകാംക്ഷയിൽ വിങ്ങി; വേട്ടക്കാരൻ അമ്പുകൊണ്ട് കുത്തിയ മാൻപെൺകളെപ്പോലെ, കാമദേവന്റെ ശരംകൊണ്ട് അവർ വേദനിച്ചു।
Verse 30
पश्यपश्येति जल्पंत्यो मुग्धाः पंच ससंभ्रमम् । तस्मिन्विप्रवरे यूनि कामदेवभ्रमं ययुः
“നോക്കൂ, നോക്കൂ!” എന്നു പുച്ഛലിച്ച് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ അഞ്ചു നിർമലസ്ത്രീകൾ അലയടിച്ച ആവേശത്തിൽ, ആ യുവ ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണനെ കാമദേവനെന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചു മോഹത്തിലായി।
Verse 31
पुनःपुनस्तमभ्यर्च्य नयनैः पंकजैरिव । पश्चाद्विचारमारब्धमप्सरोभिः परस्परम्
താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളാൽ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ആരാധിച്ചു സത്കരിച്ചു; പിന്നെ അപ്സരസ്സുകൾ പരസ്പരം ആലോചന തുടങ്ങി।
Verse 32
यद्ययं कामदेवो हि रतिहीनः कथं भवेत् । अथवाह्यश्विनौ देवौ तावुभौ युगचारिणौ
ഇവൻ സത്യത്തിൽ കാമദേവനാണെങ്കിൽ, രതിയില്ലാതെ എങ്ങനെ ഇരിക്കും? അല്ലെങ്കിൽ കൂട്ടായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ രണ്ടു അശ്വിനീദേവന്മാരോ?
Verse 33
गंधर्वः किन्नरो वाथ सिद्धो वा कामरूपधृक् । ऋषिपुत्रोऽथवा कश्चित्कश्चिद्वा मनुजोत्तमः
അവൻ ഗന്ധർവനോ, കിന്നരനോ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന സിദ്ധനോ? അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ഋഷിപുത്രനോ, അല്ലെങ്കിൽ ശ്രേഷ്ഠ മനുഷ്യനോ—ആരായാലും.
Verse 34
अस्ति वा कश्चिदेवायं धात्रा सृष्टो हि नः कृते । यथाभाग्यवतामर्थे निधानं पूर्वकर्मभिः
അല്ലെങ്കിൽ ഈ പുരുഷൻ നമ്മുടെ കാര്യമെന്നോണം ധാത്രാവാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനോ—പൂർവകർമ്മഫലമായി ലഭിച്ച, ഭാഗ്യവാന്മാരുടെ ഹിതത്തിനായുള്ള ഒരു നിധിപോലെ?
Verse 35
तथास्माकं कुमारीणां गौर्यानीतो वरोत्तमः । करुणाजलकल्लोल लब्धाद्री र्कृतचित्तया
അതുപോലെ ഞങ്ങളുടെ കുമാരിമാർക്കുമായി ഗൗരീ ശ്രേഷ്ഠമായ വരനെ കൊണ്ടുവന്നു. കരുണാജലത്തിന്റെ തരംഗോന്മാദം പ്രേരിപ്പിച്ചതാൽ, ലഭിച്ച പർവ്വതാശ്രയത്തിൽ അവളുടെ ചിത്തം ദൃഢമായി।
Verse 36
मया वृतस्त्वया चायं त्वया वृतस्तथानया । एवं पंचसुकन्यासु वदंतीषु नृपोत्तम
“ഇവനെ ഞാൻ വരിച്ചു—നീയും; നീ വരിച്ചു, അതുപോലെ അവളും വരിച്ചു।” ഇങ്ങനെ അഞ്ചു സുകന്യകൾ പറയുമ്പോൾ, ഹേ നൃപോത്തമാ।
Verse 37
श्रुत्वा तद्वचनं तत्र कृतमाध्याह्निकक्रियः । चिंतयामास मेधावी किं कृत्वा सुकृतं भवेत्
അവിടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മധ്യാഹ്നിക കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, ആ മേധാവി ചിന്തിച്ചു—“എന്ത് ചെയ്താൽ സത്യപുണ്യം ലഭിക്കും?”
Verse 38
गाधिसंभवपराशरादयः कंडुदेवलमुखाश्च ये द्विजाः । तेऽपि योगि बलिनो विमोहिताः लीलया तदबलाभिरद्भुतम्
ഗാധിവംശജനായ പരാശരാദികളും, കണ്ഡു-ദേവലാദി ദ്വിജന്മാരും—ആ ബലവാനായ യോഗികളും പോലും ആ സ്ത്രീകളുടെ ലീലാശക്തിയാൽ അത്ഭുതമായി വിമോഹിതരായി।
Verse 39
योषितां नयनतीक्ष्णसायकैर्भ्रूलतासुदृढचापनिर्गतैः । धन्विना मकरकेतुना हतः कस्य नो पतति वामनो मृगः
സ്ത്രീകളുടെ കണ്ണുകളുടെ തീക്ഷ്ണശരങ്ങൾ—ഭ്രൂലതയായ ദൃഢധനുസ്സിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്നവ—അവയാൽ മകരകേതുവായ ധനുര്ധരൻ കാമൻ പ്രഹരിക്കുമ്പോൾ, ആരുടെ ഭീത ‘മൃഗം’ (മനം) വീഴാതിരിക്കും?
Verse 40
तावदेव नयधीर्विराजते तावदेव जनताभयं भवेत् । तावदेव धृतचित्तता भृशं तावदेव गणना कुलस्य च
നയബുദ്ധി പ്രകാശിക്കുന്നതോളം കാലം മാത്രമേ ജനങ്ങളിൽ നിർഭയത ഉദിക്കൂ. അതോളം കാലം മാത്രമേ ചിത്തത്തിന് ദൃഢസ്ഥൈര്യം പൂർണ്ണമാകൂ; അതോളം കാലം മാത്രമേ കുലത്തിന്റെ ഗണനയും മാനവും നിലനിൽക്കൂ.
Verse 41
तावदेव तपसः प्रगल्भता तावदेव शमसेवनं नृणाम् । यावदेव ललनेक्षणा स वैर्माद्यते द्रुतमदैर्न पूरुषः
പുരുഷന്റെ തപസ്സിലെ പ്രഗൽഭതയും ശമസേവനവും അതോളം കാലം മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ—സ്ത്രീയുടെ ദൃഷ്ടി അവനെ ചാഞ്ചല്യമാക്കാത്തതുവരെ. കാമമദത്തിൽ വേഗം മത്തനായാൽ അവൻ സ്വയം അധിപനല്ല.
Verse 42
मोहयंति मदयंति रागिणं योषितः स्वललितैर्मनोहरैः । मोदयंति मदयंति मामिमा धर्मरक्षणपरं हि स्वैर्गुणैः
സ്ത്രീകൾ അവരുടെ മനോഹരവും ലളിതവുമായ ആകർഷണങ്ങളാൽ രാഗിയനായ പുരുഷനെ മോഹിപ്പിച്ച് മത്തനാക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ ഗുണങ്ങൾ എന്നെ ആനന്ദിപ്പിക്കുകയും ഉജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, കാരണം അവ സ്വന്തം ഗുണങ്ങളാൽ തന്നെ ധർമ്മരക്ഷയ്ക്ക് സമർപ്പിതമാണ്.
Verse 43
मांसरक्तमलमूत्रनिर्मिते योषितां वपुषि निर्गुणेऽशुचौ । कामिनस्तु परिकल्प्य चारुतामाविशंति सुविमूढचेतसः
സ്ത്രീകളുടെ ശരീരം മാംസം, രക്തം, മല, മൂത്രം എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിതം—നിർഗുണവും അശുചിയും. എങ്കിലും കാമികൾ അതിൽ സൗന്ദര്യം കൽപ്പിച്ച് അതിലേയ്ക്ക് ലീനമാകുന്നു; അവരുടെ ചിത്തം അത്യന്തം മോഹിതമാകുന്നു.
Verse 44
दारुणा हि परिकीर्तितांगना साधुभिर्विमलबुद्धिभिर्बुधैः । यावदेव न समीपगा इमास्तावदेव हि गृहं व्रजाम्यहम्
വിമലബുദ്ധിയുള്ള സാദുക്കളും പണ്ഡിതരും ഈ സ്ത്രീകളെ ‘ദാരുണ’—ഭയങ്കരമെന്ന് വർണ്ണിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവർ സമീപത്തേക്ക് വരാത്തതോളം കാലം ഞാൻ എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങും.
Verse 45
समीपं तस्य यावन्न आगच्छंति वरस्त्रियः । वैष्णवेन प्रभावेण तावदंतर्दधे द्विजः
ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ, വൈഷ്ണവപ്രഭാവത്താൽ ആ ദ്വിജൻ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അന്തർധാനം ചെയ്തു।
Verse 46
तस्य योगबलाद्भूप गतस्यादर्शनं तदा । दृष्ट्वा तदद्भुतं कर्म वैष्णवब्रह्मचारिणः
ഹേ രാജാവേ, അവന്റെ യോഗബലത്താൽ പുറപ്പെട്ട ഉടനെ അവൻ അപ്പോൾ തന്നെ അദൃശ്യമാവുകയായിരുന്നു. ആ വൈഷ്ണവ ബ്രഹ്മചാരിയുടെ അത്ഭുതകർമ്മം കണ്ടു എല്ലാവരും വിസ്മയിച്ചു।
Verse 47
वित्रस्तनयना बाला कुरंग्य इव कातराः । संक्रांतनयनाः शून्या ददृशुस्ता दिशोदश
ഭീതിയാൽ വിറച്ച കണ്ണുകളുള്ള ആ ബാലികകൾ, മാൻകുട്ടികളെപ്പോലെ കാതരയായി, ആശങ്കയിൽ കണ്ണുകൾ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടിച്ച്, ശൂന്യദൃഷ്ടിയോടെ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി നിന്നു।
Verse 48
कन्या ऊचुः । इंद्रजालं स्फुटं वेत्ति मायां जानाति वा पुनः । दृष्टोऽप्यदृष्टरूपोभूदित्यूचुस्ताः परस्परम्
കന്യകൾ പറഞ്ഞു—“അവൻ ഇന്ദ്രജാലം വ്യക്തമായി അറിയുമോ, അല്ലെങ്കിൽ സത്യമായി മായയെ ഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ടോ? കണ്ടിട്ടും അവന്റെ രൂപം അദൃശ്യമായി”—എന്ന് അവർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു।
Verse 49
व्याप्तं च हृदयं तासां तदैव विरहाग्निना । ज्वलद्दावानलेनेव सुस्निग्धं सर्वकाननम्
അന്നേ നിമിഷം അവരുടെ ഹൃദയം വിരഹാഗ്നിയാൽ വ്യാപിച്ചു—ജ്വലിക്കുന്ന ദാവാനലം സുസ്നിഗ്ധമായ സമസ്ത കാനനത്തെയും മൂടുന്നതുപോലെ।
Verse 50
त्यजेंद्रजालिकां विद्यां कांत दर्शय सत्वरम् । आत्मानं न हि ते युक्तं प्राग्ग्रासे मक्षिकोपमम्
പ്രിയേ, ഇന്ദ്രജാലംപോലെയുള്ള മായാവിദ്യ ഉപേക്ഷിച്ച് ഉടൻ തന്നെ തത്ത്വം വെളിപ്പെടുത്തുക. ഗ്രാസം എടുക്കുംമുമ്പേ കുടുങ്ങിയ ഈച്ചപോലെ സ്വയം ആക്കുന്നത് നിനക്കു യുക്തമല്ല.
Verse 51
हा कष्टं दर्शितः कस्माद्धात्रा त्वं घटितः कुतः । ज्ञातं महानुसंतापहेतुर्नः स्वं विनिर्मितः
ഹാ കഷ്ടം! ധാതാവ് നിന്നെ ഞങ്ങൾക്ക് എന്തിന് കാണിച്ചു—എന്തിന് നിന്നെ രൂപപ്പെടുത്തി? ഇപ്പോൾ വ്യക്തം: നീ ഞങ്ങളാൽ തന്നെയുണ്ടായ, ഞങ്ങളുടെ മഹാസന്താപത്തിന്റെ കാരണമാണ്.
Verse 52
कच्चित्ते निर्दयं चेतः कच्चिदस्मासु नो मतिः । कच्चित्क्रूरोऽसि हे कांत कच्चिन्मुष्णासि नो मनः
നിന്റെ ഹൃദയം സത്യത്തിൽ നിർദയമാണോ? ഞങ്ങളോടുള്ള നിന്റെ മനോഭാവം ഇല്ലാതായോ? ഹേ പ്രിയ, നീ ക്രൂരനോ—ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് കവർന്നെടുക്കുന്നുവോ?
Verse 53
कच्चिन्न प्रत्ययोस्मा सु कच्चिदस्मान्परीक्षसे । कच्चिन्निर्ममता शीलः कच्चिन्मायाविशारदः
ഞങ്ങളോടു നിനക്കു വിശ്വാസമില്ലേ? ഞങ്ങളെ പരീക്ഷിക്കുകയാണോ? നിന്റെ സ്വഭാവം മമകാരരഹിതമാണോ? മായാ-നീതിയിൽ നീ വിശാരദനോ?
Verse 54
कच्चिच्चित्ते प्रवेष्टुं च वेत्सि विज्ञानलाघवम् । कच्चिन्निष्क्रमणोपायं न जानासि कुतः पुनः
സൂക്ഷ്മ ജ്ഞാന-കൗശലത്തോടെ ചിത്തത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ നിനക്കറിയുമോ? പുറത്തുകടക്കാനുള്ള ഉപായം തന്നെ അറിയില്ലെങ്കിൽ, പിന്നെ പ്രവേശം എങ്ങനെ സാധിക്കും?
Verse 55
कच्चिद्विनापराधं तु किमस्मासु प्रकुप्यसे । कच्चिद्दुःखं न जानासि परेषां विप्रलंभनम्
ഞങ്ങൾ യാതൊരു അപരാധവും ചെയ്യാതെയിരിക്കെ എങ്ങനെയോ നിങ്ങളുടെ കോപത്തിന് കാരണമായോ? മറ്റുള്ളവരെ വഞ്ചിച്ച് നിരാശപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നിന്നുള്ള ദുഃഖം നിങ്ങൾ അറിയുന്നില്ലയോ?
Verse 56
त्वद्दर्शनं विना नष्टा हृदयेश्वर सांप्रतम् । न जीवामोऽथ जीवामः पुनस्त्वद्दर्शनाशया
ഹേ ഹൃദയേശ്വരാ! നിങ്ങളുടെ ദർശനം ഇല്ലാതെ ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പൂർണ്ണമായി തകർന്നിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജീവിക്കുന്നില്ല—എങ്കിലും ജീവിക്കുന്നു—വീണ്ടും നിങ്ങളുടെ ദർശനാശയാൽ മാത്രം.
Verse 57
वयं च नीयतां तत्र शीघ्रं यत्र गतो भवान् । त्वद्दर्शनहरो धाता व्यधान्मोदांकुरच्छिदाम्
ദയചെയ്ത് ഞങ്ങളെയും നിങ്ങൾ പോയ സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുക. നിങ്ങളുടെ ദർശനം കവർന്നെടുക്കുന്ന ധാതാവ് നമ്മുടെ ആനന്ദത്തിന്റെ മുളകളെ മുറിച്ചുകളയാൻ ക്രമം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
Verse 58
सर्वथा दर्शनं देहि कारुण्यं भज सर्वथा । पर्य्यंतं न प्रपश्यंति कस्य चित्सुजना जनाः
എപ്പോഴും ഞങ്ങൾക്ക് നിങ്ങളുടെ ദർശനം നൽകുക; എപ്പോഴും കരുണയെ ആശ്രയിക്കുക. ആളുകൾ—സജ്ജനന്മാരും പോലും—ആരുടെയും യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും പരിധിയും പൂർണ്ണമായി തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
Verse 59
इत्थं विलप्यताः कन्याः प्रतीक्ष्य च बहुक्षणम् । पितुर्भयाद्गृहं गंतुं शीघ्रमारेभिरे ततः
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് കന്യകൾ ഏറെ നേരം കാത്തിരുന്നു; പിന്നെ പിതാവിന്റെ ഭയത്താൽ അവർ വേഗത്തിൽ വീട്ടിലേക്കു പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു.
Verse 60
तत्प्रेमनिगडैर्बद्धा भृशं विरहविक्लवाः । कथंचिद्धैर्यमालंब्य ताः स्वंस्वं गृहमागताः
അവന്റെ പ്രേമബന്ധനങ്ങളിൽ ബന്ധിതരായി, വിരഹവേദനയിൽ അത്യന്തം വിറങ്ങലിച്ച അവർ എങ്ങനെയോ ധൈര്യം പിടിച്ചു—ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു।
Verse 61
आगत्य पतिताः सर्वा मातॄणां तु समीपतः । किमेतन्मातृभिः पृष्टाः कुतः कालात्ययोऽभवत्
വന്ന് അവർ എല്ലാവരും അമ്മമാരുടെ സമീപത്ത് വീണു. അമ്മമാർ ചോദിച്ചു—“ഇതെന്ത്? ഇത്ര വൈകാൻ കാരണം എന്ത്?”
Verse 62
क्रीडंत्यः किन्नरीभिस्तु सार्द्धं संगतकं यदा । संस्थितास्तेन न ज्ञातो दिवसोऽच्छोदसरोवरे
കിന്നരികളോടൊപ്പം കളിച്ചുകൊണ്ട് സഖ്യത്തിൽ ഒന്നിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, ശ്രേഷ്ഠമായ അച്ചോദ സരോവരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങിയിരുന്നവർക്ക് ദിവസം കടന്നുപോയത് അറിയാനായില്ല।
Verse 63
पथि श्रांता वयं मातः संतापस्तेन नस्तनौ । मोहेन महता वक्तुं न केनाप्युत्सहामहे
അമ്മേ, വഴിയിൽ ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചു; അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ ദേഹത്തിൽ ദാഹസന്താപം കത്തുന്നു. മഹാമോഹത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടതിനാൽ ഞങ്ങളിൽ ആര്ക്കും സംസാരിക്കാൻ ധൈര്യമില്ല।
Verse 64
इत्युक्त्वा लुठितास्तत्र मणिभूमौ कुमारिकाः । आकारं गोपयंत्यस्ता मुग्धा जल्पंति मातृभिः
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ കുമാരികൾ അവിടെ മണിമയമായ നിലത്ത് ഉരുണ്ടു. പിന്നെ നിർമലവും ലജ്ജാഭരിതവുമായിട്ട് ഭാവങ്ങൾ മറച്ച് അമ്മമാരോടൊപ്പം സംഭാഷണം ചെയ്തു।
Verse 65
काचिन्नर्तयति क्रीडामयूरं न मुदा तदा । न पाठयति तं कीरं पंजरेऽन्या कुतूहलात्
അന്നേരം ഒരു സ്ത്രീ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ കളിപ്പാവമയൂരത്തെ നൃത്തിപ്പിക്കുകയില്ല; മറ്റൊരുത്തി വെറും കൗതുകത്താൽ കൂട്ടിലിരിക്കുന്ന തത്തയെ സംസാരിപ്പിക്കാനും പഠിപ്പിക്കുകയില്ല।
Verse 66
लालयेन्नकुलं नान्या नोल्लापयति सारिकाम् । अपरातीव संमुग्धा नैव खेलति सारसैः
ഒരുത്തി ഇനി നകുലത്തെ ലാളിക്കുകയില്ല, സാരികയെ കളിവാക്കുകളാൽ വിളിച്ചുല്ലസിപ്പിക്കുകയുമില്ല; മറ്റൊരുത്തി അത്യന്തം സംമൂഢയായി ഹംസങ്ങളോടും കളിക്കുകയില്ല।
Verse 67
भेजिरे न विनोदं ता रेमिरे नैव मंदिरे । ऊचिरे बांधवैर्नालं वीणावाद्यं न चक्रिरे
അവർ വിനോദത്തിൽ രമിച്ചില്ല, മന്ദിരത്തിനുള്ളിലും കളിച്ചില്ല. ബന്ധുക്കൾ പ്രേരിപ്പിച്ചപ്പോൾ “മതി” എന്നു പറഞ്ഞു; വീണാവാദ്യവും കൈക്കൊണ്ടില്ല।
Verse 68
कल्पद्रुमप्रसूनं यत्सर्वं तच्चानलोपमम् । मंदारकुसुमामोदि न पपुर्मधुरं मधु
കൽപദ്രുമത്തിന്റെ എല്ലാ പുഷ്പങ്ങളും അന്നേരം അഗ്നിസമാനമായി തോന്നി; മന്ദാരകുസുമസൗരഭ്യം നിറഞ്ഞ ആ മധുരമധുവും അവർ പാനം ചെയ്തില്ല।
Verse 69
योगिन्य इव ताः कन्या नासाग्रन्यस्तलोचनाः । अलक्ष्यध्यानसंतानाः पुरुषोत्तममानसाः
ആ കന്യകൾ യോഗിനികളുപോലെ—നാസാഗ്രത്തിൽ ദൃഷ്ടി നിശ്ചലമാക്കി; അഗോചരന്റെ ധ്യാനധാരയിൽ അവിച്ഛിന്നമായി ലീനരായി, മനസ്സ് മുഴുവനും പുരുഷോത്തമനിൽ സ്ഥാപിച്ചവർ।
Verse 70
चंद्रकांतमणिच्छन्ने स्रवद्वारिणि कंदरे । क्षणं वातायने स्थित्वा जलयंत्रगृहेक्षणम्
ചന്ദ്രകാന്തമണിയാൽ മൂടപ്പെട്ട, ജലം നിരന്തരം തുള്ളിവീഴുന്ന ആ ഗുഹയിൽ അവൻ ക്ഷണമാത്രം ജാലകത്തിങ്കൽ നിന്നു ജലയന്ത്രഗൃഹത്തെ ദർശിച്ചു।
Verse 71
रचयंति क्षणं शय्यां दीर्घिकां भोजिनीदलैः । वीज्यमानाः सखीभिस्ताः शीतलैर्नलिनीदलैः
അവർ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ കുളത്തിൽ താമരയിലകൾ വിരിച്ച് ശയ്യ ഒരുക്കി; അവരുടെ സഖികൾ ശീതളമായ കുമുദഇലകളാൽ അവരെ വീശി।
Verse 72
इत्थं युगसमां रात्रिमनयंस्ता वरस्त्रियः । कथंचिद्धारणं कृत्वा विह्वलाः सज्वरा इव
ഇങ്ങനെ ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ ആ രാത്രിയെ യുഗസമം ദീർഘമായതായി അനുഭവിച്ച് കഴിച്ചു; എങ്ങനെയോ ധൈര്യം പിടിച്ച് അവർ ജ്വരബാധിതരെന്നപോലെ വ്യാകുലരായി നിന്നു।
Verse 73
प्रातर्व्योममणिं दृष्ट्वा मन्यमानाः स्वजीवितम् । विज्ञाप्य मातरं स्वांस्वां गौरीं पूजयितुं गताः
പ്രഭാതത്തിൽ വ്യോമമണി (സൂര്യൻ)നെ കണ്ടു, അതിനെ സ്വന്തം ജീവൻപോലെ കരുതി, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ മാതാവിനെ അറിയിച്ചു ഗൗരീപൂജയ്ക്കായി പോയി।
Verse 74
स्नात्वा तेन विधानेन पुष्पैर्धूपैस्तथा पुनः । विधाय पूजनं देव्या गायंत्यस्तत्र ताः स्थिताः
ആ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത്, വീണ്ടും പുഷ്പവും ധൂപവും അർപ്പിച്ച്, അവർ ദേവിയെ പൂജിച്ചു; അവിടെ തന്നെ നിന്നുകൊണ്ട് സ്തുതിഗാനം ചെയ്തു।
Verse 75
एतस्मिन्नंतरे विप्रः स्नातुं सोऽपि समागतः । पितुराश्रमतस्तस्मादच्छोदेऽत्र सरोवरे
അതിനിടയിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണനും സ്നാനാർത്ഥമായി അവിടെ എത്തി. അവൻ പിതാവിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് ഇവിടെ ‘അച്ഛോദ’ എന്ന നിർമ്മല സരോവരത്തെ സമീപിച്ചു।
Verse 76
मित्रं दृष्ट्वैव रात्र्यंते पद्मिन्य इव कन्यकाः । तत्फुल्लनयना जातास्तं दृष्ट्वा ब्रह्मचारिणम्
രാത്രിയുടെ അവസാനം സൂര്യനെ കണ്ടാൽ താമരകൾ വിരിയുന്നതുപോലെ, ആ ബ്രഹ്മചാരിയെ കണ്ടയുടൻ കന്യകമാരുടെ കണ്ണുകൾ ആനന്ദത്തോടെ വിരിഞ്ഞു പ്രകാശിച്ചു।
Verse 77
गत्वा तत्रैव ताः कन्या समीपं ब्रह्मचारिणः । सव्यापसव्यबंधेन भुजपाशं च चक्रिरे
അവിടെത്തന്നെ ആ കന്യകമാർ ബ്രഹ്മചാരിയുടെ സമീപം ചെന്നു; ഇടത്തും വലത്തും നിന്ന് ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് ബന്ധിച്ച് അവർ ഭുജപാശം തീർത്തു।
Verse 78
गतोऽसि प्रिय पूर्वेद्युर्गंतुमद्य न लभ्यते । वृतस्त्वं नूनमस्माभिर्नात्र तेऽस्ति विचारणा
പ്രിയനേ, നീ ഇന്നലെ തന്നെ പോയിരുന്നു; ഇന്ന് നിന്നെ പോകാൻ അനുവദിക്കില്ല. തീർച്ചയായും ഞങ്ങൾ നിന്നെ വരിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇതിൽ നിനക്ക് ആലോചനയ്ക്ക് ഇടമില്ല।
Verse 79
इत्युक्तो ब्राह्मणः प्राह प्रहसन्बाहुपाशगः । युष्माभिरुच्यते भद्रमनुकूलं प्रियं वचः
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭുജപാശത്തിൽ ബന്ധിതനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഭദ്രകളേ, നിങ്ങൾ അനുകൂലവും പ്രിയവും ആയ വചനങ്ങളാണ് പറയുന്നത്.”
Verse 80
प्रथमाश्रमनिष्ठस्य किंतु नश्येत मे व्रतम् । विद्याभ्यसनशीलस्य नाभूत्पारं गुरोः कुले
ഞാൻ ആദ്യ ആശ്രമമായ ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിഷ്ഠനായിരുന്നു; എങ്കിലും എന്റെ വ്രതം നശിക്കാതിരിക്കട്ടെ. വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ലീനനായിട്ടും ഗുരുകുലത്തിൽ വസിച്ചപ്പോൾ സമാപ്തിയുടെ തീരം എനിക്കു ലഭിച്ചില്ല.
Verse 81
आश्रमे यत्र यो धर्मो रक्षणीयः सुपंडितैः । विवाहोऽयमतो मन्ये न धर्म इति कन्यकाः
ഏത് ആശ്രമത്തിൽ ഏത് ധർമ്മം സുതജ്ഞന്മാർ കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണോ, അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ കന്യകൾ കരുതുന്നത്—ഈ ‘വിവാഹം’ ധർമ്മാനുസൃതമല്ല എന്ന്.
Verse 82
आकर्ण्य विप्रवाक्यानि विप्रमूचुर्वरस्त्रियः । सकलध्वनिसोत्कंठ्यो कोकिलाइव माधवे
ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ ബ്രാഹ്മണനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; അവരുടെ ഓരോ സ്വരത്തിലും ആകാംക്ഷ—മാധവ മാസത്തിലെ കുയിലുപോലെ.
Verse 83
धर्मादर्थोऽर्थतः कामः कामात्सुखफलोदयः । इत्येवं निश्चयज्ञास्ते वर्णयंति विपश्चितः
ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് അർത്ഥം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു, അർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് കാമം ജനിക്കുന്നു, കാമത്തിൽ നിന്ന് സുഖഫലോദയം ഉണ്ടാകുന്നു—ഇങ്ങനെ നിശ്ചയമായി അറിഞ്ഞ ജ്ഞാനികൾ വിവരിക്കുന്നു.
Verse 84
सकामो धर्मबाहुल्यात्पुरतस्ते समुत्थितः । सेव्यतां विविधैर्भोगैः स्वच्छाभूमिरियं यतः
ധർമ്മത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയിൽ നിന്ന് നിങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ കാമ്യഫലം (ഇഷ്ടാവസ്ഥ) ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. വിവിധ ഭോഗങ്ങളാൽ അതിനെ അനുഭവിക്കുവിൻ; കാരണം ഈ ഭൂമി ശുദ്ധവും നിർമ്മലവും ആകുന്നു.
Verse 85
श्रुत्वा तद्वचनं तासां प्राह गंभीरया गिरा । तथ्यं वो वचनं किंतु ममाप्यावश्यकं व्रतम्
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അദ്ദേഹം ഗൗരവമുള്ള സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു— “നിങ്ങളുടെ വാക്ക് സത്യം; എങ്കിലും എനിക്കും അനുഷ്ഠിക്കേണ്ട ഒരു അനിവാര്യ വ്രതമുണ്ട്।”
Verse 86
प्राप्यानुज्ञां गुरोः कुर्वे विवाहकर्म नान्यथा । इत्युक्ताः पुनरूचुस्ताः स्फुटं मूढोऽसि सुंदर
“ഗുരുവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ചശേഷം മാത്രമേ ഞാൻ വിവാഹകർമ്മം നടത്തൂ— മറ്റെങ്ങനെല്ല.” എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ വീണ്ടും വ്യക്തമായി പറഞ്ഞു— “സുന്ദരാ, നീ മൂഢനാണ്।”
Verse 87
सिद्धौषधं ब्रह्मधिया रसायनं सिद्धिर्निधिः साधुकुला वरांगनाः । मंत्रस्तथा सिद्धरसश्च धर्मतो मुने निषेव्याः सुधिया समागताः
മുനേ, ബ്രഹ്മബുദ്ധിയോടെ ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ലഭിച്ച സിദ്ധ ഔഷധ-രസായനങ്ങൾ, സിദ്ധികളും നിധികളും, സാദുജനസംഗവും ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകളുടെ സത്സംഗവും, മന്ത്രങ്ങളും സിദ്ധരസങ്ങളും— ഇവയെല്ലാം സദ്ബുദ്ധിയോടെ സേവിക്കേണ്ടതാണ്।
Verse 88
कार्यं नु दैवाद्यदि सिद्धिमागतं तस्मिन्नुपेक्षां न च यांति नीतिगाः । यस्मादुपेक्षा न पुनः फलप्रदा तस्मान्न दीर्घीकरणं प्रशस्यते
ദൈവബലത്താൽ ഒരു കാര്യം സിദ്ധിയിലേക്കെത്തിയാലും നീതിജ്ഞർ അതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിക്കില്ല; കാരണം ഉപേക്ഷ വീണ്ടും ഫലം നൽകുകയില്ല— അതിനാൽ വൈകിപ്പിക്കൽ പ്രശംസനീയമല്ല।
Verse 89
विषादप्यमृतं ग्राह्यममेध्यादपि कांचनम् । नीचादप्युत्तमां विद्यां स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि
വിഷത്തിൽ നിന്നുപോലും അമൃതം സ്വീകരിക്കാം, അശുദ്ധത്തിൽ നിന്നുപോലും സ്വർണം; നീചനിൽ നിന്നുപോലും ഉത്തമവിദ്യ, ദുഷ്കുലത്തിൽ നിന്നുപോലും സ്ത്രീരത്നം സ്വീകര്യമാണ്।
Verse 90
सांद्रानुरागाः कुलजन्मनिर्मलाः स्नेहार्द्रचित्ता सुगिरः स्वयंवराः । कन्या सुरूपाः खलु चारुयौवना धन्या लभंतेऽत्र नरास्तु नेतरे
ഇവിടെ ഭാഗ്യവാന്മാരായ പുരുഷന്മാർക്കേ ഗാഢാനുരാഗമുള്ള, കുല‑ജന്മത്തിൽ നിർമലമായ, സ്നേഹാർദ്രഹൃദയമായ, മധുരവാക്യമുള്ള, സ്വയംവരം ചെയ്യുവാൻ ശേഷിയുള്ള, സുന്ദരരൂപിണിയും മനോഹരയൗവനാലങ്കൃതയുമായ കന്യകളെ ലഭിക്കൂ; മറ്റുള്ളവർക്ക് ലഭിക്കില്ല।
Verse 91
क्व वयं सुरसुंदर्य्यः क्व भवांस्तापसो बटुः । दुर्घटस्य विधानेन मन्ये धातैव पंडितः
ഞങ്ങൾ—സുരസുന്ദരികൾ—എവിടെ, നിങ്ങൾ—തപസ്വിയായ ബടു—എവിടെ? അസാധ്യമെന്നു തോന്നുന്നതും വിധാനത്തോടെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിൽ ധാതാവേ യഥാർത്ഥ പണ്ഡിതൻ എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു।
Verse 92
तस्मादस्मानिदानीं तु स्वीकुर्य्यात्मंगलं भवान् । गांधर्वेण विवाहेन अन्यथा नोपजीवनम्
അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ എന്നെ നിങ്ങളുടെ ആത്മമംഗളമായ വിധിയായി സ്വീകരിക്കണം—ഗാന്ധർവവിവാഹത്തിലൂടെ; അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് ജീവിക്കാൻ വഴിയില്ല।
Verse 93
श्रुत्वा वाक्यं ततः प्राह ब्राह्मणो धर्मवित्तमः । भो मृगाक्ष्यः कथं त्याज्यो धर्मो धर्मधनैर्नरैः
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ധർമ്മത്തിൽ പരമജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മൃഗാക്ഷീ! ധർമ്മം തന്നെയാണ് ധനം എന്നവർക്കു ധർമ്മം എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാനാകും?”
Verse 94
धर्मश्चार्थश्चकामश्च मोक्षश्चैतच्चतुष्टयम् । यथोक्तं फलदं ज्ञेयं विपरीतं तु निष्फलम्
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം—ഈ ചതുഷ്ടയ പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ ശാസ്ത്രോക്തവിധത്തിൽ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ഫലദായകം; വിപരീതമായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അത് നിഷ്ഫലമാകും।
Verse 95
नाकालेऽहं व्रती कुर्यामतो दारपरिग्रहम् । न क्रिया फलमाप्नोति क्रियाकालं न वेत्ति यः
ഞാൻ വ്രതധാരി; അകാലത്തിൽ ദാരപരിഗ്രഹം (വിവാഹം) ചെയ്യുകയില്ല. ക്രിയ ചെയ്യേണ്ട യുക്തകാലം അറിയാത്തവന് ക്രിയ ഫലം ലഭിക്കുകയില്ല.
Verse 96
यतो धर्मविचारेऽस्मिन्प्रसक्तं मम मानसम् । तस्माच्छृणुत हे कन्या न समीहे स्वयंवरम्
ഈ ധർമ്മവിചാരത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് ലീനമാണ്; അതിനാൽ കേൾക്കുക, ഹേ കന്യേ—എനിക്ക് സ്വയംവരം ആഗ്രഹമില്ല.
Verse 97
एवं ज्ञात्वाशयं तस्य समीक्ष्यैव परस्परम् । करात्करं विमुच्याथ जग्राहांघ्रिं प्रमोहिनी
അവന്റെ ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞും പരസ്പരം നോക്കിയും, മോഹിനി കൈയിൽ നിന്നു കൈ വിട്ട് പിന്നെ അവന്റെ പാദം പിടിച്ചു.
Verse 98
भुजौ जगृहतुस्तस्य सुशीला सुस्वरा तथा । आलिलिंग सुतारा च वक्त्रं चुंबति चंद्रिका
സുശീലയും സുസ്വരയും അവന്റെ ഭുജങ്ങൾ പിടിച്ചു; സുതാര അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, ചന്ദ്രിക അവന്റെ മുഖം ചുംബിച്ചു.
Verse 99
तथापि निर्विकारोऽसौ प्रलयानलसन्निभः । शशाप ब्रह्मचारी ताः क्रोधेनात्यंतमूर्छितः
എങ്കിലും അവൻ നിർവികാരൻ, പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെ; എന്നാൽ ബ്രഹ്മചാരി ക്രോധത്തിൽ അത്യന്തം മൂർഛിതനായി ആ സ്ത്രീകളെ ശപിച്ചു.
Verse 100
पिशाच्य इव मां लग्ना तत्पिशाच्यो भविष्यथ । एवं तेनाशु शप्तास्तास्तं त्यक्त्वा पुरतः स्थिताः
“പിശാചിനിയെപ്പോലെ എന്നോട് ചേർന്നു പിടിച്ചിരിക്കുന്ന നീ, അതേ പിശാചിനിയായിത്തീരും.” എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ ഉടൻ ശപിച്ചു; അവർ അവനെ വിട്ട് മുന്നിൽ നിന്നു.
Verse 101
किमेतच्चेष्टितं पापं ह्यनागसि विचेष्टया । प्रियंकृतोऽप्रियंकृत्वा धिक्त्वां धर्मकृतांतकम्
ഇത് എന്തൊരു പാപകരമായ പ്രവൃത്തി—നിരപരാധിയോടുള്ള ഈ വികൃത ചേഷ്ട? ഉപകാരം ലഭിച്ചിട്ടും അപകാരം ചെയ്യുന്നു. ധിക് നിനക്ക്—ധർമ്മത്തെയേയും അവസാനിപ്പിച്ചവനേ.
Verse 102
अनुरक्तेषु भक्तेषु मित्रेषु द्रोहकारिणः । पुंसो लोकोभयोः सौख्यं नाशमेतीति नः श्रुतम्
അനുരക്തരായ ഭക്തന്മാരോടും സ്നേഹിത സുഹൃത്തുകളോടും ദ്രോഹം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന് ഇഹലോക-പരലോക സുഖം രണ്ടും നശിക്കുന്നു എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
Verse 103
तस्मात्त्वमपि नः शापात्पिशाचो भव सत्वरम् । इत्युक्त्वापि च ता बाला निःश्वसंत्यः क्रुधाकुलाः
“അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ ശാപത്താൽ നീയും ഉടൻ പിശാചാകുക!” എന്നു പറഞ്ഞ് ആ ബാലികകൾ ക്രോധാകുലരായി ആഴമുള്ള നിശ്വാസങ്ങൾ വിട്ടു.
Verse 104
तदेवान्योन्यसंरंभात्तस्मिन्सरसि पार्थिव । ताः कन्या ब्रह्मचारी च सर्वे पैशाच्यमागताः
ഹേ രാജാവേ! ആ തടാകത്തിൽ പരസ്പര കോപസംരഭം മൂലം ആ കന്യകകളും ആ ബ്രഹ്മചാരിയും—എല്ലാവരും പൈശാച്യാവസ്ഥയിൽ എത്തി.
Verse 105
स पिशाचः पिशाच्यस्ताः क्रंदमानाः सुदारुणम् । क्षपयंति विपाकांस्तान्पूर्वोपात्तस्य कर्म्मणः
ആ പിശാചനും ആ പിശാചിനികളുമൊപ്പം അത്യന്തം ദാരുണമായി വിലപിച്ചു, മുൻകൃത കർമ്മങ്ങളുടെ പരിപക്വ ഫലങ്ങളെ അനുഭവിച്ച് അവയെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 106
स्वकाले प्रभवत्येव पूर्वोपात्तं शुभाशुभम् । स्वच्छायामिव दुर्वारं देवानामपि पार्थिव
ഹേ രാജാവേ! നിശ്ചിത സമയത്ത് മുൻസഞ്ചിത പുണ്യപാപം തീർച്ചയായും ഫലിക്കുന്നു; സ്വന്തം നിഴലുപോലെ അത് അപ്രതിരോധ്യം—ദേവന്മാർക്കും ഒഴിവാക്കാനാവാത്തത്।
Verse 107
क्रंदंति पितरस्तासां मातरस्तत्र तत्र च । भ्रातरश्चैव बालानां दैवं हि दुरतिक्रमम्
അവരുടെ പിതാക്കൾ കരയുന്നു; മാതാക്കളും ഇവിടെ അവിടെ വിലപിക്കുന്നു; കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ സഹോദരന്മാരും ദുഃഖിക്കുന്നു—കാരണം ദൈവവിധി അതിക്രമിക്കാൻ ദുഷ്കരം।
Verse 108
अतऊर्ध्वं पिशाचास्ते आहारार्थं सुदुःखिताः । इतस्ततश्च धावंतो वसंति सरसस्तटे
അതിനുശേഷം ആ പിശാചുകൾ വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി മഹാദുഃഖിതരായി, ആഹാരം തേടി ഇങ്ങും അങ്ങും ഓടിക്കൊണ്ട് തടാകത്തിന്റെ തീരത്ത് വസിക്കുന്നു।