Sukta 13
Rishi: Atharvanic tradition (ṛṣi not securely fixed for this individual mantra in common indices)
Devata: Āpas (Waters), with mythic linkage to Varuṇa and Indra
Chandas: Anuṣṭubh (probable; hymn largely in short pādas typical of AV style)
ഈ ചെറു അഥർവവേദീയ സൂക്തം ജലങ്ങളെ (ആപഃ/നദികൾ) ആദിമവും ദൈവികമായി ജയിച്ചെടുത്ത ശുദ്ധീകരകരുമായായി പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു; അവയുടെ യഥാർത്ഥ നാമങ്ങളും ഉദ്ഭവകഥയും സ്മരിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ ചികിത്സാശക്തി സജീവമാകുന്നു. വരുണന്റെ പ്രേരണയും ഇന്ദ്രൻ ജലങ്ങളെ “ജയിച്ചെടുത്തത്” എന്ന സംഭവവും ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, സാധാരണ വെള്ളത്തെ പ്രാണ (ജീവശ്വാസം)യും വർചസ് (ജീവതേജസ്)യും വഹിക്കുന്ന ശുദ്ധീകരണത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനും പുനഃസ്ഥാപനത്തിനും ഉള്ള വാഹകനാക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
आपः। यद॒दः सं॑प्रय॒तीरहा॒वन॑दता हते॑। तस्मा॒दा न॒द्यो॒३ नाम॑ स्थ॒ ता वो॒ नामा॑नि सिन्धवः
ഹേ ആപഃ (ജലങ്ങളേ)! അവിടെ നിങ്ങൾ എല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ആ പ്രഹാരസമയത്ത് ദിനംപ്രതി ഗർജിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങളെ ‘നദികൾ’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ഹേ സിന്ധുക്കളേ, അതാണ് നിങ്ങളുടെ നാമങ്ങൾ.
Mantra 2
यत् प्रेषि॑ता॒ वरु॑णे॒नाच्छीभं॑ स॒मव॑ल्गत । तदा॑प्नो॒दिन्द्रो॑ वो य॒तीस्तस्मा॑दापो॒ अनु॑ ष्ठन
വരുൺ പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ നിങ്ങൾ തെളിഞ്ഞ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഒരുമിച്ച് പാഞ്ഞുചെന്നപ്പോൾ, മുന്നോട്ടു തള്ളിപ്പോകുന്ന നിങ്ങളെ ഇന്ദ്രൻ ജയിച്ചു സ്വന്തമാക്കി. അതിനാൽ, ഹേ ആപഃ (ജലങ്ങളേ), പിന്തുടർന്ന് നിങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുവിൻ.
Mantra 3
अ॒प॒का॒मं स्यन्द॑माना॒ अवी॑वरत वो॒ हि क॑म्। इन्द्रो॑ वः॒ शक्ति॑भिर्देवी॒स्तस्मा॒द् वार्नाम॑ वो हि॒तम्
അപകാമം (അനിഷ്ടം) നിന്നു വഴി തുറന്ന്, ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കെ നിങ്ങൾ തടസ്സം നീക്കി—അതെ, നിങ്ങൾ ആനന്ദം കൊണ്ടുവന്നു. ഹേ ദേവിമാരേ, ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ശക്തികളാൽ നിങ്ങളെ ഇങ്ങനെ ആക്കി; അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ വരുൺിക സ്വഭാവം ഉപകാരകരമായ ഉപയോഗത്തിനായി സ്ഥാപിതമാണ്.
Mantra 4
एको॑ वो दे॒वोऽप्य॑तिष्ठ॒त् स्यन्द॑माना यथाव॒शम्। उदा॑निषुर्म॒हीरिति॒ तस्मा॑दुद॒कमु॑च्यते
നിങ്ങളിൽ ഒരുദേവൻ നിലകൊണ്ടു; നിങ്ങൾ ഇഷ്ടാനുസരണം ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ‘മഹീയർ (മഹത്തായവർ) അതിനെ മേലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു’—എന്ന്; അതിനാൽ അതിനെ ‘ഉദക’ (ജലം) എന്നു വിളിക്കുന്നു.
Mantra 5
आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसन्न॒ग्नीषोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इत् ताः। ती॒व्रो रसो॑ मधुपृचा॑मरंग॒म आ मा॑ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गमेत्
ജലങ്ങൾ ഭദ്രമാണ്; ജലങ്ങൾ സത്യത്തിൽ ഘൃതം തന്നെയായിരുന്നു. അഗ്നിയെയും സോമനെയും ധരിക്കുന്നവ—അവ ജലങ്ങൾ തന്നേ. അവയുടെ തീക്ഷ്ണരസം, മധുവോടെ കലർന്നതും ഹാനിയില്ലാത്തതുമായതു, പ്രാണത്തോടും തേജസ്സോടും കൂടി എനിക്ക് സമീപം വരട്ടെ.
Mantra 6
आदित् प॑श्याम्यु॒त वा॑ शृणो॒म्या मा॒ घोषो॑ गच्छति॒ वाङ् मा॑साम्। मन्ये॑ भेजा॒नो अ॒मृत॑स्य तर्हि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ अतृ॑पं य॒दा वः॑
ഇപ്പോൾ ഞാൻ സത്യമായി കാണുന്നു; അതെ, ഞാൻ കേൾക്കുന്നു: എനിക്ക് ഘോഷം എത്തുന്നു—ഇവയിൽ നിന്ന് വാക്ക് എനിക്ക് വരുന്നു. ഹേ സ്വർണവർണികളേ, ഞാൻ—മുമ്പ് അതൃപ്തനായിരുന്നവൻ—നിങ്ങളെ പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഞാൻ അമൃതത്വത്തിൽ പങ്കാളിയാകുന്നു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
Mantra 7
इ॒दं व॑ आपो॒ हृद॑यम॒यं व॒त्स ऋ॑तावरीः । इ॒हेत्थमेत॑ शक्वरी॒र्यत्रे॒दं वे॒शया॑मि वः
ഹേ ആപഃ (ജലദേവിമാരേ), ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ ഹൃദയം; ഇതാണ് വത്സം, ഹേ ഋതം ധരിക്കുന്നവരേ. ഇങ്ങനെ—ഇവിടെ വരുവിൻ, ഹേ ശക്തിമതികളേ—ഞാൻ നിങ്ങളെ പാർപ്പിക്കുന്ന ആ സ്ഥലത്തേക്ക്.
Frequently Asked Questions
It is used to consecrate water for purification—sprinkling, bathing, or sipping—to remove defilement and invite renewed vitality (prāṇa) and radiance (varcas).
They supply the mythic authorization: Varuṇa impels the waters according to cosmic order, and Indra ‘wins’ or secures them for beings, making the waters ritually commandable and beneficent.
No. The primary medium is clean water. Optional ghee and honey can be added symbolically to match the hymn’s imagery of a nourishing, harmless essence.
Ask anything about Sukta 13 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
