Sukta 33
Rishi: Atharvanic tradition (specific ṛṣi not stated in the supplied excerpt)
Devata: Yákṣma (as disease-demon) / healing-extraction force of the Atharvan
Chandas: Noted in the Anukramaṇī for this hymn-cycle: mixed meters; this mantra is commonly treated as anuṣṭubh-like in cadence, but the excerpt indicates a metrical sequence across verses (5–7) and does not explicitly label v.1.
ഈ അതർവവേദീയ ചികിത്സാസൂക്തം യക്ഷ്മയ്ക്കെതിരായ ശസ്ത്രക്രിയാസദൃശമായ വാചിക-ഉന്മൂലന മന്ത്രമാണ്. യക്ഷ്മയെ നിർദ്ദിഷ്ട അവയവങ്ങളിലും ധാതുക്കളിലും കുടിയേറുന്ന ക്ഷയകരമായ രോഗ-ദൈത്യമായി കൽപ്പിച്ച്, ശരീരഭാഗങ്ങളെ ക്രമബദ്ധമായ ശാരീരിക-അനാട്ടോമിക പര്യവേക്ഷണത്തിൽ പേരുപറഞ്ഞുകൊണ്ടും “നാം അതിനെ പിഴുതെടുക്കുന്നു” (vi vṛh-) എന്ന പ്രഖ്യാപനം ആവർത്തിച്ചുകൊണ്ടും, ഈ മന്ത്രം ഭൂതോച്ചാടനാത്മക ചികിത്സയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു—തലയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മുതൽ ശരീരകാണ്ഡവും ചർമ്മവും വരെ ബാധയെ ഇളക്കി പുറത്താക്കുന്നു. അവസാനം, കശ്യപനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരപരമായ ചികിത്സാപ്രവാഹവും വീബർഹ (‘ഉന്മൂലകൻ/പിഴുതെടുക്കുന്ന’ ശക്തി) യും നൽകുന്ന ബലത്തോടെ, മുഴുദേഹ ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मविबर्हणम्। ५ उपरिष्टाद्विराड्बृहती, ६ उष्णिग्गर्भा निचृदनुष्टुप्, ७ पथ्यापङ्क्तिः। अ॒क्षीभ्यां॑ ते॒ नासि॑काभ्यां॒ कर्णा॑भ्यां छुबु॑का॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ शीर्ष॒ण्यं ऽ म॒स्तिष्का॑ज्जि॒ह्वाया॒ वि वृ॑हामि ते
From thine eyes, from thy nostrils, from thine ears, from above the chin— The yákṣma that is head-ensconced, from the brain, from the tongue, I tear it forth from thee.
Mantra 2
ग्री॒वाभ्य॑स्त उ॒ष्णिहा॑भ्यः॒ कीक॑साभ्यो अनू॒क्याऽत्। यक्ष्मं॑ दोष॒ण्य॑१मंसा॑भ्यां बा॒हुभ्यां॒ वि वृ॑हामि ते
From thy neck, from thy shoulder-parts, from thy ribs, from thy spine,—the wasting-disease, the mischief-working one, with shoulders and with arms I rend away from thee, clean apart.
Mantra 3
हृद॑यात् ते॒ परि॑ क्लो॒म्नो हली॑क्ष्णात् पा॒र्श्वाभ्या॑म्। यक्ष्मं॒ मत॑स्नाभ्यां प्ली॒ह्नो य॒क्नस्ते॒ वि वृ॑हामसि
നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന്—നിന്നിൽ നിന്ന് അകറ്റി; ക്ലോമൻ മുതൽ, ഹാലീക്ഷ്ണ മുതൽ, ഇരുപാർശ്വങ്ങളിൽ നിന്നു— താഴത്തെ ശരീരഭാഗത്തിൽ നിന്ന്, പ്ലീഹയിൽ നിന്ന്, നിന്റെ യകൃതിൽ നിന്ന് യക്ഷ്മത്തെ ഞങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് കീറി എടുത്തുകളയുന്നു.
Mantra 4
आ॒न्त्रेभ्य॑स्ते॒ गुदा॑भ्यो वनि॒ष्ठोरु॒दरा॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ कु॒क्षिभ्यां॑ प्ला॒शेर्नाभ्या॒ वि वृ॑हामि ते
From thine intestines, from thy rectum, from the bladder, from the belly—from off them—out of thy flanks, from the spleen, from the navel, I tear away the Yakṣma from thee.
Mantra 5
ऊ॒रुभ्यां॑ ते अष्ठी॒वद्भ्यां॒ पार्ष्णिभ्यां॒ प्रप॑दाभ्याम्। यक्ष्मं॑ भस॒द्यं॑१ श्रोणि॑भ्यां॒ भास॑दं॒ भंस॑सो॒ वि वृ॑हामि ते
നിന്റെ ഊറുകളിൽ നിന്ന്, അസ്ഥിമയമായ അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന്, കുതികാൽ മുതൽ, പാദത്തിന്റെ മുൻഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന്— നിതംബത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന യക്ഷ്മത്തെ; ശ्रोണി (കടി/ഇടുപ്പ്) മുതൽ, നിതംബാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതിനെ; നിതംബങ്ങളിൽ നിന്ന്— നിന്നിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി ഞാൻ പിളർത്തി പുറത്തെടുക്കുന്നു.
Mantra 6
अ॒स्थिभ्य॑स्ते म॒ज्जभ्यः॒ स्नाव॑भ्यो ध॒मनि॑भ्यः । यक्ष्मं॑ पा॒णिभ्या॑म॒ङ्गुलि॑भ्यो न॒खेभ्यो॒ वि वृ॑हामि ते
നിന്റെ അസ്ഥികളിൽ നിന്ന്, മജ്ജയിൽ നിന്ന്, സ്നാവുകളിൽ നിന്ന്, ധമനികളിൽ നിന്ന്; നിന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന്, വിരലുകളിൽ നിന്ന്, നഖങ്ങളിൽ നിന്ന്— നിന്റെ യക്ഷ്മത്തെ ഞാൻ കീറി പുറത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നു; നിന്നിൽ നിന്ന് പറിച്ചെടുത്ത് അകറ്റുന്നു.
Mantra 7
अङ्गे॑अङ्गे॒ लोम्नि॑लोम्नि॒ यस्ते॒ पर्व॑णिपर्वणि । यक्ष्मं॑ त्वचस्य ऽ ते व॒यं क॒श्यप॑स्य वीब॒र्हेण॒ विष्व॑ञ्चं॒ वि वृ॑हामसि
അംഗംതോറും, രോമംതോറും, സന്ധി തോറും നിനക്കുള്ളത്— നിന്റെ ത്വചയിലെ യക്ഷ്മം (ക്ഷയം) — അതിനെ ഞങ്ങൾ കശ്യപന്റെ വീബർഹയാൽ, സർവ്വവ്യാപിയായതിനെ പിളർത്തി പുറത്തെടുക്കുകയും ചീന്തി അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
Frequently Asked Questions
Yakṣma is a wasting, debilitating illness treated as a demon-like presence that can lodge in organs, skin, joints, and the head. The hymn addresses it as something that can be forcibly removed.
It works like an exorcistic therapy: the verses name specific body locations and repeatedly declare “we tear it out,” using authoritative speech as the extracting instrument.
The cited verses do not require a plant medicine or object. The core method is recitation with focused attention on the body-parts named, often accompanied by a symbolic pulling-out gesture.
Ask anything about Sukta 33 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.