
Sukta 10.5
Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 10.5)
Mystic One/Agni-Sūrya principle (hymn is enigmatic; often treated as addressing a hidden cosmic principle rather than a single named deity)
Jagatī (probable for RV 10.5; many verses are Jagatī in indices)
ಈ ಗೂಢಾರ್ಥಮಯ ಸೂಕ್ತವು ಏಕೈಕ ಗುಪ್ತ ವಿಶ್ವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ—ಅಗ್ನಿ–ಸೂರ್ಯಸ್ವರೂಪವಾಗಿ, ಅಂತರಗ್ನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೌರ ದ್ರಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುವ ಅದೇ ತತ್ತ್ವವು “ಸಾಗರ”ದಂತೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಜೀವಧಾರೆಯ ಉಗಮದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ರಹಸ್ಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಪ್ತ ಪೋಷಣೆಯ ಚಿತ್ರಣ, ಋತ (ಸತ್ಯ–ಕ್ರಮ)ದ ಪಥಗಳು, ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯ ವಿಶಾಲತೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಗಳ ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿ ಆಲಿಂಗನವನ್ನು ದಾಟಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಋತದ ಪ್ರಥಮಜನನವಾದ ಅಗ್ನಿಯೇ ಬಲಕ್ಕೂ ಸಮೃದ್ಧಿಗೂ ಮೂಲವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
एकः समुद्रो धरुणो रयीणामस्मद्धृदो भूरिजन्मा वि चष्टे । सिषक्त्यूधर्निण्योरुपस्थ उत्सस्य मध्ये निहितं पदं वेः ॥
ಒಬ್ಬನೇ ಸಮುದ್ರನು—ರಯಿ (ಸಮೃದ್ಧಿಗಳ) ಧಾರಕ ಆಧಾರ; ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಿಂದ ಬಹುಜನ್ಮನು ಅದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಗುಪ್ತ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಊಧರ್ (ಹಾಲಿನ ತೊಟ್ಟು) ಅನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಉತ್ಸ (ಝರಿಯ) ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವವನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆ/ಆಧಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 2
समानं नीळं वृषणो वसानाः सं जग्मिरे महिषा अर्वतीभिः । ऋतस्य पदं कवयो नि पान्ति गुहा नामानि दधिरे पराणि ॥
ಒಂದೇ ನೀಳ (ಗೂಡು/ನಿವಾಸ)ವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವೃಷಣ (ವೀರ್ಯವಂತ) ಮಹಿಷರು ಅರ್ವತೀ (ಕುದುರೆಗಳು/ರಥಾಶ್ವಗಳು) ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಕವಿಗಳು ಋತದ ಪದವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ; ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಮ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 3
ऋतायिनी मायिनी सं दधाते मित्वा शिशुं जज्ञतुर्वर्धयन्ती । विश्वस्य नाभिं चरतो ध्रुवस्य कवेश्चित्तन्तुं मनसा वियन्तः ॥
ಋತಾಯಿನಿ ಮತ್ತು ಮಾಯಿನಿ—ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಳೆಯುತ್ತಾ ಅವರು ಶಿಶುವನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸರ್ವದ ನಾಭಿ—ಧ್ರುವ (ಸ್ಥಿರ)ದ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕವಿಯ ತಂತುವನ್ನೂ ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೇಯುತ್ತಾರೆ.
Mantra 4
ऋतस्य हि वर्तनयः सुजातमिषो वाजाय प्रदिवः सचन्ते । अधीवासं रोदसी वावसाने घृतैरन्नैर्वावृधाते मधूनाम् ॥
ಋತದ ಹಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸುಜಾತವಾದ (ಸುಜನ್ಮವಾದ) ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಪ್ರದಿವ (ಅಗ್ರ-ದಿವ್ಯ ಆಕಾಶ)ದಿಂದ ಬಲದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆವರಣವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ರೋದಸೀ—ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ—ಘೃತಸಮಾನ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ, ಆನಂದದ ಅನ್ನಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಮಧುರತೆಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
Mantra 5
सप्त स्वसॄररुषीर्वावशानो विद्वान्मध्व उज्जभारा दृशे कम् । अन्तर्येमे अन्तरिक्षे पुराजा इच्छन्वव्रिमविदत्पूषणस्य ॥
ಜಾಗೃತನಾಗಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತನಾಗಿ, ಅವನು ಮಧುರತೆಯಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಏಳು ಅರುಷೀ (ರುದ್ರವರ್ಣ) ಸಹೋದರಿಯರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದನು. ಈ ಪುರಾಜಾ (ಪ್ರಾಚೀನಜನ್ಮ)ಗಳು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂತರಿತವಾಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅವನು ಪೂಷಣನ ಗುಪ್ತ ಆವರಣ/ವೇಲಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.
Mantra 6
सप्त मर्यादाः कवयस्ततक्षुस्तासामेकामिदभ्यंहुरो गात् । आयोर्ह स्कम्भ उपमस्य नीळे पथां विसर्गे धरुणेषु तस्थौ ॥
ಏಳು ಮર્યಾದೆಗಳು (ದೃಢ ಸೀಮೆಗಳು) ಕವಿಗಳು ಸತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದರು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪಥವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಕೋಚ (ಸಂಕುಚಿತತೆ) ದಾಟಬಲ್ಲದು. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ (ಉಪಮ)ನ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವು ಗುಪ್ತ ನೀಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ಪಥಗಳ ವಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
Mantra 7
असच्च सच्च परमे व्योमन्दक्षस्य जन्मन्नदितेरुपस्थे । अग्निर्ह नः प्रथमजा ऋतस्य पूर्व आयुनि वृषभश्च धेनुः ॥
ಅಸತ್ ಮತ್ತು ಸತ್ ಪರಮ ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ—ದಕ್ಷನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅದಿತಿಯ ವಿಶಾಲ ಅಂಕದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ನಮಗೆ ಋತದ ಪ್ರಥಮಜ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ—ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೃಷಭ-ಬಲವೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಧೇನುವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
The hymn does not focus on a single named god in a simple way. It points to a hidden cosmic principle expressed through Agni (inner fire) and Sūrya-like seership, closely tied to Ṛta (truth-order).
It suggests that the highest reality holds together opposites that the ordinary mind separates. The hymn places both sat (manifest existence) and asat (unmanifest or not-yet) within the supreme expanse, in Aditi’s boundlessness.
These are symbols for concealed nourishment and guidance. The ‘udder’ represents the hidden source of plenty, the ‘fountain’ the wellspring of life, and the ‘track/pada’ the discoverable path of Ṛta that the seeker can follow through insight and right ritual.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.