Sukta 5
Sukta 10.5
Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 10.5)
Mystic One/Agni-Sūrya principle (hymn is enigmatic; often treated as addressing a hidden cosmic principle rather than a single named deity)
Jagatī (probable for RV 10.5; many verses are Jagatī in indices)
இந்த மர்மமான ஸூக்தம் ஒரே மறைந்த பிரபஞ்சத் தத்துவத்தைத் தியானிக்கிறது—அது அக்னி–சூரியமாக, உள்ளகத் தீயாகவும் சூரியத் தரிசியாகவும் அனுபவிக்கப்படுவது—‘கடல்’ போல வளமையைத் தாங்கி, வாழ்வூற்றின் உள்ளே வைக்கப்பட்ட இரகசியப் பாதையை வெளிப்படுத்துகிறது. இது மறைந்த ஊட்டம், Ṛta (உண்மை-ஒழுங்கு) எனும் பாதைகள், மேலும் அதிதியின் பேர்விரிவில் இருப்பும் இல்லாமையும் (சத்–அசத்) ஒன்றை ஒன்று அணைக்கும் படைப்பியல் அணைப்பு ஆகிய உருவகங்களின் வழியாக நகர்கிறது; இறுதியில் அக்னியை Ṛta-வின் முதற்பிறந்தவன் என்றும், வலிமையும் வளமையும்—இரண்டிற்கும் மூலமென்றும் நிறைவு செய்கிறது.
Mantras
Mantra 1
एकः समुद्रो धरुणो रयीणामस्मद्धृदो भूरिजन्मा वि चष्टे । सिषक्त्यूधर्निण्योरुपस्थ उत्सस्य मध्ये निहितं पदं वेः ॥
ஒன்றே சமுத்திரம்—செல்வங்களின் தாங்கும் ஆதாரம்; பலபிறவியான் நம் இதயத்திலிருந்தே காண்கிறான், வெளிப்படுத்துகிறான். மறைந்த இருப்பிடத்தில் ‘ஊதர்’ (மடி/பால்-மூலம்) இணைக்கிறான்; ஊற்றின் நடுவில் தேடுபவனுக்கான பாதம்/அடித்தளத்தை நிறுவியுள்ளான்.
Mantra 2
समानं नीळं वृषणो वसानाः सं जग्मिरे महिषा अर्वतीभिः । ऋतस्य पदं कवयो नि पान्ति गुहा नामानि दधिरे पराणि ॥
ஒரே கூடு/நீளத்தில் வृषண (வலிமைமிகு) ஆடை அணிந்து—மஹிஷர்கள் தங்கள் குதிரைகள்/ரதங்களுடன் ஒன்றுகூடினர். கவிகள் ‘ருத’த்தின் பாதத்தை காக்கின்றனர்; குகையில் அவர்கள் உன்னத நாமங்களை நிறுவினர்.
Mantra 3
ऋतायिनी मायिनी सं दधाते मित्वा शिशुं जज्ञतुर्वर्धयन्ती । विश्वस्य नाभिं चरतो ध्रुवस्य कवेश्चित्तन्तुं मनसा वियन्तः ॥
‘ருத’த்தால் இயங்குபவளும் ‘மாயா’வால் செயற்படுபவளும் ஒன்றிணைகின்றன; அளந்து, குழந்தையைப் பிறப்பித்து வளர்க்கின்றன. நிலைத்த ‘துருவ’த்தின் அருகே, அனைத்தின் நாபியைச் சுற்றி அவை நடமாடுகின்றன; மனத்தால் கவியின் தந்துவையும் அவை நெய்து/விரிக்கின்றன.
Mantra 4
ऋतस्य हि वर्तनयः सुजातमिषो वाजाय प्रदिवः सचन्ते । अधीवासं रोदसी वावसाने घृतैरन्नैर्वावृधाते मधूनाम् ॥
ஏனெனில் ṛta (ऋ॒त) யின் பாதைகள் சுஜாதம் (நன்கு பிறந்தது) என்பதோடு இணைந்து ஓடுகின்றன; இஷஸ் (இஷः) எனும் உந்துதல்கள், முன்னோக்கிய திவ்/முன்-வானம் (ப்ரதிவः) இருந்து, வாஜம் (வலச் செழிப்பு) நிறைவு பெறச் சேர்கின்றன. த்யௌவும் ப்ருதிவியும்—இரு உலகங்கள்—ஆடை/ஆவரணம் அணிந்து, க்ஹ்ருதம் (घृत) போன்ற சுத்தச் செழுமையாலும், இன்ப அன்னங்களாலும், மதூனாம் (மதுரங்களின்) இனிமையாலும் வளர்கின்றன.
Mantra 5
सप्त स्वसॄररुषीर्वावशानो विद्वान्मध्व उज्जभारा दृशे कम् । अन्तर्येमे अन्तरिक्षे पुराजा इच्छन्वव्रिमविदत्पूषणस्य ॥
விழித்தும் அறிவுடனும் இருந்து, அவன் மதுவிலிருந்து ஏழு அருஷீ (செம்மை) சகோதரிகளை (ஸ்வஸ்ரு) தரிசனத்திற்காக மேலெழுப்பி/வெளிப்படுத்தினான். இப் புராஜ (பழம்பிறப்பு) உடையோர் அந்தரிக்ஷத்தில் உள்ளே அடக்கப்பட்டிருந்தனர்; தேடிக்கொண்டே, அவன் பூஷன் (पूषन्) உடைய மறைந்த வ்ரி/ஆவరణம் (வ்ரிம்) என்பதைக் கண்டடைந்தான்.
Mantra 6
सप्त मर्यादाः कवयस्ततक्षुस्तासामेकामिदभ्यंहुरो गात् । आयोर्ह स्कम्भ उपमस्य नीळे पथां विसर्गे धरुणेषु तस्थौ ॥
ஏழு உறுதியான எல்லைகள்/மர்யாதைகளை கவிகள் (ரிஷிகள்) இருப்பில் செதுக்கியனர்; அவற்றில் ஒன்றே ஒரு பாதை—அதை மட்டுமே அந்த நெருக்கம்/சுருக்கம் (அப்யம்ʼஹுரः) கடக்க முடியும். அங்கேயே உபம (பரம) தத்துவத்தின் ஸ்கம்பம் (ஆதாரத் தூண்) தன் மறைநீளில் (ரகசிய வாசஸ்தானத்தில்) நிற்கிறது—பாதைகளின் விசர்கத்தில் (விடுதலை/விரிவில்), தாங்கும் அடித்தளங்களில் (தருணேஷு) நிறுவப்பட்டு.
Mantra 7
असच्च सच्च परमे व्योमन्दक्षस्य जन्मन्नदितेरुपस्थे । अग्निर्ह नः प्रथमजा ऋतस्य पूर्व आयुनि वृषभश्च धेनुः ॥
பரம வ்யோமத்தில்—தக்ஷனின் பிறப்பில், அதிதியின் விரிந்த மடியில்—அசத் மற்றும் சத் ஒன்றாகத் தாங்கப்பட்டுள்ளன. அங்கே நமக்காக அக்னி ‘த’த்தின் முதல்பிறவி—வாழ்வில் பழமையானவன்—ஒரே நேரத்தில் வृषப-வலிமையும் வளத்தின் தேனுவுமாக இருக்கிறான்.
Inside Sukta 5
How it unfolds
- Where it opens
A single sustaining reality is proclaimed—an ‘ocean’ of plenitudes—known from within the heart and indicated through secret symbols of nourishment and a hidden path.
- Development
The hymn elaborates the concealed mechanics of Ṛta: impulses and powers join the well-born order; Heaven and Earth are ‘clothed’ and grow through ghee, food, and sweetness—images of both ritual and cosmic nutrition.
- Climax
The paradox of asat and sat held together in the highest heaven, in Dakṣa’s birth within Aditi’s lap—cosmogony stated as a unity of opposites.
- Where it settles
Agni is affirmed as the first-born of Ṛta, ancient in life, simultaneously bull (force) and cow (abundance), leaving the listener anchored in a practical-theological certainty: the hidden source is accessible through Ṛta.
The deity: Hidden One
- In the VedaDescribed through paradox and symbol: a single sustaining “ocean” of riches, a many-born knower arising from the heart, who fixes the secret udder in a hidden seat and establishes the seeker’s track within the fountain; aligned with Ṛta’s pathways and with Agni as first-born in Aditi’s expanse where being and non-being meet.
- Cosmic functionTo found and maintain Ṛta (truth-order), mediate between the worlds, and generate nourishment, light, and intelligibility—making the hidden source of plenitude accessible through the right path.
- Inner significanceThe inward flame of insight that turns the heart into a seer: it discovers the concealed ‘footing’ (pada) of truth within experience, reconciles opposites (asat/sat), and transforms desire and impulse into ordered understanding.
The seer
- Dīrghatamas ĀucathyaĀucathya (connected with the Ucathya/Angirasa-associated seer families in later tradition) · A visionary poet of highly symbolic, “riddle-like” hymns that probe cosmogony, Ṛta, and the hidden workings of speech and light; he is especially known for paradoxical formulations and layered imagery.
Famous verses
ekaḥ samudro dharuṇo rayīṇām
ऋतस्य हि वर्तनयः सुजातमिषो वाजाय प्रदिवः सचन्ते । अधीवासं रोदसी वावसाने घृतैरन्नैर्वावृधाते मधूनाम् ॥asac ca sac ca parame vyoman
Attributes of the deity
- One-yet-many (ekaḥ… bhūrijanmā)
- Hidden nourishment (udder in the secret seat)
- Ṛta-path maker (vartanayaḥ of Ṛta)
- Cosmogonic polarity-holder (asat and sat together)
- Agni as first-born of Ṛta
- Bestower of abundance (bull-force and cow-plenty)
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 1 hymns traditionally linked to Dīrghatamas (notably the riddle/cosmogony cluster such as RV 1.164 in later attributions)
- Hymns and verses cited in later Vedic-Brāhmaṇa discussions as examples of cryptic (parokṣa) expression and symbolic theology
The rite, step by step
- Ācamana and sankalpa: establish intention to align with Ṛta and awaken inner Agni
- Kindle or attend the household/sacrificial fire (Agni), maintaining silence briefly for inward ‘heart-seeing’ (hṛdā dṛṣṭi)
- Recite RV 10.5 verses with attention to key symbols (ocean, fountain, track/pada, Ṛta-paths)
- Offer oblations while contemplating the ‘hidden udder’ as the concealed source of nourishment and clarity
- Conclude with a short prayer for Ṛta-guidance (right path), abundance, and steadiness of mind
- Śānti/closing: dedicate the fruit of the rite to universal order and well-being
Offerings
- Ghee (ghṛta) as primary oblation
- Milk or milk-products (symbolic resonance with udder/cow imagery, where appropriate)
- Grain or simple food-offering (anna) as ‘nourishment of Ṛta’
- Optional: soma-substitute offerings in later practice (where tradition permits)
Frequently Asked Questions
The hymn does not focus on a single named god in a simple way. It points to a hidden cosmic principle expressed through Agni (inner fire) and Sūrya-like seership, closely tied to Ṛta (truth-order).
It suggests that the highest reality holds together opposites that the ordinary mind separates. The hymn places both sat (manifest existence) and asat (unmanifest or not-yet) within the supreme expanse, in Aditi’s boundlessness.
These are symbols for concealed nourishment and guidance. The ‘udder’ represents the hidden source of plenty, the ‘fountain’ the wellspring of life, and the ‘track/pada’ the discoverable path of Ṛta that the seeker can follow through insight and right ritual.
Ask anything about Sukta 5 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
