Sukta 5
Sukta 10.5
Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 10.5)
Mystic One/Agni-Sūrya principle (hymn is enigmatic; often treated as addressing a hidden cosmic principle rather than a single named deity)
Jagatī (probable for RV 10.5; many verses are Jagatī in indices)
अयं रहस्यमयः सूक्तः एकं निगूढं विश्वतत्त्वं चिन्तयति—यदग्निसूर्यरूपेण, अन्तराग्निरूपेण सवितृद्रष्टृरूपेण च अनुभूयते—यत् समुद्र इव समृद्धिं धारयति, जीवनप्रसवस्य स्रोतसि निहितां गुह्यां पदवीं प्रकाशयति च। अत्र निगूढपोषणस्य प्रतिमा, ऋतस्य (सत्यव्यवस्थायाः) पन्थानः, अदितेर्विशालत्वे सत्-असतोः सृष्ट्यालिङ्गनं च क्रमशः निरूप्यते; अन्ते च अग्निः ऋतस्य प्रथमजः, बलस्य च समृद्धेः च स्रोतः इति निष्कर्षः।
Mantras
Mantra 1
एकः समुद्रो धरुणो रयीणामस्मद्धृदो भूरिजन्मा वि चष्टे । सिषक्त्यूधर्निण्योरुपस्थ उत्सस्य मध्ये निहितं पदं वेः ॥
एकः समुद्रो धरणो रयीणाम्; अस्मद्धृदः भूरिजन्मा विचष्टे। सिषक्त्य् ऊधर्निण्योरुपस्थे; उत्सस्य मध्ये निहितं पदं वेः॥
Mantra 2
समानं नीळं वृषणो वसानाः सं जग्मिरे महिषा अर्वतीभिः । ऋतस्य पदं कवयो नि पान्ति गुहा नामानि दधिरे पराणि ॥
समानं नीळं वृषणो वसानाः सं जग्मिरे महिषा अर्वतीभिः। ऋतस्य पदं कवयो नि पान्ति गुहा नामानि दधिरे पराणि॥
Mantra 3
ऋतायिनी मायिनी सं दधाते मित्वा शिशुं जज्ञतुर्वर्धयन्ती । विश्वस्य नाभिं चरतो ध्रुवस्य कवेश्चित्तन्तुं मनसा वियन्तः ॥
ऋतायिनी मायिनी सं दधाते; मित्वा शिशुं जज्ञतुर्वर्धयन्ती। विश्वस्य नाभिं चरतो ध्रुवस्य; कवेश्चित्तन्तुं मनसा वियन्तः॥
Mantra 4
ऋतस्य हि वर्तनयः सुजातमिषो वाजाय प्रदिवः सचन्ते । अधीवासं रोदसी वावसाने घृतैरन्नैर्वावृधाते मधूनाम् ॥
ऋतस्य हि वर्तनयः सुजातं प्रति प्रवर्तन्ते; इषः प्रदिवः सकाशाद् वाजाय बलसमृद्धये सचन्ते। अधीवासं रोदसी वावसाने घृतैः अन्नैश्च मधूनां मधुरैश्च वावृधाते।
Mantra 5
सप्त स्वसॄररुषीर्वावशानो विद्वान्मध्व उज्जभारा दृशे कम् । अन्तर्येमे अन्तरिक्षे पुराजा इच्छन्वव्रिमविदत्पूषणस्य ॥
स वावशानः विद्वान् मध्व उद्जभार—दृशे कम्—सप्त स्वसॄररुषीः। एमे पुराजाः अन्तरिक्षे अन्तर्येमे आसन्; स इच्छन् पूषणस्य वव्रिं निहितं अविन्दत्।
Mantra 6
सप्त मर्यादाः कवयस्ततक्षुस्तासामेकामिदभ्यंहुरो गात् । आयोर्ह स्कम्भ उपमस्य नीळे पथां विसर्गे धरुणेषु तस्थौ ॥
सप्त मर्यादाः कवयः सत्तायां ततक्षुः; तासाम् एकाम् एव पथाम् अभ्यंहुरः गात्। तत्र उपमस्य परमस्य स्कम्भः नीळे गुह्ये तस्थौ—पथां विसर्गे धरणेषु च प्रतिष्ठितः।
Mantra 7
असच्च सच्च परमे व्योमन्दक्षस्य जन्मन्नदितेरुपस्थे । अग्निर्ह नः प्रथमजा ऋतस्य पूर्व आयुनि वृषभश्च धेनुः ॥
असच्च सच्च परमे व्योमन् दक्षस्य जन्मन् अदितेरुपस्थे च संहतं स्थितम्। तत्र नः अग्निः ऋतस्य प्रथमजा, पूर्व आयुनि, वृषभश्च धेनुश्च—बलप्रदः समृद्धिदश्च।
Frequently Asked Questions
The hymn does not focus on a single named god in a simple way. It points to a hidden cosmic principle expressed through Agni (inner fire) and Sūrya-like seership, closely tied to Ṛta (truth-order).
It suggests that the highest reality holds together opposites that the ordinary mind separates. The hymn places both sat (manifest existence) and asat (unmanifest or not-yet) within the supreme expanse, in Aditi’s boundlessness.
These are symbols for concealed nourishment and guidance. The ‘udder’ represents the hidden source of plenty, the ‘fountain’ the wellspring of life, and the ‘track/pada’ the discoverable path of Ṛta that the seeker can follow through insight and right ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.