ದಶರಥ

ಕೈಕೇಯಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಜ ದಶರಥನು ಆಗ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡು, ಕ್ಷಣಕಾಲ ಗಾಬರಿಗೊಂಡವನಂತೆ ಅಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

ದೇವಿ, ಅಳಬೇಡ; ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಬೇಡ. ಯಾರು ಅವಧ್ಯನೋ ಅವನನ್ನೂ ವಧ್ಯನಾಗಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಹೇಳು; ಯಾರು ವಧ್ಯನೋ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದರೆ ಹೇಳು. ಯಾರು ದರಿದ್ರನೋ ಅವನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಲಿ; ಯಾರು ಧನವಂತನೋ ಅವನು ಅಕಿಂಚನನಾಗಲಿ—ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆಗಲಿ.

ಅವನು ಜಗತೀಪತಿಯನ್ನು ಮಂಕಾದವರಾಗಿ ಕಂಡನು—ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಭಸ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ನೀರಿಲ್ಲದ ಕೆರೆಯಂತೆ.

ರಾಜ ದಶರಥನು ಬಲದಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸರ್ವ ಪೀಡೆಗಳ ಉಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ದೇವ ಸೌರೀಶ್ವರನ ಸ್ತುತಿಯಾಗಿ ಪಠನೀಯವಾಗಿದೆ।

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ದಶರಥನೆಂಬ ಸೂರ್ಯವಂಶೋದ್ಭವ ನೃಪ, ಅಜನ ಪುತ್ರ. ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಆ ಕಾಲದಿಂದ ರಾಜ ದಶರಥನ ವಚನಬಲದಿಂದ ಮಂದ (ಶನೈಶ್ಚರ) ‘ರೋಹಿಣೀ-ಶಕಟ’ವನ್ನು ಇನ್ನು ಮುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ।

ಹೀಗೆ ರಾಜ ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳಗೆ ಸುಟ್ಟುಹೋದ; ಆತನ ದೀನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೈಕೇಯಿ ದ್ವೇಷದಿಂದ ತುಂಬಿದಳು. ಭರತನೂ ನಿಮ್ಮ ಮಗನಲ್ಲವೇ? ಅಥವಾ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ ದಾಸಿಯಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರಾ? ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿ ನಿಮಗೆ ಬಾಣದಂತೆ ಚುಚ್ಚಿದರೆ…

"ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ರಾಣಿ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ?" ಎಂದು ಕೇಳಿ, ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದನು; ಆದರೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ತಳ್ಳಿದಳು. ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೆಣ್ಣು ಸರ್ಪದಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಅವಳ ಎರಡು ಬಯಕೆಗಳು ಬಾಯಿಯ ಎರಡು ನಾಲಗೆಗಳಂತೆಯೂ, ಎರಡು ವರಗಳು ಮೆಲ್ಲನೆಯ…

ನಿಮ್ಮ ಕಮಲ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ನಿಮ್ಮನ್ನು ದೋಣಿಗೆ ಏರಿಸಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆ, ದಾಟುವುದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವಾಮೀ. ರಾಮ, ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ದಶರಥನನ್ನೂ ಸತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲಿ…

ಆಗ ದಶರಥ, ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ರಥ ಅವನ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು, ಸುಮಾನಸ ನಗರವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಯಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೊಮ್ಮಗ ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕರೆದು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಚಂದ್ರನಂತಹ ಶರೀರದ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ನೂರು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದನು.

ಮೊದಲು ರಘು ವಂಶದಲ್ಲಿ ರಾಜ ದಶರಥರು ಇದ್ದರು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ವೃಷ್ಣಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಸುದೇವರು ಇದ್ದರು.

ಹಿಂದೆ ರಘು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜ ದಶರಥನಿದ್ದನು—ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವೀರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜ, ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು.