Adhyaya 147

Verse 1

६:22...8 #::3:.7 (_) मा अल - गौके समान एक प्रकारका जंगली पशु

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪುರುಷಸಿಂಹ ವೀರರು ಪರಮ ಶೌಚಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ)ನ ದರ್ಶನಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಆರು ರಾತ್ರಿಗಳು ವಾಸಿಸಿದರು.

Verse 2

द्रौपदीका भीमसेनको सौगन्धिक पुष्प भेंट करके वैसे ही और पुष्प लानेका आग्रह ततः पूर्वोत्तरे वायु: प्लवमानो यदृच्छया । सहस्रपत्रमर्काभं दिव्यं पद्ममुपाहरत्‌

ನಂತರ ಈಶಾನ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ತೇಲಿಬಂದ ಗಾಳಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನ, ಸಹಸ್ರದಳಗಳ ದಿವ್ಯ ಪದ್ಮವನ್ನು ತಂದು ಅಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿತು.

Verse 3

तदवैक्षत पाञ्चाली दिव्यगन्धं॑ मनोरमम्‌ । अनिलेनाहतं भूमौ पतितं जलजं शुचि

ಜನಮೇಜಯ! ಪಾಂಚಾಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ದಿವ್ಯಸುಗಂಧದಿಂದ ಮನೋಹರವಾದ ಆ ಪದ್ಮವನ್ನು ಕಂಡಳು—ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ಜಲಜ ಪುಷ್ಪವು ಶುದ್ಧವೂ ಶುಭವೂ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 4

तच्छुभा शुभमासाद्य सौगन्धिकमनुत्तमम्‌ । अतीव मुदिता राजन्‌ भीमसेनमथाब्रवीत्‌

ರಾಜನ್ ಜನಮೇಜಯ! ಆ ಶುಭವಾದ, ಅನುತ್ತಮ ಸೌಗಂಧಿಕ ಪದ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿ ಶುಭಲಕ್ಷಣೆಯಾದ ದ್ರೌಪದಿ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ನಂತರ ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 5

पश्य दिव्यं सुरुचिरं भीम पुष्पमनुत्तमम्‌ । गन्धसंस्थानसम्पन्नं मनसो मम नन्दनम्‌

“ಭೀಮ! ನೋಡು—ಈ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪ ಎಷ್ಟು ಸುರುಚಿರ, ಎಷ್ಟು ಅನುತ್ತಮ! ಇದರ ಸುಗಂಧವೂ ರೂಪಸಂಸ್ಥಾನವೂ ಸಮೃದ್ಧ; ಇದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಪರಂತಪನೇ! ನಾನು ಇದನ್ನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವೆ; ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ನೆರವೇರಲು ಇದನ್ನು ಕಾಮ್ಯಕವನದ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯು.”

Verse 6

इदं च धर्मराजाय प्रदास्थामि परंतप । हरेदं॑ मम कामाय काम्यके पुनराश्रमे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಪರಂತಪನೇ! ಈ ಪುಷ್ಪವನ್ನು ನಾನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವೆನು. ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ನೆರವೇರಲೆಂದು ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಮ್ಯಕ ವನದ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.”

Verse 7

यदि तेऊहं प्रिया पार्थ बहूनीमान्युपाहर । तान्यहं नेतुमिच्छामि काम्यकं पुनराश्रमम्‌

“ಪಾರ್ಥನೇ! ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇಂತಹ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ತಂದುಕೊ. ಅವನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕಾಮ್ಯಕ ವನದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 8

एवमुक्त्वा शुभापाड़ी भीमसेनमनिन्दिता । जगाम पुष्पमादाय धर्मराजाय तत्‌ तदा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಹೀಗೆ ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಶುಭ ನೇತ್ರಾಂತವಳಾದ ನಿಂದಾರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ದ್ರೌಪದಿ ಆ ಪುಷ್ಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ನೀಡಲು ಹೊರಟಳು.

Verse 9

अभिप्रायं तु विज्ञाय महिष्या: पुरुषर्षभ: । प्रियाया: प्रियकाम: स प्रायाद्‌ भीमो महाबल:,पुरुषशिरोमणि महाबली भीम अपनी प्यारी रानीके मनोभावको जानकर उसका प्रिय करनेकी इच्छासे वहाँसे चल दिये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ರಾಣಿಯ ಮನದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪ್ರಿಯಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಬಲ ಭೀಮನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.

Verse 10

वातं तमेवाभिमुखो यतस्तत्‌ पुष्पमागतम्‌ | आजिद्दीर्षुर्जगामाशु स पुष्पाण्यपराण्यपि

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಪುಷ್ಪವು ಬಂದ ದಿಕ್ಕಿನ ಅದೇ ಗಾಳಿಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ, ಇಂತಹ ಇನ್ನೂ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಭೀಮನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿಗೆ (ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ) ಹೊರಟನು.

Verse 11

रुक्मपृष्ठं धनुर्गृह्म शरांश्वाशीविषोपमान्‌ । मृगराडिव संक्रुद्धः प्रभिन्न इव कुज्जर:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಚಿನ್ನದಿಂದ ಜಡಿತವಾದ ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗವಿರುವ ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಅವನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಅವನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು—ಕ್ರುದ್ಧ ಸಿಂಹದಂತೆ ಮತ್ತು ಕಪೋಲಗಳಿಂದ ಮದಧಾರೆ ಹರಿಸುವ ಮತ್ತ ಗಜರಾಜನಂತೆ।

Verse 12

ददृशु: सर्वभूतानि महाबाणधनुर्धरम्‌ न ग्लानिर्न च वैक्लव्यं न भयं न च सम्भ्रम:

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಕಂಡರು—ಮಹಾಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ ಧರಿಸಿದ ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರನನ್ನು. ಅವನಲ್ಲಿ ದಣಿವು ಇಲ್ಲ, ಹೃದಯದ ದುರ್ಬಲತೆ ಇಲ್ಲ, ಭಯ ಇಲ್ಲ, ಗೊಂದಲವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 13

कदाचिज्जुषते पार्थमात्मजं मातरिश्वन: । महान्‌ धनुष-बाण लेकर जाते हुए भीमसेनको उस समय सब प्राणियोंने देखा। उन वायुपुत्र कुन्ती-कुमारको कभी ग्लानि, विकलता, भय अथवा घबराहट नहीं होती थी ।।

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾತರಿಶ್ವ (ವಾಯು)ನ ಪುತ್ರನಾದ ಕುಂತೀಕುಮಾರ ಭೀಮಸೇನನು ಮಹಾಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೊರಟಾಗ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಕಂಡರು. ಆ ವಾಯುಪುತ್ರ ವೀರನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ದಣಿವು ಇಲ್ಲ, ಹೃದಯದ ದುರ್ಬಲತೆ ಇಲ್ಲ, ಭಯ ಇಲ್ಲ, ಅಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲ. ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವುದನ್ನು ಬಯಸಿ, ತನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಭಯಮೋಹಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ಭೀಮನು ಮುಂದಿದ್ದ ಶೈಲಶಿಖರವನ್ನು ಏರಿದನು. ಆ ಪರ್ವತವು ಮರಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಅದರ ಶಿಲಾತಲ ನೀಲವರ್ಣವಾಗಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಕಿನ್ನರರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶತ್ರುನಾಶಕ ಭೀಮನು ಆ ಸುಂದರ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿದನು; ಅನೇಕವರ್ಣದ ಧಾತುಗಳು, ಮರಗಳು, ಮೃಗಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅದರ ವಿಚಿತ್ರ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 14

व्यपेतभयसम्मोह: शैलमभ्यपतद्‌ बली । स ते ट्रुमलतागुल्मच्छन्नं नीलशिलातलम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭಯಮೋಹಗಳಿಂದ ದೂರವಾದ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ಭೀಮಸೇನನು ಜಿಗಿದು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಏರಿದನು. ನೀಲವರ್ಣದ ಶಿಲಾತಲವಿರುವ ಆ ಪರ್ವತವು ಮರಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ, ತನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಶತ್ರುನಾಶಕ ಭೀಮನು ಆ ರಮ್ಯ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಕಿನ್ನರರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅನೇಕವರ್ಣದ ಧಾತುಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಮೃಗಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದವು।

Verse 15

गिरिं चचारारिहर: किन्नराचरितं शुभम्‌ । नानावर्णधरैश्षित्रं धातुद्रुममृगाण्डजै:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಶತ್ರುನಾಶಕ ಭೀಮನು ಕಿನ್ನರರು ಸಂಚರಿಸುವ ಆ ಶುಭ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿದನು. ಅನೇಕವರ್ಣದ ಧಾತುಗಳು, ಮರಗಳು, ಮೃಗಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು।

Verse 16

सर्वभूषणसम्पूर्ण भूमेर्भुजमिवोच्छितम्‌ । सर्वत्र रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅದು ಭೂಮಿಯ ಎತ್ತಿ ನಿಂತ ಭುಜದಂತೆ, ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಉನ್ನತವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಗಂಧಮಾದನದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮನೋಹರವಾಗಿಯೂ ರಮಣೀಯವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು.

Verse 17

सक्तचक्षुरभिप्रायान्‌ हृदयेनानुचिन्तयन्‌ । पुंस्कोकिलनिनादेषु षघट्पदाचरितेषु च

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿ ನೆಟ್ಟು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಗಂಡು ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಕೂಗುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಜೇನುಹುಳುಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾಯಿತು.

Verse 18

बद्धश्रोत्रमनश्षक्षुर्जगामामितविक्रम: । वह देखनेमें ऐसा जान पड़ता था मानो पृथिवीके समस्त आभूषणोंसे विभूषित ऊँचे उठी हुई भुजा हो। गन्धमादनके शिखर सब ओरसे रमणीय थे। वहाँ कोयल पक्षियोंकी शब्दध्वनि हो रही थी और झुंड-के-झुंड भौरे मड़रा रहे थे। भीमसेन उन्हींमें आँखें गड़ाये मन-ही-मन अभिलषित कार्यका चिन्तन करते जाते थे। अमितपराक्रमी भीमके कान

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅಮಿತವಿಕ್ರಮನಾದ ಆ ವೀರನು ಕಿವಿ, ಮನಸ್ಸು, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದಂತೆ—ಕೇಳಿದುದರಲ್ಲಿ, ಕಂಡುದರಲ್ಲಿ, ಚಿಂತಿಸಿದುದರಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ—ತನ್ನ ಗಮ್ಯದೆಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 19

गन्धमुद्धतमुद्दामो वने मत्त इव द्विप: । वीज्यमान: सुपुण्येन नानाकुसुमगन्धिना

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಸುಗಂಧದಿಂದ ಮದಗೊಂಡು ಉದ್ದಾಮನಾಗಿ ಅವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಗಜರಾಜನಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ನಾನಾ ಪುಷ್ಪಗಳ ಪರಿಮಳದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಾದ ಗಾಳಿ ಅವನನ್ನು ಪಂಖದಂತೆ ಬೀಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 20

पितुः संस्पर्शशीतेन गन्धमादनवायुना । ह्ियमाणश्रम: पित्रा सम्प्रहृष्टटनूरूह:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ತಂದೆಯ ಸ್ಪರ್ಶದಂತೆ ಶೀತಲವಾದ ಗಂಧಮಾದನದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಭೀಮಸೇನನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಅವನ ತಂದೆಯಾದ ಪವನದೇವನೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಗಿ, ಅವನು ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 21

स यक्षगन्धर्वसुरब्रद्मर्षिगणसेवितम्‌ । विलोकयामास तदा पुष्पहेतोररिंदम:

ಆಗ ಶತ್ರುದಮನನಾದ ಭೀಮಸೇನನು ಆ ಪುಷ್ಪಗಳಿಗಾಗಿ ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಆ ವಿಶಾಲ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಲೋಕಿಸಿದನು।

Verse 22

विषमच्छदैरचितैरनुलिप्त इवाड्गगुलै: । वलिभिर्धातुविच्छेदे: काउ्चनाउ्जनराजतै: । सपक्षमिव नृत्यन्तं पार्श्वलग्नै: पयोधरै:

ಅದರ ಅಸಮ ಎಲೆಗಳ ಆವರಣದಿಂದ ಅದು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಲೇಪಿಸಿದಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಧಾತುಪದರಗಳ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಂಚಿನ-ಬಂಗಾರದ, ಅಂಜನದಂತೆ ಕಪ್ಪು, ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳು ಪೂಜಾರೇಖೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆ ಶಿಖರವು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಂತೆ ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 23

मुक्ताहारैरिव चित च्युतै: प्रस्रवणोदकै: । अभिरामदरीकुज्जनिर्सरोदककन्दरम्‌

ಪರ್ವತದ ಪ್ರಸ್ರವಣಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರು ಜಾರಿಬಿದ್ದ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಕಣಿವೆಗಳು, ಕುಂಜಗಳು, ಜಲಪಾತಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ನೀರಿನ ಹರಿವುಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹಾಕಂದರಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 24

अप्सरोनूपुररवै: प्रनृत्तवतरबर्हिणम्‌ । दिग्वारणविषाणाग्रै्धष्टोपलशिलातलम्‌

ಅಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೂಪುರಗಳ ಮಧುರ ನಾದಕ್ಕೆ ಸುಂದರ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಪರ್ವತದ ರತ್ನಮಯ ಹಾಗೂ ಶಿಲಾಮಯ ತಳಗಳ ಮೇಲೆ ದಿಕ್ಕಿನ ಆನೆಗಳ ದಂತಾಗ್ರಗಳ ಸವೆತದಿಂದ ಮೂಡಿದ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 25

स्रस्तांशुकमिवाक्षो भ्यैर्निम्नगा नि:सृतैर्जलै: । सशष्पकवलै: स्वस्थैरदूरपरिवर्तिभि:

ಪರ್ವತದಿಂದ ಹೊರಟ ನದಿಯ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯವಾದ ನೀರು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು—ಪರ್ವತದ ವಸ್ತ್ರವೇ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದಂತೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಭಯವನ್ನು ಅರಿಯದ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜಿಂಕೆಗಳು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಕವಳ ಹಿಡಿದು ಕುತೂಹಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ವೇಳೆ ಮನೋಹರ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ ವಾಯುಪುತ್ರ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಲತಾಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಾ, ಹರ್ಷಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಆಟವಾಡುವಂತೆ ಮುಂದುವರಿದನು; ಪ್ರಿಯ ದ್ರೌಪದಿಯ ಪ್ರಿಯ ಮನೋರಥವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದ್ಯತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 26

भयानभिज्ै्हरिणै: कौतूहलनिरीक्षित: । चालयन्नुरुवेगेन लताजालान्यनेकश:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭಯವನ್ನು ಅರಿಯದ ಜಿಂಕೆಗಳು ಕುತೂಹಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವನು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಾ ಅನೇಕ ಲತಾಜಾಲಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿದನು. ವಾಯುಪುತ್ರನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ, ಚಾರುಲೋಚನ ಭೀಮನು ಕ್ರೀಡಿಸುವಂತೆ ಹರ್ಷಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದನು; ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ದ್ರೌಪದಿಯ ಪ್ರಿಯ ಮನೋರಥವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 27

आक्रीडमानो हृष्टात्मा श्रीमान्‌ वायुसुतो ययौ । प्रियामनोरथं कर्तुमुद्यतश्चारुलोचन:

ಕ್ರೀಡಿಸುವಂತೆ ಹರ್ಷಿತಾತ್ಮನಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಯುಸುತನು ಮುಂದುವರಿದನು. ಚಾರುಲೋಚನ ಭೀಮನು ಪ್ರಿಯೆಯ ಮನೋರಥವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದ್ಯತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 28

प्रांशु: कनकवर्णाभ: सिंहसंहननो युवा । मत्तवारणविक्रान्तो मत्तवारणवेगवान्‌

ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದವನು, ಕನಕವರ್ಣದ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ಸಿಂಹದಂತೆ ಸಂಹತ ದೇಹಬಲವಿರುವ ಯುವಕ. ಮತ್ತವಾರಣನಂತೆ ಗರ್ವಿತ ನಡೆ; ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಗಜರಾಜನಂತೆ ಅವನ ವೇಗ.

Verse 29

मत्तवारणताम्राक्षो मत्ततारणवारण: । प्रियपाश्चोपविष्टाभिव्यवित्ताभिविचिष्टितै:

ಮತ್ತವಾರಣನಂತೆ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದವು; ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಆನೆಗಳನ್ನೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಲ್ಲ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಯಕ್ಷ-ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಚಲನವಲನವನ್ನು ತಡೆದು, ತಾವು ಕಾಣದಂತೆ ಇರಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಭೀಮಸೇನನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರಿಗೆ ಅವನು ಸೌಂದರ್ಯದ ನವಾವತಾರವಾಗಿ ತೋಚಿದನು. ಹೀಗೆ ಪಾಂಡುನಂದನ ಭೀಮನು ಗಂಧಮಾದನದ ಮನೋಹರ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುವಂತೆ ಸಂಚರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ದುರ್ಯೋಧನನು ನೀಡಿದ ಅನೇಕಾನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ವನವಾಸಿನಿಯಾದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಅವನು ಉತ್ಸುಕನಾದನು. ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು—“ಅರ್ಜುನನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ; ನಾನು ಹೂಗಳನ್ನು ತರಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುವನು? ಮಹಾರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಕುಲ-ಸಹದೇವರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಸ्नेಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಅವರ ಬಲದ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.” ಹೂವನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೀಮನು ಗರುಡನ ವೇಗದಂತೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದನು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಲಸಿತ್ತು.

Verse 30

यक्षगन्धर्वयोषाभिरदृश्याभिननिरीक्षित: । नवावतारो रूपस्य विक्रीडन्निव पाण्डव:

ಯಕ್ಷ-ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯೆಗಳು ಕಾಣದಂತೆ ಇದ್ದು ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಪಾಂಡವ ಭೀಮನು ಕ್ರೀಡಿಸುವಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಅವರಿಗೆ ಅವನು ರೂಪಸೌಂದರ್ಯದ ನವಾವತಾರವಾಗಿ ತೋಚಿದನು.

Verse 31

चचार रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु । संस्मरन्‌ विविधान्‌ क्लेशान्‌ दुर्योधनकृतान्‌ बहून्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭೀಮಸೇನನು ಗಂಧಮಾದನದ ಮನೋಹರ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿರುವವನಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಆದರೂ ದುರ್ಯೋಧನನು ವಿಧಿಸಿದ ನಾನಾವಿಧ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮರುಮರು ನೆನಪಾಗುತ್ತಲೇ ಇವು. ಆ ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದನು—ವನವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರೌಪದಿಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗೆ ಅಲ್ಲ, ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು.

Verse 32

द्रौपद्या वनवासिन्या: प्रियं कर्तु समुद्यत: । सो<चिन्तयद्‌ गते स्वर्गमर्जुने मयि चागते

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ವನವಾಸಿನಿಯಾದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದ ಭೀಮನು ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು— “ಅರ್ಜುನನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ; ನಾನು ಹೂಗಳನ್ನು ತರಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವನು?” ಈ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾಳಜಿಯೂ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅವಳ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪವೂ ಅಡಗಿತ್ತು.

Verse 33

पुष्पह्ेतो: कथं त्वार्य: करिष्यति युधिष्ठिर: । स्नेहान्नरवरो नूनमविश्वासाद्‌ बलस्य च

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೂಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆರ್ಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುವನು? ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸ्नेಹದಿಂದಲೂ, ಅವರ ಬಲದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣವೂ, ನಕುಲ-ಸಹದೇವರನ್ನು (ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ) ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 34

नकुलं सहदेवं च न मोक्ष्यति युधिष्ठिर: । कथं तु कुसुमावाप्ति: स्याच्छीघ्रमिति चिन्तयन्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.” ಆದ್ದರಿಂದ “ಹೂಗಳು ಬೇಗ ಹೇಗೆ ಸಿಗುವವು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಭೀಮನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದನು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಲಸಿತ್ತು.

Verse 35

प्रतस्थे नरशार्दूल: पक्षिराडिव वेगित: । सज्जमानमनोटदृष्टि: फुल्लेषु गिरिसानुषु

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆಗ ನರಶಾರ್ದೂಲನಾದ ಭೀಮನು ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಗರುಡನಂತೆ ವೇಗದಿಂದ ಹೊರಟನು. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಅಂಟಲಿಲ್ಲ; ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪರ್ವತ ಅಂಚುಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಲಸಿತ್ತು. ದುರ್ಯೋಧನನು ವಿಧಿಸಿದ ಅಸಂಖ್ಯ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ವನವಾಸಿನಿಯಾದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹೂಗಳನ್ನು ತರುವ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಅವನು ಮುಂದುವರಿದನು; ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ಜುನನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿರುವುದರಿಂದ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸ्नेಹ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಕುಲ-ಸಹದೇವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಒಳಗೊಳಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 36

द्रौोपदीवाक्यपाथेयो भीम: शीघ्रतरं ययौ । कम्पयन्‌ मेदिनीं पद्धयां निर्घात इव पर्वसु

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ದ್ರೌಪದಿಯ ಕರುಣೆಯ ವಿನಂತಿಭರಿತ ವಚನಗಳನ್ನೇ ಪಥ್ಯದಂತೆ ಧರಿಸಿ ಭೀಮನು ಇನ್ನೂ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟನು. ಅವನ ಪಾದಾಘಾತಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತು—ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಘೋರ ವಜ್ರಾಘಾತದಂತೆ. ಅಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಕ್ರೋಧವೂ, ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪವೂ ಅವನ ಚಲನದಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 37

त्रासयन्‌ गजयूथानि वातरंहा वृकोदर: । सिंहव्याप्रमगांश्वैव मर्दयानो महाबल:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಗಾಳಿಯಂತೆ ವೇಗವಿದ್ದ ವೃಕೋದರನು ಆನೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು. ಮಹಾಬಲ ಭೀಮನು ಸಿಂಹ, ವ್ಯಾಘ್ರ, ಮೃಗಗಳನ್ನು ತುಳಿಯುತ್ತಾ ಹೋದನು; ಅವನ ವೇಗದಿಂದ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿ ಅರಣ್ಯದ ಜೀವಿಗಳು ಚದುರಿದವು. ದ್ರೌಪದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿ, ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ, ಅವನು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದನು.

Verse 38

उन्मूलयन्‌ महावृक्षान्‌ पोथयंस्तरसा बली । लतावललीश्व वेगेन विकर्षन्‌ पाण्डुनन्दन: । उपर्युपरि शैलाग्रमारुरुक्षुरिव द्विप:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಪಾಂಡುನಂದನನಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ಭೀಮನು ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದನು—ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಒಡೆದು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತಾ. ತನ್ನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಲತೆ-ವಲ್ಲಿಗಳನ್ನೂ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಪರ್ವತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಗಜರಾಜನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 39

विनर्दमानो$तिभृशं सविद्युदिव तोयद: । तेन शब्देन महता भीमस्य प्रतिबोधिता:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಮಳೆಮೋಡದಂತೆ ಭೀಮನು ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾಶಬ್ದದಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಜೀವಿಗಳು ಭೀತಿಗೊಂಡವು. ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿದವು, ಕೆಲವರು ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಅಡಗಿದವು; ಭಯಗೊಂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದವು, ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ದೂರದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿದವು.

Verse 40

गुहां संतत्यजुर्व्याच्रा निलिल्युर्वनवासिन: । समुत्पेतु: खगास्त्रस्ता मृगयूथानि दुद्गरुवु:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭೀಮನ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಭೀತಿಗೊಂಡ ವ್ಯಾಘ್ರಗಳು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿದವು; ಇತರ ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಜೀವಿಗಳು ಅಡಗಿಕೊಂಡವು. ಭಯಗೊಂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಚಾನಕ ಹಾರಿದವು, ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿದವು. ಆ ನಾದಭೀತಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಅರಣ್ಯವೇ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಗೊಂಡಂತೆ ಆಯಿತು.

Verse 41

ऋक्षाश्नोत्ससजुर्वक्षांस्तत्यजुर्हरयों गुहाम्‌ । व्यजृम्भन्त महासिंहा महिषाश्वावलोकयन्‌

ಕರಡಿಗಳು ಮರಗಳ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವು; ಕಂದು-ಹಳದಿ ಸಿಂಹಗಳು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವು. ಮಹಾಸಿಂಹಗಳು ಆವಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು; ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ದೂರದಿಂದಲೇ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತವು—ಅರಣ್ಯದ ಸಹಜ ಕ್ರಮವೇ ಅಲುಗಾಡಿದಂತೆ।

Verse 42

तेन वित्रासिता नागा: करेणुपरिवारिता: । तद्‌ वन॑ स परित्यज्य जम्मुरन्यन्महावनम्‌,भीमसेनकी उस गर्जनासे डरे हुए हाथी उस वनको छोड़कर हथिनियोंसे घिरे हुए दूसरे विशाल वनमें चले गये

ಆ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಭೀತರಾದ ಆನೆಗಳು—ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಳ ಪರಿವಾರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವು—ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದವು. ನೇರ ಸಮರವೇ ಇಲ್ಲದೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಬಲ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಳದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕದಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸಿತು.

Verse 43

वराहमृगसंघाश्व महिषाश्न वनेचरा: । व्याप्रगोमायुसंघाश्च प्रणेदुर्गवयै: सह

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಕಾಡುಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು; ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ವನಚರ ಮೃಗಗಳು; ಹುಲಿ-ನರಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು—ಗವಯಗಳೊಡನೆ—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚ, ಅಶುಭ ನಾದದಲ್ಲಿ ಕೂಗಿಬಿಟ್ಟವು. ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಪಾಯದಿಂದ ಅರಣ್ಯದ ಸಹಜ ಕ್ರಮವೇ ಭಯ-ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಂತೆ ತೋಚಿತು.

Verse 44

रथाज्रसाद्वदात्यूहा हंसकारण्डवप्लवा: | शुका: पुंस्कोकिला: क्रौज्चा विसंज्ञा भेजिरे दिश:

ರಥದ ಮುಂಭಾಗದಿಂದಲೇ ಭಯಾನಕ, ಅಶುಭ ಕೂಗು ಎದ್ದಿತು. ಹಂಸಗಳು, ಕಾರಣ್ಡವ ಬಾತುಗಳು, ಪ್ಲವ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಗಿಳಿಗಳು, ಗಂಡು ಕೋಗಿಲೆಗಳು, ಕ್ರೌಂಚಗಳು—ಮೂರ್ಚಿತವಾದಂತೆ—ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹಾರಿ ಹೋದವು. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯದ ಸೂಚನೆ; ಧರ್ಮವೇ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಂತೆ.

Verse 45

तथान्ये दर्पिता नागा: करेणुशरपीडिता: । सिंहव्याप्राश्न संक़ुद्धा भीमसेनमथाद्रवन्‌

ಆಮೇಲೆ ಇತರ ದರ್ಪಿತ ಗಜರಾಜರು—ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಳ ಕಟಾಕ್ಷ-ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ—ಸಿಂಹಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳೂ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದರು. ಹೊರಗೆ ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆ ಇದ್ದರೂ ಒಳಗೆ ಭಯ ಮರೆಮಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು—ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದಿತ ಕೋಪವೇ ಅವರನ್ನು ಅಜಾಗರೂಕರಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿತು.

Verse 46

शकृन्मूत्रं च मुडचाना भयविश्रान्तमानसा: । व्यादितास्या महारौद्रा व्यनदन्‌ भीषणान्‌ रवान्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ಅವರು ಮಲಮೂತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿದರು. ಬಾಯಿ ಬಿಚ್ಚಿ, ಅತ್ಯಂತ ರೌದ್ರ ಹಾಗೂ ಭಯಾನಕ ರೂಪದಿಂದ ಅವರು ಭೀಕರ ಗರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಕೋಪದಿಂದ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರ ದೇಹವೇ ಒಳಗಿನ ಭಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು—ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದ ಬಲವು ನಿಜವಾದ ಶೌರ್ಯದ ಮುಂದೆ ಭೀತಿಯಾಗಿ ಕುಸಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.

Verse 47

ततो वायुसुतः क्रोधात्‌ स्वबाहुबलमाश्रित: । गजेनान्यान्‌ गजाउ्छीमान्‌ सिंहं सिंहेन वा विभु:

ಆಗ ವಾಯುಪುತ್ರ ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ತನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಒಂದು ಆನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆಗಳನ್ನು, ಒಂದು ಸಿಂಹದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಓಡಿಸಿದನು. ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ಪಾಂಡುಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 48

तलप्रहारैरन्यांश्व॒ व्यहनत्‌ पाण्डवो बली । ते वध्यमाना भीमेन सिंहव्याप्रतरक्षव:

ಬಲಿಷ್ಠ ಪಾಂಡವನು ಇತರರನ್ನೂ ತನ್ನ ಕರತಲದ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಕೆಡವಿದನು. ಭೀಮನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಿಂಹ-ಹುಲಿ-ಕರಡಿ ಸಮಾನ ಉಗ್ರರೂ ಸಹ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದರು.

Verse 49

भयाद्‌ विससूजुर्भीमं शकृन्मूत्रं च सुखुवु: । प्रविवेश तत: क्षिप्रं तानपास्य महाबल:

ಭಯದಿಂದ ಅವರು ಭೀಮನ ಮುಂದೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮಲಮೂತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿದರು. ನಂತರ ಮಹಾಬಲ ಭೀಮನು ಅವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 50

अथापश्यन्महाबाहुर्गन्धमादनसानुषु

ಆಮೇಲೆ ಗಂಧಮಾದನದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನು ಅನೇಕ ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಕದಳೀವನವನ್ನು ಕಂಡನು. ಮದಧಾರೆ ಹರಿಸುವ ಮಹಾಗಜರಾಜನಂತೆ ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿ, ನಾನಾವಿಧ ಮರಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಭಾರೀ ಕಲಹಲ ಎಬ್ಬಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಮರಗಳು ಕಂಬಗಳಂತೆ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ತಾಳಮರಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದವು. ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಮನು ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೇರುಸಹಿತ ಎಳೆದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಎಸೆತೊಡಗಿದನು. ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದ ಗರ್ವದಿಂದ, ಭಗವಾನ್ ನರಸಿಂಹನಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ರುರು ಜಿಂಕೆಗಳು, ವಾನರಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಹ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಭೀಮಸೇನನ ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬೇರೆ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳೂ ನಡುಗಿದವು.

Verse 51

सुरम्यं कदलीषण्डं बहुयोजनविस्तृतम्‌ । तमभ्यगच्छद्‌ वेगेन क्षोभयिष्यन्‌ महाबल:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಗಂಧಮಾದನದ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನು ಅನೇಕ ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾದ ಕದಳೀವನವನ್ನು ಕಂಡನು. ಅದನ್ನು ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬಂತೆ ಆ ಮಹಾಬಲನು ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಅದರತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 52

महागज इवास्रावी प्रभञ्जन्‌ विविधान्‌ ट्रुमान्‌ उत्पाट्य कदलीस्तम्भान्‌ बहुतालसमुच्छूयान्‌

ಮತ್ತಾದ ಮಹಾಗಜದಂತೆ ಭೀಮನು ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತಾ ಸಾಗಿದನು; ಕಂಬಗಳಂತೆ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಅನೇಕ ತಾಳಮರಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾದ ಕದಳೀಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಎಳೆದು ಹಾಕಿದನು.

Verse 53

चिक्षेप तरसा भीम: समन्ताद्‌ बलिनां वर: | विनदन्‌ सुमहातेजा नृसिंह इव दर्पितः

ಆಗ ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಮನು ಆವೇಗದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಎಸೆದುಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ದರ್ಪದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ, ನರಸಿಂಹನಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 54

ततः सत्त्वान्युपाक्रामद्‌ बहूनि सुमहान्ति च । रुरुवानरसिंहांश्व महिषांश्न जलाशयान्‌

ನಂತರ ಅವನು ಅನೇಕ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು—ರುರು ಜಿಂಕೆಗಳು, ವಾನರಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ಎಮ್ಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆಯೂ.

Verse 55

तेन शब्देन चैवाथ भीमसेनरवेण च । वनान्तरगताश्षापि वित्रेसुर्मुग॒पक्षिण:

ಆ ಶಬ್ದದಿಂದಲೂ ಭೀಮಸೇನನ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದಲೂ, ಬೇರೆ ಅರಣ್ಯಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದವು.

Verse 56

त॑ शब्द सहसा श्रुत्वा मृगपक्षिसमीरितम्‌ । जलार्दपक्षा विहगा: समुत्पेतु: सहस्रश:,मृगों और पक्षियोंके उस भयसूचक शब्दको सहसा सुनकर सहस्रों पक्षी आकाशमें उड़ने लगे। उन सबकी पाँखें जलसे भीगी हुई थीं

ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಏಕಾಏಕಿ ಎದ್ದ ಆ ಭಯಸೂಚಕ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾರಿಬಿಟ್ಟವು. ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದಿದ್ದವು; ಭಯದಿಂದ ಅವು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿದವು—ಅರಣ್ಯದ ಸಹಜ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಪಶಕುನದಂತೆ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 57

तानौदकान्‌ पक्षिगणान्‌ निरीक्ष्य भरतर्षभ: । तानेवानुसरन्‌ रम्यं ददर्श सुमहत्‌ सर:

ಭರತವೃಷಭನಾದ ಭೀಮನು ಅವು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳೆಂದು ಗಮನಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ಮಹಾವಿಶಾಲ ಸರೋವರವು ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 58

काउ्चनै: कदलीषण्डैर्मन्दमारुतकम्पितै: । वीज्यमानमिवाक्षोभ्यं तीरात्‌ तीरविसर्पिभि:

ಸರೊವರದ ತೀರದಿಂದ ತೀರಕ್ಕೆ ಹರಡಿದ್ದ ಕಂಚನ ವರ್ಣದ ಬಾಳೆಗುಚ್ಛಗಳು ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿಗೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತ, ಆ ಆಳವಾದ ನಿಶ್ಚಲ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಪಂಖಾ ಬೀಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 59

तत्‌ सरो<5थावतीर्याशु प्रभूतनलिनोत्पलम्‌ । महागज इवोद्दामश्रिक्रीड बलवद्‌ बली

ಆ ಸರೋವರವು ಅಪಾರ ನಲಿನ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಅರಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಮಸೇನನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಇಳಿದು, ಬಂಧನಮುಕ್ತ ಮಹಾಗಜದಂತೆ ಉಲ್ಲಾಸಬಲದಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 60

विक्रीड्य तस्मिन्‌ सुचिरमुत्ततारामितद्युति: । ततो<ध्यगन्तुं वेगेन तद्‌ वनं बहुपादपम्‌

ಆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಕ್ರೀಡಿಸಿ ಅಮಿತಕಾಂತಿಯ ಭೀಮನು ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. ನಂತರ ಅನೇಕ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ವನದತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 61

दध्मौ च शड्खं स्वनवत्‌ सर्वप्राणेन पाण्डव: । आस्फोटयच्च बलवान्‌ भीम: संनादयन्‌ दिश:

ಆಗ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಪಾಂಡವ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಉಸಿರಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲದಿಂದ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು; ದಿಕ್ಕುಗಳೆಲ್ಲ ಮೊಳಗುವಂತೆ ಭುಜಗಳನ್ನು ಬಡಿದು ಘೋರವಾಗಿ ಲಲಕಾರ ಮಾಡಿದನು. ಶಂಖಧ್ವನಿ, ಭೀಮಸೇನನ ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಭುಜಾಘಾತದ ಭಯಾನಕ ನಾದದಿಂದ ಪರ್ವತಗುಹೆಗಳೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದಂತಾಯಿತು।

Verse 62

तस्य शड्खस्य शब्देन भीमसेनरवेण च । बाहुशब्देन चोग्रेण नदन्तीव गिरेगुहा:

ಆ ಶಂಖದ ಧ್ವನಿ, ಭೀಮಸೇನನ ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಭುಜಾಘಾತದ ಉಗ್ರ ಶಬ್ದದಿಂದ ಪರ್ವತಗುಹೆಗಳು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿದವು।

Verse 63

त॑ वज्ननिष्पेषसममास्फोटितमहारवम्‌ | श्रुत्वा शैलगुहासुप्तै: सिंहैर्मुक्तो महास्वन:

ವಜ್ರಾಘಾತದ ನಿಷ್ಪೇಷದಂತೆ ಇದ್ದ ಆ ಭುಜಾಘಾತದ ಮಹಾಘೋರ ನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರ್ವತಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದ್ದ ಸಿಂಹಗಳು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಮಹಾಸ್ವರದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು।

Verse 64

सिंहनादभयत्रस्तै: कुज्जरैरपि भारत । मुक्तो विराव: सुमहान्‌ पर्वतो येन पूरित:,भारत! उन सिंहोंका दहाड़ना सुनकर भयसे डरे हुए हाथी भी चीत्कार करने लगे, जिससे वह विशाल पर्वत शब्दायमान हो उठा

ಓ ಭಾರತ! ಸಿಂಹನಾದದಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಆನೆಗಳೂ ಮಹಾ ಕಿರುಚಾಟವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದವು; ಆ ಅಪಾರ ಕೋಲಾಹಲದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರ್ವತ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು।

Verse 65

तं तु नाद॑ ततः श्रुत्वा मुक्त वारणपुड़वै: । भ्रातरं भीमसेनं तु विज्ञाय हनुमान्‌ कपि:

ನಂತರ ಗಜಪుంగವರು ಹೊರಡಿಸಿದ ಆ ನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಾನ್—ಇದು ನನ್ನ ಸಹೋದರ ಭೀಮಸೇನ ಬಂದಿರುವ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದನು।

Verse 66

दिवंगमं रुरोधाथ मार्ग भीमस्य कारणात्‌ | अनेन हि पथा मा वै गच्छेदिति विचार्य सः

ಆಗ ಭೀಮನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗದತ್ತ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದರು. ‘ಈ ದಾರಿಯಿಂದ ಭೀಮನು ಹೋಗಬಾರದು’ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಹನುಮಂತನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಮಾನವಗಮ್ಯ ಪಥವನ್ನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿದನು—ಭೀಮನ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಅವನನ್ನು ಅಕಾಲ ಅಪಾಯದಿಂದ ತಡೆಯುವುದೂ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ।

Verse 67

आस्त एकाय-ने मार्गे कदलीषण्डमण्डिते | भ्रातुर्भीमस्य रक्षार्थ त॑ं मार्गमवरुध्य वै

ಬಾಳೆಗಿಡಗಳ ದಟ್ಟ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಏಕಮಾತ್ರ ಸಂಕೀರ್ಣ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಕುಳಿತು, ಸಹೋದರ ಭೀಮನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ತಡೆದನು.

Verse 68

मात्र प्राप्स्यति शापं वा धर्षणां वेति पाण्डव: । कदलीषण्डमध्यस्थो होवं संचिन्त्य वानर:

ಕದಳೀವನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪಾಂಡುನಂದನ ಭೀಮಸೇನನು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಯಾರಿಂದಲಾದರೂ ಶಾಪವೋ ಅವಮಾನವೋ ಪಡೆಯಬಾರದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಂತನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದು ಮಲಗಿದನು. ಆ ವೇಳೆ ಅವನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದನು; ನಿದ್ರಾವಶನಾಗಿ ಜಂಭಿಸುತ್ತಾ ಇಂದ್ರಧ್ವಜದಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ ಮಹಾಪುಚ್ಛವನ್ನು ಝಟ್ಕಿಸಿದಾಗ ವಜ್ರಗರ್ಜನೆಯಂತೆಯೇ ಧ್ವನಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 69

प्राजूम्भत महाकायो हनूमान्‌ नाम वानर: । कदलीषण्डमध्यस्थो निद्रावशगतस्तदा

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕದಳೀಷಂಡದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಯ ವಾನರ ಹನುಮಂತನು ನಿದ್ರಾವಶನಾಗಿ ಜಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 70

जृम्भमाण: सुविपुलं शक्रध्वजमिवोच्छितम्‌ । आस्फोटयच्च लाडूलमिन्द्राशनिसमस्वनम्‌

ನಿದ್ರಾವಶನಾಗಿ ಜಂಭಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಇಂದ್ರಧ್ವಜದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತ ಅಪಾರ ದೇಹವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಮಹಾಪುಚ್ಛವನ್ನು ಝಟ್ಕಿಸಿದಾಗ ಇಂದ್ರವಜ್ರದಂತೆಯೇ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿತು.

Verse 71

तस्य लाडूलनिनदं पर्वत: सुगुहामुखै: । उद्गारमिव गॉर्नर्दन्नुत्ससर्ज समन्‍्ततः

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಬಾಲದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಎದ್ದ ಆ ಘನ ನಿನಾದವನ್ನು, ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಗುಹಾಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪರ್ವತವು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಮರಳಿ ಕಳುಹಿಸಿತು—ಬಲಿಷ್ಠ ಎಮ್ಮೆಯ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ।

Verse 72

लाडूलास्फोटशब्दाच्च चलित: स महागिरि: । विघूर्णमानशिखर: समन्तात्‌ पर्यशीर्यत

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಬಾಲದ ಹೊಡೆತದ ಆ ಚಟಾಕ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆ ಮಹಾಗಿರಿ ನಡುಗಿತು. ಶಿಖರಗಳು ತಿರುಗಾಡಿ, ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಚದುರತೊಡಗಿತು; ಆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳ ಕೇಕೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು।

Verse 73

स लाडूलरवस्तस्य मत्तवारणनि:स्वनम्‌ । अन्तर्धाय विचित्रेषु चचार गिरिसानुषु

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಬಾಲದ ಚಟಾಕ ನಾದವು, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯ ಘೋಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉಗ್ರವಾದುದು, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಂತರಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಚಿತ್ರ ಗಿರಿಸಾನುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 74

स भीमसेनस्तच्छुत्वा सम्प्रहृष्टतनूरुह: । शब्दप्रभवमन्विच्छंक्षचार कदलीवनम्‌,उसे सुनकर भीमसेनके रोंगटे खड़े हो गये और उसके कारणको हढूँढ़नेके लिये वे उस केलेके बगीचेमें घूमने लगे

ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೆ ಭೀಮಸೇನನ ದೇಹರೋಮಗಳು ನಿಂತವು. ಆ ಶಬ್ದದ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವನು ಕದಳೀವನದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಕಾರಣವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದನು।

Verse 75

कदलीवनमध्यस्थमथ पीने शिलातले । ददर्श सुमहाबाहुर्वानराधिपतिं तदा,उस समय विशाल भुजाओंवाले भीमसेनने कदलीवनके भीतर ही एक मोटे शिलाखण्डपर लेटे हुए वानरराज हनुमानजीको देखा

ಆಗ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮಸೇನನು ಕದಳೀವನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ ಶಿಲಾತಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಹನುಮಾನನನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 76

विद्युत्सम्पातदुष्प्रेक्ष॑ विद्युत्सम्पातपिड्ुलम्‌ । विद्युत्सम्पातनिनदं विद्युत्सम्पातचठ्चलम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಅಚಾನಕ ಬಿದ್ದ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಝಳಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನತ್ತ ನೋಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಅಂಗಕಾಂತಿ ಬಿದ್ದ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪಿಂಗಲ-ಸುವರ್ಣವರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಗರ್ಜನೆ ವಜ್ರಪಾತದ ಗುಡುಗುಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು; ಅವನು ಮಿಂಚಿನಂತೆಯೇ ಚಂಚಲ ಹಾಗೂ ವೇಗವಂತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 77

बाहुस्वस्तिकविन्यस्तपीनहस्वशिरोधरम्‌ । स्कन्धभूयिष्ठकायत्वात्‌ तनुमध्यकटीतटम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಕೈಗಳನ್ನು ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಚಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದನು; ಕೈಗಳ ಮೂಲಭಾಗವನ್ನು ತಲೆಯಾಣೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ದಪ್ಪ, ಚಿಕ್ಕ ಕತ್ತನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದ್ದನು. ಅವನ ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ದೇಹ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲ ಹಾಗೂ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಟಿಭಾಗ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 78

किंचिच्चाभुग्नशीर्षेण दीर्घरोमाज्चितेन च | लाडूलेनोर्ध्वगतिना ध्वजेनेव विराजितम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅದರ ತಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಂಗಿತ್ತು; ಅದರ ರೋಮಗಳು ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೂ ದಟ್ಟವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು. ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದ ಅದರ ಬಾಲ ಧ್ವಜದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 79

हस्वौष्ठ ताम्रजिद्दास्यं रक्तकर्ण चलद्भ्रुवम्‌ । विवृत्तदेष्टादशनं शुक्लतीक्ष्णाग्रशोभितम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಚಿಕ್ಕವು; ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ಒಳಭಾಗ ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಕಿವಿಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದವು, ಭ್ರೂಗಳು ಚಂಚಲವಾಗಿ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ತೆರೆದ ಬಾಯಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ತಮ್ಮ ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳಿಂದ ಅಪೂರ್ವ ಶೋಭೆ ಪಡೆದಿದ್ದವು; ಇದರಿಂದ ಅವನ ಮುಖ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಶ್ವೇತ ದಂತಪಂಕ್ತಿ ಆಭರಣದಂತೆ ಅವನ ವೈಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 80

अपश्यद्‌ वदनं तस्य रश्मिवन्तमिवोडुपम्‌ | वदनाभ्यन्तरगतै: शुक्लैर्दन्तैरलंकृतम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅದು ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ದೀಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಯಿನೊಳಗಿನ ಶ್ವೇತ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಅದು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಆ ಹೊಳಪು ಮುಖದ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಭೀತಿಮಿಶ್ರಿತ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 81

केसरोत्करसम्मिश्रमशोकानामिवोत्करम्‌ | हिरण्मयीनां मध्यस्थं कदलीनां महाद्युतिम्‌

ಸುವರ್ಣಮಯ ಬಾಳೆಮರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಹನುಮಾನ್ ಅಂತೆ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು—ಕೇಸರದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅಶೋಕಪುಷ್ಪಗಳ ಗುಚ್ಛವಿಟ್ಟಂತೆ.

Verse 82

दीप्यमानेन वपुषा स्वर्चिष्मन्तमिवानलम्‌ | निरीक्षन्तममित्रघ्नं लोचनैर्मधुपिड्रलै:

ಅವನ ದೇಹವು ತನ್ನದೇ ಕాంతಿಯಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಅಮಿತ್ರಘ್ನನು ಜೇನುಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 83

वे शत्रुसूदन वानरवीर अपने कान्तिमान्‌ शरीरसे प्रज्वलित अग्निके समान जान पड़ते थे और अपनी मधुके समान पीली आँखोंसे इधर-उधर देख रहे थे ।।

ಆಮೇಲೆ ಪರಮ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಬಲವಂತನೂ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಭೀಮಸೇನನು ಆ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ವಿಶಾಲಕಾಯನಾದ, ಮಹಾಬಲನಾದ ಹನುಮಾನನು ಒಬ್ಬನೇ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದು ಹಿಮವಂತನಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ವೇಗದಿಂದ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ವಜ್ರಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಭಯಂಕರ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು; ಆ ನಾದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯದ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳು ನಡುಗಿದವು.

Verse 84

दृष्टवा चैनं महाबाहुरेक॑ तस्मिन्‌ महावने । अथोपसूत्य तरसा विभीर्भीमस्ततो बली

ಆ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಕಂಡ ಮಹಾಬಾಹು, ಬಲವಂತ, ನಿರ್ಭಯ ಭೀಮನು ವೇಗದಿಂದ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 85

सिंहनादं चकारोग्र॑ं वज्ञाशनिसमं बली । तेन शब्देन भीमस्य वित्रेसुर्मुग॒पक्षिण:

ಬಲವಂತನಾದ ಭೀಮನು ವಜ್ರಾಘಾತದಂತೆ ಉಗ್ರ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು; ಆ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯದ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದವು.

Verse 86

हनूमांश्व महासत्त्व ईषदुन्मील्य लोचने । दृष्टवा तमथ सावज्ञं लोचनैर्मधुपिड्लै: । स्मितेन चैनमासाद्य हनूमानिदमब्रवीत्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾಸತ್ತ್ವನಾದ ಹನುಮಾನ್ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದು, ಮಧುಪಿಂಗಲ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅವಜ್ಞಾಭಾವದಿಂದ ನೋಡಿದನು. ಬಳಿಕ ನಗುತ್ತಾ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹನುಮಾನ್ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 87

हनूमानुवाच किमर्थ सरुजस्ते5हं सुखसुप्त: प्रबोधित: । ननु नाम त्वया कार्या दया भूतेषु जानता

ಹನುಮಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಸಹೋದರಾ! ನಾನು ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ; ನೀನು ಏಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದೆ? ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ದಯೆ ಇರಬೇಕು.

Verse 88

वयं धर्म न जानीमस्तिर्यग्योनिमुपाश्रिता: । नरास्तु बुद्धिसम्पन्ना दयां कुर्वन्ति जन्तुषु

ನಾವು ತಿರ್ಯಕ್-ಯೋನಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರು ಬುದ್ಧಿಸಂಪನ್ನರು; ಹೀಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ.

Verse 89

क्रूरेषु कर्मसु कथं देहवाक्चित्तदूषिषु । धर्मघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधा:

ಆದರೂ, ನಿನ್ನಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ದೇಹ-ವಾಣಿ-ಚಿತ್ತವನ್ನು ಕಲుషಗೊಳಿಸುವ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ?

Verse 90

न त्वं धर्म विजानासि बुधा नोपासितास्त्वया । अल्पबुद्धितया बाल्यादुत्सादयसि यन्मृगान्‌

ನಿನಗೆ ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ಅರಿವು ಇಲ್ಲ; ನೀನು ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಬಾಲಿಶ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ.

Verse 91

ब्रूहि कस्त्वं किमर्थ वा किमिदं वनमागत: । वर्जित मानुषैभविस्तथैव पुरुषैरपि,बोलो तो, तुम कौन हो? इस वनमें तुम क्यों और किसलिये आये हो? यहाँ तो न कोई मानवीय भाव हैं और न मनुष्योंका ही प्रवेश है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇಳು, ನೀನು ಯಾರು? ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದೆ? ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಾನವರು ವಜ್ರ್ಯಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಪುರುಷರೂ ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 92

क्व च त्वयाद्य गन्तव्ं प्रब्रूहि पुरुषर्षभ । अत: परमगम्यो<यं पर्वत: सुदुरारुह:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಪುರುಷರ್ಷಭ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು: ಇಂದು ನೀನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದೀಯ? ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಈ ಪರ್ವತ ಅಗಮ್ಯ; ಏರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುರುಹ.

Verse 93

विना सिद्धगतिं वीर गतिरत्र न विद्यते | देवलोकस्य मार्गोड्यमगम्यो मानुषै: सदा,वीर! सिद्ध पुरुषोंक सिवा और किसीकी यहाँ गति नहीं है। यह देवलोकका मार्ग है, जो मनुष्योंके लिये सदा अगम्य है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ವೀರ, ಸಿದ್ಧಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರನ್ನು ಹೊರತು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಗತಿ ಇಲ್ಲ. ಇದು ದೇವಲೋಕದ ಮಾರ್ಗ; ಮಾನವರಿಗೆ ಇದು ಸದಾ ಅಗಮ್ಯ.

Verse 94

कारुण्यात्‌ त्वामहं वीर वारयामि निबोध मे । नातः परं त्वया शक्यं गन्तुमाश्वसिहि प्रभो

ಓ ವೀರ, ಕರುಣೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು. ಪ್ರಭು, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ನೀನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಾಗಲಾರೆ; ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು.

Verse 95

स्वागतं सर्वथैवेह तवाद्य मनुजर्षभ । इमान्यमृतकल्पानि मूलानि च फलानि च

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಮನುಜರ್ಷಭ, ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸರ್ವಥಾ ಸ್ವಾಗತ. ಇವು ಅಮೃತಸಮಾನವಾದ ಕಂದಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು; ಇವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹಿಂದಿರುಗು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವವು. ಓ ನರಪುಂಗವ, ನನ್ನ ಮಾತು ಹಿತವೆನಿಸಿದರೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸು.

Verse 96

भक्षयित्वा निवर्तस्व मा वृथा प्राप्स्यसे वधम्‌ । ग्राह्म॑ं यदि वचो महां हितं मनुजपुड्रव

ಈ ಹಣ್ಣು-ಮೂಲಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗು; ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಡ. ನರವೀರ, ಮಾನವಶಿರೋಮಣಿ! ನನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವಾಗಿ ಹಿತಕರವೆಂದು ನಿನಗೆ ತೋಚಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸು.

Verse 146

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां भीमकदलीषण्डप्रवेशे षट्चत्वारिंशदधिकशततमो<ध्याय:

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಲೋಮಶನ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ, ಭೀಮಸಂಬಂಧಿತ ಬಾಳೆತೋಟ ಪ್ರವೇಶ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ—ನೂರ ನಲವತ್ತಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 493

वन॑ पाण्डुसुत: श्रीमाछ्छब्देनापूरयन्‌ दिश: । तब अपने बाहु-बलका भरोसा रखनेवाले श्रीमान्‌ वायुपुत्र भीमने कुपित हो एक हाथीसे दूसरे हाथियोंको और एक सिंहसे दूसरे सिंहोंको मार भगाया तथा उन महाबली पाण्डुकुमारने कितनोंको तमाचोंके प्रहारसे मार डाला। भीमसेनकी मार खाकर सिंह

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿಸಿದನು. ಆಗ ಸ್ವಬಾಹುಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದ ವಾಯುಪುತ್ರ ಭೀಮನು ಒಂದು ಆನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆಗಳನ್ನು, ಒಂದು ಸಿಂಹದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಓಡಿಸಿದನು; ಅನೇಕರನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರದ ಬಲದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು. ಭೀಮಸೇನನ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಂಹಗಳು, ವ್ಯಾಘ್ರಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದವು; ಅಂಜಿಕೆಯಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮಲಮೂತ್ರವೂ ಹೊರಟಿತು. ನಂತರ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪಾಂಡುನಂದನ ಭೀಮಸೇನನು ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಘನಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯದ ಇನ್ನೂ ಒಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.