Shloka 40
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
गुहां संतत्यजुर्व्याच्रा निलिल्युर्वनवासिन: । समुत्पेतु: खगास्त्रस्ता मृगयूथानि दुद्गरुवु:,वे बिजलियोंसे सुशोभित मेघकी भाँति बड़े जोरसे गर्जना करने लगे। भीमसेनकी उस भयंकर गर्जनासे जगे हुए व्याप्त अपनी गुफा छोड़कर भाग गये, वनवासी प्राणी वनमें ही छिप गये, डरे हुए पक्षी आकाशमें उड़ गये और मृगोंके झुंड दूरतक भागते चले गये
vaiśampāyana uvāca | guhāḥ saṃtyajya vyāghrā nililyur vanavāsinaḥ | samutpetuḥ khagāstrastā mṛgayūthāni dūraguruvuḥ ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭೀಮನ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಭೀತಿಗೊಂಡ ವ್ಯಾಘ್ರಗಳು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿದವು; ಇತರ ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಜೀವಿಗಳು ಅಡಗಿಕೊಂಡವು. ಭಯಗೊಂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಚಾನಕ ಹಾರಿದವು, ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿದವು. ಆ ನಾದಭೀತಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಅರಣ್ಯವೇ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಗೊಂಡಂತೆ ಆಯಿತು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ripple-effect of intense force: a single terrifying sound can disturb many beings at once. Ethically, it suggests attentiveness to how displays of strength or anger affect the vulnerable and the surrounding world, even when no direct harm is intended.
The wilderness reacts to a frightening roar: tigers and other forest creatures abandon their caves and hide, birds fly up in panic, and herds of deer run far away. It is a vivid scene-setting description of fear spreading through the forest.