Shloka 79
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
हस्वौष्ठ ताम्रजिद्दास्यं रक्तकर्ण चलद्भ्रुवम् । विवृत्तदेष्टादशनं शुक्लतीक्ष्णाग्रशोभितम्,उनके ओठ छोटे थे। जीभ और मुखका रंग ताँबेके समान था। कान भी लाल रंगके ही थे और भौंहें चजचल हो रही थीं। उनके खुले हुए मुखमें श्वेत चमकते हुए दाँत और दाढ़ें अपने सफेद और तीखे अग्रभागके द्वारा अत्यन्त शोभा पा रही थीं। इन सबके कारण उनका मुख किरणोंसे प्रकाशित चन्द्रमाके समान दिखायी देता था। मुखके भीतरकी श्वेत दन्तावलि उसकी शोभा बढ़ानेके लिये आभूषणका काम दे रही थी
hasvauṣṭha-tāmrajihvāsyaṁ raktakarṇa-caladbhrūvam | vivṛtta-deṣṭa-daśanaṁ śukla-tīkṣṇāgra-śobhitam ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಚಿಕ್ಕವು; ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ಒಳಭಾಗ ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಕಿವಿಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದವು, ಭ್ರೂಗಳು ಚಂಚಲವಾಗಿ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ತೆರೆದ ಬಾಯಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ತಮ್ಮ ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳಿಂದ ಅಪೂರ್ವ ಶೋಭೆ ಪಡೆದಿದ್ದವು; ಇದರಿಂದ ಅವನ ಮುಖ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಶ್ವೇತ ದಂತಪಂಕ್ತಿ ಆಭರಣದಂತೆ ಅವನ ವೈಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
This verse is primarily descriptive rather than didactic: it uses vivid physical imagery (color, motion, sharpness, brightness) to shape the reader’s moral and emotional perception of a figure. In epic narrative, such striking bodily markers often function as cues—suggesting intensity, otherworldliness, or danger—thereby guiding ethical interpretation of subsequent actions.
Vaiśaṃpāyana is describing a person’s face and mouth in detail—small lips, coppery tongue and mouth, red ears, twitching eyebrows, and an open mouth with bright, sharp white teeth—creating a moonlike, radiant yet formidable appearance.