Prakarana 29

Verse 572 (चौपाई)

एहि बिधि बासर बीते चारी। रामु निरखि नर नारि सुखारी।। दुहु समाज असि रुचि मन माहीं। बिनु सिय राम फिरब भल नाहीं।। सीता राम संग बनबासू। कोटि अमरपुर सरिस सुपासू।। परिहरि लखन रामु बैदेही। जेहि घरु भाव बाम बिधि तेही।। दाहिन दइउ होइ जब सबही। राम समीप बसिअ बन तबही।। मंदाकिनि मज्जनु तिहु काला। राम दरसु मुद मंगल माला।। अटनु राम गिरि बन तापस थल। असनु अमिअ सम कंद मूल फल।। सुख समेत संबत दुइ साता। पल सम होहिं न जनिअहिं जाता।।

ដោយវិធីនេះ បួនថ្ងៃបានកន្លងទៅក្នុងរបៀបនោះ បុរស និងស្ត្រីដែលមើលឃើញរាម ពេញដោយភាពរីករាយ។ ក្នុងចិត្តរបស់ពួកអ្នកទាំងពីរក្រុម មានសេចក្តីស្រឡាញ់កើតឡើងដូច្នេះ ដោយគ្មានសីតា រាមនឹងមិនចេញទៅណាឡើយ។ ការនិរទេសរបស់សីតាក្នុងព្រៃជាមួយរាម គឺមានភាពសុខសាន្តច្រើនជាងការរស់នៅក្នុងទីក្រុងនៃទេវតាជាច្រើនលានដង។ លក្ស្មណៈនឹងជៀសវាងរាម និងវៃទេហី នៅកន្លែងណាដែលគាត់ចូលចិត្ត គាត់នឹងទៅទីនោះ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលគាត់ឃើញថាមិនសមរម្យ គាត់នឹងត្រឡប់មកវិញ និងរស់នៅក្នុងព្រៃជិតរាម។ ងូតទឹកក្នុងទន្លេមន្ទាគិនីនៅគ្រប់ពេលទាំងបីនៃថ្ងៃ ការមើលឃើញរាមគឺជាកម្រងផ្កានៃភាពរីករាយ និងពរសុខ។ ការទៅមករបស់រាមក្នុងភ្នំ ព្រៃ និងទីលំនៅរបស់ពួកតាបស គឺជាកីឡារបស់ទ្រង់ អាហាររបស់ទ្រង់គឺឫស ផ្លែឈើ និងដំឡូង ដូចទឹកអម្រឹត។ ដូច្នេះដប់ពីរឆ្នាំបានកន្លងទៅដោយភាពសុខសាន្ត ពួកគេមិនមានអារម្មណ៍ថាជាវិនាទីឡើយ ហើយក៏មិនហាក់ដូចជាឆ្នាំដែរ។

Verse 573 (दोहा/सोरठा)

एहि सुख जोग न लोग सब कहहिं कहाँ अस भागु।। सहज सुभायँ समाज दुहु राम चरन अनुरागु।।280।।

ឃើញភាពសុខសាន្តបែបនេះ ប្រជាជនទាំងអស់មានប្រសាសន៍ថា តើនៅទីណាមានវាសនាដូចនេះទៀតទេ? ពួកអ្នកទាំងពីរក្រុមមានភាពស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះបាទរាមដោយសភាពព្រមព្រៀង និងសេចក្តីស្រឡាញ់។

Verse 574 (चौपाई)

एहि बिधि सकल मनोरथ करहीं। बचन सप्रेम सुनत मन हरहीं।। सीय मातु तेहि समय पठाईं। दासीं देखि सुअवसरु आईं।। सावकास सुनि सब सिय सासू। आयउ जनकराज रनिवासू।। कौसल्याँ सादर सनमानी। आसन दिए समय सम आनी।। सीलु सनेह सकल दुहु ओरा। द्रवहिं देखि सुनि कुलिस कठोरा।। पुलक सिथिल तन बारि बिलोचन। महि नख लिखन लगीं सब सोचन।। सब सिय राम प्रीति कि सि मूरती। जनु करुना बहु बेष बिसूरति।। सीय मातु कह बिधि बुधि बाँकी। जो पय फेनु फोर पबि टाँकी।।

ដោយវិធីនេះ ពួកគេបានបំពេញសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងអស់របស់ចិត្ត ដោយស្តាប់ព្រះបន្ទូលដ៏ពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់របស់រាម ចិត្តរបស់ពួកគេត្រូវបានចាប់ចិត្ត។ នៅពេលនោះ មាតារបស់សីតាបានផ្ញើនាងទាសីរបស់នាង ដោយឃើញថាពេលវេលាដ៏សមរម្យបានមកដល់។ បានឮថាព្រះរាជនីរបស់ជនកៈបានមកដល់ មាតាក្មេករបស់សីតាក៏ចេញទៅជួបដោយប្រញាប់ប្រញាល់។ កៅសល្យាបានទទួលនាងដោយការគោរពយ៉ាងខ្លាំង និងបានផ្តល់អាសនៈដល់នាង ដោយនាំនាងមកនៅពេលដ៏សមរម្យ។ ទាំងពីរនាក់ពេញដោយគុណធម៌ និងសេចក្តីស្រឡាញ់ សូម្បីតែរន្ទះក៏នឹងរលាយនៅពេលមើលឃើញ និងស្តាប់ពួកនាង។ រាងកាយរបស់ពួកនាងរញ្ជួស ភ្នែករបស់ពួកនាងពេញដោយទឹកភ្នែក ពួកនាងចាប់ផ្តើមគូសបន្ទាត់នៅលើដីដោយក្រចក ដោយខ្វះការគិត។ អ្នកទាំងអស់ឃើញក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់សីតា និងរាមនូវរូបភាពដ៏រស់ ហាក់ដូចជាអនុគ្រោះបានយករូបភាពដែលមើលឃើញ។ មាតារបស់សីតាមានបន្ទូលដោយសិល្បៈ និងប្រាជ្ញាដូច្នេះ ហាក់ដូចជានាងកំពុងចាក់ពពុះនៅលើទឹកដោះដោយម្ជុល។

Verse 575 (दोहा/सोरठा)

सुनिअ सुधा देखिअहिं गरल सब करतूति कराल। जहँ तहँ काक उलूक बक मानस सकृत मराल।।281।।

សូមស្តាប់នូវទឹកអម្រឹត និងមើលឃើញនូវជាតិពិស រាល់សកម្មភាពទាំងអស់នៃលោកគឺគួរឲ្យខ្លាច។ នៅទីនេះ និងទីនោះ មានក្អែក ក្រពើ និងក្ងោក ហើយក្នុងចំណោមមនុស្ស មានហង្សដ៏កម្រ។

Verse 576 (चौपाई)

सुनि ससोच कह देबि सुमित्रा। बिधि गति बड़ि बिपरीत बिचित्रा।। जो सृजि पालइ हरइ बहोरी। बाल केलि सम बिधि मति भोरी।। कौसल्या कह दोसु न काहू। करम बिबस दुख सुख छति लाहू।। कठिन करम गति जान बिधाता। जो सुभ असुभ सकल फल दाता।। ईस रजाइ सीस सबही कें। उतपति थिति लय बिषहु अमी कें।। देबि मोह बस सोचिअ बादी। बिधि प्रपंचु अस अचल अनादी।। भूपति जिअब मरब उर आनी। सोचिअ सखि लखि निज हित हानी।। सीय मातु कह सत्य सुबानी। सुकृती अवधि अवधपति रानी।।

បានឮដូច្នោះ សុមិត្រាទេវីនិយាយដោយមានការព្រួយបារមីថា ដំណើរនៃព្រហ្មវិធីគឺពិតជាចម្លែក និងអស្ចារ្យណាស់។ ព្រះអង្គដែលបង្កើត ថែរក្សា និងបំផ្លាញម្តងទៀត ទ្រង់លេងដូចជាកុមារ ដំណើររបស់ព្រះអង្គគឺមិនអាចស្វែងរកបានទេ។ កោសល្យាទេវីមានបន្ទូលថា កុំដាក់ទោសលើនរណាម្នាក់ នៅក្រោមអំណាចនៃកម្ម ទុក្ខ និងសុខមកដល់ហើយចាកចេញទៅ។ ព្រះវិធាតាជ្រាបនូវដំណើរកម្មដ៏លំបាក ព្រះអង្គជាអ្នកផ្តល់នូវផលទាំងអស់ ទាំងល្អ ទាំងអាក្រក់។ ព្រះហឫទ័យនៃព្រះអធិបតីគឺជាប្រធាននៃទាំងអស់ ការបង្កើត ការថែរក្សា និងការរលាយគឺជាការលេងរបស់ព្រះអង្គ។ ទេវីដែលជាប់ចិត្តដោយមោហៈ កើតទុក្ខដោយខ្មោច នេះគឺជាមាយារបស់ព្រហ្មវិធីដែលមិនប្រែប្រួល និងអនាទី។ ព្រះរាជានឹងរស់ ឬស្លាប់ ព្រះអង្គបាននាំយករឿងនេះមកលើព្រះអង្គឯង។ កុំព្រួយបារមីមិត្តភក្តិ នៅពេលឃើញការបាត់បង់របស់អ្នក។ សីតាមាតាទ្រង់មានបន្ទូលនូវពាក្យពិតថា នាងជាមហាក្សត្រីនៃអ្នកមានគុណធម៌ រហូតដល់ព្រះអធិបតីនៃអយុធ្យា។

Verse 577 (दोहा/सोरठा)

लखनु राम सिय जाहुँ बन भल परिनाम न पोचु। गहबरि हियँ कह कौसिला मोहि भरत कर सोचु।।282।।

សូមឲ្យលក្ស្មណ៍ រាម និងសីតាទៅកាន់ព្រៃ លទ្ធផលនឹងល្អ កុំព្រួយបារមី។ កោសល្យាទេវីមានបន្ទូលដោយមានព្រះហឫទ័យធ្ងន់ថា ទុក្ខរបស់ខ្ញុំគឺតែសម្រាប់ភរត។

Verse 578 (चौपाई)

ईस प्रसाद असीस तुम्हारी। सुत सुतबधू देवसरि बारी।। राम सपथ मैं कीन्ह न काऊ। सो करि कहउँ सखी सति भाऊ।। भरत सील गुन बिनय बड़ाई। भायप भगति भरोस भलाई।। कहत सारदहु कर मति हीचे। सागर सीप कि जाहिं उलीचे।। जानउँ सदा भरत कुलदीपा। बार बार मोहि कहेउ महीपा।। कसें कनकु मनि पारिखि पाएँ। पुरुष परिखिअहिं समयँ सुभाएँ। अनुचित आजु कहब अस मोरा। सोक सनेहँ सयानप थोरा।। सुनि सुरसरि सम पावनि बानी। भईं सनेह बिकल सब रानी।।

ដោយពរនៃព្រះអធិបតី និងពររបស់អ្នក បុត្រ និងបុត្រីក្នុងច្បាប់របស់ខ្ញុំស្រដៀងនឹងទេវតានៃព្រៃ។ ខ្ញុំមិនដែលបំបែកសច្ចាថ្លែងចំពោះរាមទេ ខ្ញុំនឹងថ្លែងដូច្នោះដល់មិត្តភក្តិដោយអារម្មណ៍ពិត។ សីល គុណធម៌ ការនម្�សិការ និងកិត្តិយសរបស់ភរតគឺស្គាល់ហើយ ភាពជាបងប្អូន និងការទុកចិត្តរបស់ព្រះអង្គគឺល្អ។ សូម្បីតែសារស្វតី បើនាងព្យាយាមពណ៌នាអំពីព្រះអង្គ នាងនឹងចុះចាញ់ ដូចជាសមុទ្រត្រូវបានដកទឹកដោយសំបក។ ខ្ញុំតែងដឹងថាភរតជាពន្លឺនៃគ្រួសារ ព្រះរាជាបាននិយាយដល់ខ្ញុំម្តងហើយម្តងទៀត។ មាសត្រូវបានសាកល្បងដោយថ្មសាក មនុស្សត្រូវបានសាកល្បងនៅពេលមានឱកាស។ អ្វីដែលខ្ញុំនិយាយថ្ងៃនេះគឺមិនសមរម្យទេ នៅក្នុងទុក្ខ និងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ ខ្ញុំមានប្រាជ្ញាតិចណាស់។ នៅពេលបានឮពាក្យទាំងនេះ ដែលបរិសុទ្ធដូចទន្លេនៃទេវតា មហាក្សត្រីទាំងអស់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។

Verse 579 (दोहा/सोरठा)

कौसल्या कह धीर धरि सुनहु देबि मिथिलेसि। को बिबेकनिधि बल्लभहि तुम्हहि सकइ उपदेसि।।283।।

កោសល្យាទេវីមានបន្ទូលថា សូមមានការអត់ធ្មត់ និងស្តាប់ខ្ញុំ នាងទេវី បុត្រីនៃព្រះរាជានៃមិថិលា។ នរណាដែលជាធម្មបីដ៍នៃប្រាជ្ញា អាចផ្តល់ដំបូន្មានដល់ទីគ្រឹះរបស់អ្នក ឬដល់អ្នកបាន?

Verse 580 (चौपाई)

रानि राय सन अवसरु पाई। अपनी भाँति कहब समुझाई।। रखिअहिं लखनु भरतु गबनहिं बन। जौं यह मत मानै महीप मन।। तौ भल जतनु करब सुबिचारी। मोरें सौचु भरत कर भारी।। गूढ़ सनेह भरत मन माही। रहें नीक मोहि लागत नाहीं।। लखि सुभाउ सुनि सरल सुबानी। सब भइ मगन करुन रस रानी।। नभ प्रसून झरि धन्य धन्य धुनि। सिथिल सनेहँ सिद्ध जोगी मुनि।। सबु रनिवासु बिथकि लखि रहेऊ। तब धरि धीर सुमित्राँ कहेऊ।। देबि दंड जुग जामिनि बीती। राम मातु सुनी उठी सप्रीती।।

មហាក្សត្រីបានរកឱកាសជាមួយព្រះរាជា ហើយចាប់ផ្តើមពន្យល់តាមរបៀបរបស់នាង។ បើព្រះហឫទ័យនៃព្រះរាជាទទួយយកដំបូន្មាននេះ នោះសូមឲ្យលក្ស្មណ៍ និងភរតត្រូវបានរក្សាទុកពីការទៅកាន់ព្រៃ។ នោះខ្ញុំនឹងធ្វើវិធានការត្រឹមត្រូវដោយគិតឲ្យហ្មត់ចត់ ការព្រួយបារមីរបស់ខ្ញុំអំពីភរតគឺធ្ងន់ណាស់។ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ជ្រៅនៅក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ភរត ខ្ញុំខ្លាចថាព្រះអង្គនឹងមិននៅល្អទេ។ នៅពេលឃើញស្មារតីរបស់ព្រះអង្គ និងបានឮសំដីសាមញ្ញរបស់ព្រះអង្គ មហាក្សត្រីកៃកេយីត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយរសនៃការអាណិតអាសូរ។ ផ្កាបានធ្លាក់ពីមេឃ និងសំឡេងនៃការអរព្រះគុណត្រូវបានឮ សិទ្ធ យោគី និងមុនីទាំងឡាយក៏ត្រូវបានរំភើបដោយសេចក្តីទន់ភ្លន់។ ព្រះបរមរាជវាំងទាំងមូលស្ថិតក្នុងសភាពច្របូកច្របល់ នោះសុមិត្រា ដោយទប់ព្រះហឫទ័យ ទ្រង់មានបន្ទូល។ យប់បានកន្លងទៅ និងព្រឹកបានមកដល់ មាតារបស់រាមទ្រង់ក្រោកឡើងដោយមានសេចក្តីស្រឡាញ់។

Verse 581 (दोहा/सोरठा)

बेगि पाउ धारिअ थलहि कह सनेहँ सतिभाय। हमरें तौ अब ईस गति के मिथिलेस सहाय।।284।।

នាងទ្រង់មានបន្ទូលថា សូមដាក់ព្រះបាទរបស់អ្នកលើដីយ៉ាងរហ័ស ដោយនិយាយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសច្ចភាព។ សម្រាប់ខ្ញុំឥឡូវនេះ ទីពឹងតែមួយគត់គឺជំនួយពីព្រះអធិបតីនៃមិថិលា។

Verse 582 (चौपाई)

लखि सनेह सुनि बचन बिनीता। जनकप्रिया गह पाय पुनीता।। देबि उचित असि बिनय तुम्हारी। दसरथ घरिनि राम महतारी।। प्रभु अपने नीचहु आदरहीं। अगिनि धूम गिरि सिर तिनु धरहीं।। सेवकु राउ करम मन बानी। सदा सहाय महेसु भवानी।। रउरे अंग जोगु जग को है। दीप सहाय कि दिनकर सोहै।। रामु जाइ बनु करि सुर काजू। अचल अवधपुर करिहहिं राजू।। अमर नाग नर राम बाहुबल। सुख बसिहहिं अपनें अपने थल।। यह सब जागबलिक कहि राखा। देबि न होइ मुधा मुनि भाषा।।

នៅពេលឃើញសេចក្តីស្រឡាញ់របស់នាង និងបានឮពាក្យនម្�សិការរបស់នាង បុត្រីរបស់ជនកៈទ្រង់ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទបរិសុទ្ធរបស់នាង។ នាងទេវី ការនម្�សិការរបស់អ្នកគឺសមរម្យ អ្នកជាមាតារបស់រាមក្នុងព្រះរាជវាំងទសរថ។ ពួកគាត់ថ្វាយកិត្តិយសទាំងចំពោះអ្នកដែលទាបជាងគាត់ ពួកគាត់ទ្រង់ទទួលយកផ្សែងនៃភ្លើងលើព្រះសិរសារបស់ពួកគាត់។ បំរើជាព្រះរាជាក្នុងសកម្មភាព ព្រះហឫទ័យ និងពាក្យសំដី សូមឲ្យព្រះសិវ និងភវានីជួយអ្នកជានិច្ច។ រាងកាយរបស់អ្នកសមរម្យនឹងការគោរពរបស់ពិភពលោក ដូចជាប្រទីបដែលរះស្រដៀងនឹងព្រះអាទិត្យ។ រាមនឹងទៅកាន់ព្រៃដើម្បីសំរេចកិច្ចការរបស់ទេវតា និងនឹងគ្រប់គ្រងដោយមិនប្រែប្រួលនៅអយុធ្យា។ ដោយកម្លាំងព្រះហត្ថរបស់រាម ទេវតា នាគ និងមនុស្សនឹងស្ថិតនៅដោយសុខក្នុងទីកន្លែងរបស់ពួកគេ។ ខ្ញុំបាននិយាយទាំងអស់នេះដោយវិធីនៃការទាយ នាងទេវី កុំគិតថាពាក្យរបស់មុនីគឺខ្មោច។

Verse 583 (दोहा/सोरठा)

अस कहि पग परि पेम अति सिय हित बिनय सुनाइ।। सिय समेत सियमातु तब चली सुआयसु पाइ।।285।।

និយាយដូច្នោះហើយ នាងទ្រង់ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទ បង្ហាញនូវសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង និងធ្វើការនម្�សិការដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សីតា។ នោះសីតា រួមជាមួយមាតារបស់នាង បានចេញទៅ ដោយទទួលបានការអនុញ្ញាត។

Verse 584 (चौपाई)

प्रिय परिजनहि मिली बैदेही। जो जेहि जोगु भाँति तेहि तेही।। तापस बेष जानकी देखी। भा सबु बिकल बिषाद बिसेषी।। जनक राम गुर आयसु पाई। चले थलहि सिय देखी आई।। लीन्हि लाइ उर जनक जानकी। पाहुन पावन पेम प्रान की।। उर उमगेउ अंबुधि अनुरागू। भयउ भूप मनु मनहुँ पयागू।। सिय सनेह बटु बाढ़त जोहा। ता पर राम पेम सिसु सोहा।। चिरजीवी मुनि ग्यान बिकल जनु। बूड़त लहेउ बाल अवलंबनु।। मोह मगन मति नहिं बिदेह की। महिमा सिय रघुबर सनेह की।।

វៃទេហីបានជួបជាមួយគ្រួសារជាទីស្រឡាញ់របស់នាង នីមួយៗតាមរបៀបរបស់ពួកគេ។ នៅពេលជនកីបានឃើញសំលៀកបំពាក់តាបស ទាំងអស់គឺមានទុក្ខព្រួយដោយសេចក្តីទុក្ខពិសេស។ បានទទួលការអនុញ្ញាតពីជនកៈ និងរាម នាងបានទៅកាន់ដី និងបានឃើញសីតាមកដល់។ ជនកៈទ្រង់អោបជនកីទៅកាន់ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ជាភ្ញៀវ ជាអ្នកជម្រះបាប និងជាសេចក្តីស្រឡាញ់នៃជីវិតរបស់ព្រះអង្គ។ មហាសមុទ្រនៃសេចក្តីស្រឡាញ់បានរលកនៅក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះរាជាស្រដៀងនឹងអ្នកដែលបានងូតទឹកនៅប្រយាគ។ ចំណងនៃសេចក្តីស្រឡាញ់របស់សីតាបានរឹតត្បិតខ្លាំងឡើង លើរឿងនេះ សេចក្តីស្រឡាញ់របស់រាមបានលេចឡើងដូចជាកុមារ។ មុនីដែលមានអាយុវែង ដូចជាប្រាជ្ញារបស់ព្រះអង្គបានរត់ចេញ បានរកឃើញនូវការគាំទ្រដូចជាអ្នកលិចទឹក។ ព្រះហឫទ័យរបស់វិទេហៈបានខកខាននៅក្នុងមោហៈ គិតអំពីកិត្តិយសនៃសីតា និងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ព្រះអធិបតីនៃរគុ។

Verse 585 (दोहा/सोरठा)

सिय पितु मातु सनेह बस बिकल न सकी सँभारि। धरनिसुताँ धीरजु धरेउ समउ सुधरमु बिचारि।।286।।

បិតា និងមាតារបស់សីតា ដែលជាប់ចិត្តដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ មិនអាចទប់ខ្លួនឯងបានទេ។ បុត្រីនៃផែនដីបានរក្សាស្មារតីរបស់នាង ដោយពិចារណាអំពីភាពសមរម្យនៃឱកាស។

Verse 586 (चौपाई)

तापस बेष जनक सिय देखी। भयउ पेमु परितोषु बिसेषी।। पुत्रि पवित्र किए कुल दोऊ। सुजस धवल जगु कह सबु कोऊ।। जिति सुरसरि कीरति सरि तोरी। गवनु कीन्ह बिधि अंड करोरी।। गंग अवनि थल तीनि बड़ेरे। एहिं किए साधु समाज घनेरे।। पितु कह सत्य सनेहँ सुबानी। सीय सकुच महुँ मनहुँ समानी।। पुनि पितु मातु लीन्ह उर लाई। सिख आसिष हित दीन्हि सुहाई।। कहति न सीय सकुचि मन माहीं। इहाँ बसब रजनीं भल नाहीं।। लखि रुख रानि जनायउ राऊ। हृदयँ सराहत सीलु सुभाऊ।।

ជនកា និងសីតា បានទតឃើញទ្រង់ក្នុងរូបជាអ្នកតបសិក; សេចក្តីស្រឡាញ់កើតឡើង និងភាពរីករាយពិសេសបានបំពេញចិត្តរបស់ពួកទ្រង់។ ទ្រង់បានធ្វើឲ្យទាំងបុត្រី និងគ្រួសារបរិសុទ្ធ; កិត្តិយសល្អរបស់ពួកទ្រង់ត្រូវបានគេប្រកាសដោយពិភពលោកទាំងមូល។ ទ្រង់ដែលបានឆ្លងកាត់ស្ទឹងនៃកិត្តិយសគង្គា ឥឡូវនេះបានឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រនៃដំណើររបស់ទ្រង់ ដូចដែលព្រះសរសើរបានកំណត់។ គង្គា ផែនដី និងពិភពលោកទាំងបីគឺធំទូលាយ; ក្នុងឱកាសនេះ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានប្រជុំគ្នា។ ព្រះបិតាទ្រង់មានព្រះបន្ទូលពាក្យនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ពិត; សីតាមានអារម្មណ៍ខ្មាស ប៉ុន្តែចិត្តរបស់នាងត្រូវបានសម្រាល។ បន្ទាប់មកព្រះបិតា និងព្រះមាតាទ្រង់បានឱបនាងទៅក្នុងព្រះហឫទ័យ; ពួកទ្រង់បានផ្តល់ការប្រៀនប្រដៅ ពរ និងគន្លឹះដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ សីតាមិនអាចនិយាយបានដោយសារការខ្មាស; នាងគិតថា វាមិនល្អសម្រាប់ខ្ញុំក្នុងការស្នាក់នៅទីនេះយប់នេះទេ។ ការឃើញទុក្ខព្រួគាប់ព្រះហឫទ័យរបស់នាង ព្រះរាជនីបានជម្រាបព្រះរាជា; ក្នុងព្រះហឫទ័យទ្រង់បានសរសើរសេចក្តីល្អរបស់នាង។

Verse 587 (दोहा/सोरठा)

बार बार मिलि भेंट सिय बिदा कीन्ह सनमानि। कही समय सिर भरत गति रानि सुबानि सयानि।।287।।

សីតាបានជួបពួកទ្រង់ម្តងហើយម្តងទៀត និងបានលាលែងដោយកិត្តិយសដ៏សមគួរ។ ព្រះរាជនីដ៏មានប្រាជ្ញា និងគួរសមបានមានព្រះបន្ទូលអំពីពេលវេលាដែលភរតនឹងត្រឡប់មកវិញ។

Verse 588 (चौपाई)

सुनि भूपाल भरत ब्यवहारू। सोन सुगंध सुधा ससि सारू।। मूदे सजल नयन पुलके तन। सुजसु सराहन लगे मुदित मन।। सावधान सुनु सुमुखि सुलोचनि। भरत कथा भव बंध बिमोचनि।। धरम राजनय ब्रह्मबिचारू। इहाँ जथामति मोर प्रचारू।। सो मति मोरि भरत महिमाही। कहै काह छलि छुअति न छाँही।। बिधि गनपति अहिपति सिव सारद। कबि कोबिद बुध बुद्धि बिसारद।। भरत चरित कीरति करतूती। धरम सील गुन बिमल बिभूती।। समुझत सुनत सुखद सब काहू। सुचि सुरसरि रुचि निदर सुधाहू।।

ការឮអំពីឥរិយាបថរបស់ភរត ព្រះរាជាមានអារម្មណ៍រីករាយដូចជាមាស ក្លិនក្រអូប អាមរត និងសារធាតុនៃព្រះចន្ទ។ ព្រះនេត្ររបស់ទ្រង់បានបំពេញដោយទឹកភ្នែក រាងកាយរបស់ទ្រង់រំភើប; ព្រះហឫទ័យរបស់ទ្រង់រីករាយនៅពេលទ្រង់សរសើរកិត្តិយសល្អរបស់ទ្រង់។ ស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ នាងដែលមុខល្អ និងភ្នែកដូចផ្កាឈូករ័ត្ន; រឿងរបស់ភរតគឺជាអ្នករំដោះពីការចងរបស់អត្ថិភាព។ នេះគឺជាធម៌ រាជនីតិ និងប្រាជ្ញាសម្មតិ; ទីនេះខ្ញុំបង្ហាញវាដោយយោងទៅតាមការយល់ដឹងរបស់ខ្ញុំ។ ប៉ុន្តែចិត្តរបស់ខ្ញុំអាចនិយាយអ្វីអំពីភាពអស្ចារ្យរបស់ភរត? វាមិនអាចប៉ះពាល់សូម្បីតែស្រមោលរបស់វាទេ។ ព្រះព្រហ្ម ព្រះគណេស ព្រះសេស ព្រះសិវ និងព្រះសារស្វតី និងកវី អ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកដែលមានចំណេះដឹងក្នុងគម្ពីរ ចរិត កិត្តិយស និងសកម្មភាពរបស់ភរត ធម៌ គុណធម៌ និងភាពរុងរឿងដ៏បរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់ អ្នកដែលស្តាប់ និងយល់ពួកវាទាំងអស់រកឃើញនូវភាពរីករាយ; ពួកវាស្អាតដូចគង្គា ផ្អែមដូចអាមរត និងគ្មានការភ័យខ្លាច។

Verse 589 (दोहा/सोरठा)

निरवधि गुन निरुपम पुरुषु भरतु भरत सम जानि। कहिअ सुमेरु कि सेर सम कबिकुल मति सकुचानि।।288।।

ភរតគឺមានគុណធម៌គ្មានដែនកំណត់ ជាបុរសគ្មានគូប្រជែង; ស្គាល់ទ្រង់ថាស្មើនឹងភរត។ និយាយថា តើវាសមរម្យទេក្នុងការប្រៀបធៀបភ្នំសុមេរុជាមួយគ្រាប់ធញ្ញជាតិ? កុំឲ្យចិត្តនៃវង្សកវីស្ទាកស្ទើរ។

Verse 590 (चौपाई)

अगम सबहि बरनत बरबरनी। जिमि जलहीन मीन गमु धरनी।। भरत अमित महिमा सुनु रानी। जानहिं रामु न सकहिं बखानी।। बरनि सप्रेम भरत अनुभाऊ। तिय जिय की रुचि लखि कह राऊ।। बहुरहिं लखनु भरतु बन जाहीं। सब कर भल सब के मन माहीं।। देबि परंतु भरत रघुबर की। प्रीति प्रतीति जाइ नहिं तरकी।। भरतु अवधि सनेह ममता की। जद्यपि रामु सीम समता की।। परमारथ स्वारथ सुख सारे। भरत न सपनेहुँ मनहुँ निहारे।। साधन सिद्ध राम पग नेहू।।मोहि लखि परत भरत मत एहू।।

គ្រប់គ្នានិយាយអំពីទ្រង់ថាលើសពីការពិពណ៌នា ដូចជាត្រីដែលគ្មានទឹកមិនអាចទៅដល់ដីបាន។ ស្តាប់អំពីភាពរុងរឿងគ្មានដែនកំណត់របស់ភរត នាងព្រះរាជនី; អ្នកដែលស្គាល់ព្រះរាមមិនអាចប្រកាសវាយ៉ាងពេញលេញបានទេ។ ព្រះរាជាបានមានព្រះបន្ទូល ពិពណ៌នាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់អំពីសីលធម៌របស់ភរត បន្ទាប់ពីបានឃើញនិន្នាការនៃព្រះហឫទ័យរបស់ស្ត្រី។ លក្សម្មណ៍ និងភរតបានទៅក្នុងព្រៃម្តងទៀត; វាល្អសម្រាប់គ្រប់គ្នា និងធ្វើឲ្យពេញចិត្តគ្រប់ព្រះហឫទ័យ។ ប៉ុន្តែ នាងព្រះទេវី សេចក្តីស្រឡាញ់ និងជំនឿរបស់ភរតចំពោះព្រះអម្ចាស់នៃរាជវង្សរាគហុមិនអាចត្រូវបានរញ្ជួយ ឬបោះបង់ចោលបានទេ។ ភរតគឺជាដែនកំណត់នៃសេចក្តីស្រឡាញ់ និងការភ្ជាប់ ទោះបីជាព្រះរាមគឺជាអវតារនៃសមភាពក៏ដោយ។ ទ្រង់មិនដែលមើល សូម្បីតែក្នុងក្តីសុបិន ឬក្នុងចិត្តរបស់ទ្រង់ លើទ្រព្យសម្បត្តិ ប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ឬការរីករាយថាជាសារធាតុសំខាន់ទេ។ ព្រះបាទរបស់ព្រះរាមគឺជាមធ្យោបាយ និងជាទីបញ្ចប់; ការឃើញខ្ញុំ ចិត្តរបស់ភរតបែរចេញពីពិភពលោកនេះ។

Verse 591 (दोहा/सोरठा)

भोरेहुँ भरत न पेलिहहिं मनसहुँ राम रजाइ। करिअ न सोचु सनेह बस कहेउ भूप बिलखाइ।।289।।

សូម្បីតែក្នុងការគិត ភរតនឹងមិនប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រះបញ្ជារបស់ព្រះរាមទេ; កុំទុក្ខព្រួយ ព្រះរាជាមានព្រះបន្ទូល ដោយបានឈ្លាសវាចាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។