Prakarana 12

Verse 225 (चौपाई)

सुनत तीरवासी नर नारी। धाए निज निज काज बिसारी।। लखन राम सिय सुन्दरताई। देखि करहिं निज भाग्य बड़ाई।। अति लालसा बसहिं मन माहीं। नाउँ गाउँ बूझत सकुचाहीं।। जे तिन्ह महुँ बयबिरिध सयाने। तिन्ह करि जुगुति रामु पहिचाने।। सकल कथा तिन्ह सबहि सुनाई। बनहि चले पितु आयसु पाई।। सुनि सबिषाद सकल पछिताहीं। रानी रायँ कीन्ह भल नाहीं।। तेहि अवसर एक तापसु आवा। तेजपुंज लघुबयस सुहावा।। कवि अलखित गति बेषु बिरागी। मन क्रम बचन राम अनुरागी।।

កាលបើឮដូច្នេះ បុរស និងស្ត្រីនៃទីកន្លែងព្រៃបានរត់មក ភ្លេចនូវកិច្ចការរបស់ខ្លួន។ កាលបើឃើញសម្រស់របស់លក្ស្មណៈ ព្រះរាម និងសីតា ពួកគេបានគិតថាសំណាងរបស់ខ្លួនធំធេង។ សេចក្តីប្រាថ្នាធំបានបំពេញចិត្តរបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែពួកគេមានការខ្មាសអៀនក្នុងការសួរឈ្មោះ ឬភូមិរបស់ពួកទ្រង់។ ក្នុងចំណោមពួកគេមានខ្លះដែលជាអ្នកមានប្រាជ្ញាឆ្លាតវៃ; ដោយឧបាយរបស់ពួកគេ ពួកគេបានស្គាល់ព្រះរាម។ ពួកគេបានប្រាប់រឿងរ៉ាវទាំងមូលដល់ពួកទ្រង់ ថាពួកទ្រង់បានទៅកាន់ព្រៃដោយទទួលបានព្រះរាជបញ្ជាពីព្រះបិតា។ កាលបើឮទាំងអស់នេះ ពួកគេទាំងអស់បានសោកស្តាយ និងក្តីសោកក្រៀមក្រំ និយាយថាព្រះមហាក្សត្រី និងព្រះរាជាបានធ្វើខុស។ នៅពេលនោះមានអ្នកតបស្សម្នាក់បានមកដល់ ជាភ្លើងនៃតេជះ និងមានវ័យក្មេង និងស្រស់ស្អាតក្នុងការមើលឃើញ។ វិធីរបស់គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់តែដោយកវីប៉ុណ្ណោះ ជាអ្នកលះលោក; ក្នុងចិត្ត កិច្ចការ និងពាក្យសម្តី គាត់ជាអ្នកភក្តីចំពោះព្រះរាម។

Verse 226 (दोहा/सोरठा)

सजल नयन तन पुलकि निज इष्टदेउ पहिचानि। परेउ दंड जिमि धरनितल दसा न जाइ बखानि।।110।।

ភ្នែកពោរពេញដោយទឹកភ្នែក រាងកាយរន្ធត់ដោយភាពរីករាយ គាត់បានស្គាល់ទេពជ្រើសរើសរបស់គាត់ ហើយគាត់បានធ្លាក់ចុះទៅដីដូចជាយ៉ាងមួយ ស្ថានភាពរបស់គាត់មិនអាចពណ៌នាបានទេ។

Verse 227 (चौपाई)

राम सप्रेम पुलकि उर लावा। परम रंक जनु पारसु पावा।। मनहुँ प्रेमु परमारथु दोऊ। मिलत धरे तन कह सबु कोऊ।। बहुरि लखन पायन्ह सोइ लागा। लीन्ह उठाइ उमगि अनुरागा।। पुनि सिय चरन धूरि धरि सीसा। जननि जानि सिसु दीन्हि असीसा।। कीन्ह निषाद दंडवत तेही। मिलेउ मुदित लखि राम सनेही।। पिअत नयन पुट रूपु पियूषा। मुदित सुअसनु पाइ जिमि भूखा।। ते पितु मातु कहहु सखि कैसे। जिन्ह पठए बन बालक ऐसे।। राम लखन सिय रूपु निहारी। होहिं सनेह बिकल नर नारी।।

ព្រះរាមបានឱបក្រុមគាត់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គរន្ធត់ដោយភាពរីករាយ ដូចជាអ្នកក្រខ្លាំងបំផុតបានរកឃើញថាមពលទេវៈ។ វាហាក់ដូចជាសេចក្តីស្រឡាញ់និងគុណធម៌ខ្ពស់បំផុតគឺជាតែមួយ។ នៅពេលពួកគេបានជួបគ្នា ពួកគេបានឱបគ្នា ហើយគ្រប់គ្នានិយាយអំពីវា។ បន្ទាប់មកលក្ស្សមណៈបានធ្លាក់ចុះនៅជើងរបស់ព្រះអង្គ។ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ព្រះរាមបានលើកព្រះអង្គឡើង។ បន្ទាប់មកព្រះនាងសីតាបានដាក់ធូលីពីជើងរបស់ព្រះអង្គលើព្រះសិរសារបស់នាង។ ដោយស្គាល់នាងថាជាមាតា ព្រះអង្គបានផ្តល់ពរដល់នាង។ និសាទបានធ្វើការគោរពដល់ព្រះអង្គ។ ដោយឃើញសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ព្រះរាម គាត់បានពេញដោយភាពរីករាយ។ ដោយផឹកភាពស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះអង្គដូចជាទឹកអម្រឹត គាត់បានរីករាយ ដូចជាអ្នកដែលទទួលបានអាហារល្អនៅពេលភ្ញាក់ឃ្លាន។ ឪពុកម្តាយទាំងនោះ មិត្តភក្តិអើយ តើពួកគេប្រហែលជាយ៉ាងណា ដែលបានផ្ញើកូនបែបនេះទៅក្នុងព្រៃ? ដោយឃើញភាពស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះរាម លក្ស្សមណៈ និងព្រះនាងសីតា បុរសនិងស្ត្រីត្រូវបានឈ្លាសវាចាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។

Verse 228 (दोहा/सोरठा)

तब रघुबीर अनेक बिधि सखहि सिखावनु दीन्ह। राम रजायसु सीस धरि भवन गवनु तेंइँ कीन्ह।।111।।

បន្ទាប់មកព្រះម្ចាស់នៃរាជវង្សរគុបានបង្រៀនមិត្តរបស់ព្រះអង្គដោយវិធីជាច្រើន។ ហើយដោយទទួលយកព្រះរាជបញ្ជារបស់ព្រះរាមលើព្រះសិរសា គាត់បានចាកចេញទៅកាន់លំនៅរបស់គាត់។

Verse 229 (चौपाई)

पुनि सियँ राम लखन कर जोरी। जमुनहि कीन्ह प्रनामु बहोरी।। चले ससीय मुदित दोउ भाई। रबितनुजा कइ करत बड़ाई।। पथिक अनेक मिलहिं मग जाता। कहहिं सप्रेम देखि दोउ भ्राता।। राज लखन सब अंग तुम्हारें। देखि सोचु अति हृदय हमारें।। मारग चलहु पयादेहि पाएँ। ज्योतिषु झूठ हमारें भाएँ।। अगमु पंथ गिरि कानन भारी। तेहि महँ साथ नारि सुकुमारी।। करि केहरि बन जाइ न जोई। हम सँग चलहि जो आयसु होई।। जाब जहाँ लगि तहँ पहुँचाई। फिरब बहोरि तुम्हहि सिरु नाई।।

បន្ទាប់មកព្រះនាងសីតា ព្រះរាម និងលក្ស្សមណៈបានប្រកបដៃគ្នា ហើយក្រាបថ្វាយបង្គំទៅនាទទឹកយមុនាមួយលើកទៀត។ បងប្អូនពីររបស់ព្រះនាងសីតាបានចេញដំណើរដោយភាពរីករាយ សរសើរព្រះនាងជាកូនស្រីរបស់ព្រះអាទិត្យ។ អ្នកដំណើរជាច្រើនបានជួបពួកគេនៅលើផ្លូវ ហើយដោយឃើញបងប្អូនទាំងពីរ ពួកគេបាននិយាយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ មហាក្សត្រលក្ស្សមណៈអើយ ដោយឃើញអវយវៈទាំងអស់របស់អ្នក ទុក្ខព្រួយយ៉ាងខ្លាំងបានបំពេញព្រះហឫទ័យរបស់យើង។ ចូរដើរដោយប្រុងប្រយ័ត្ននៅលើផ្លូវ ជំហានដោយជំហាន។ ហោរាទាំងនោះបានបញ្ជាក់ថាមិនពិតនៅក្នុងភ្នែករបស់យើង។ ផ្លូវនេះមិនអាចឆ្លងកាត់បានទេ ដោយមានភ្នំធំនិងព្រៃក្រាស់។ ហើយជាមួយអ្នកគឺជាស្ត្រីដ៏ល្អិតល្អ។ នរណាអាចទៅកាន់ព្រៃដ៏គួរឱ្យខ្លាចនោះបាន? យើងនឹងទៅជាមួយអ្នក ប្រសិនបើយើងមានការអនុញ្ញាតពីអ្នក។ យើងនឹងអមអ្នកតាមដែលយើងអាចធ្វើបាន ហើយបន្ទាប់មកត្រឡប់មកវិញ ដោយក្រាបថ្វាយបង្គំដល់អ្នក។

Verse 230 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि पूँछहिं प्रेम बस पुलक गात जलु नैन। कृपासिंधु फेरहि तिन्हहि कहि बिनीत मृदु बैन।।112।।

ដូច្នេះពួកគេបានសួរគាត់ ដោយឈ្លាសវាចាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ រាងកាយរបស់ពួកគេរន្ធត់ដោយភាពរន្ធត់និងភ្នែកពួកគេពោរពេញដោយទឹកភ្នែក។ មហាសមុទ្រនៃសេចក្តីមេត្តាករុណាបានបែរមករកពួកគេ ហើយនិយាយពាក្យដ៏ស្លូតនិងទន់ភ្លន់។

Verse 231 (चौपाई)

जे पुर गाँव बसहिं मग माहीं। तिन्हहि नाग सुर नगर सिहाहीं।। केहि सुकृतीं केहि घरीं बसाए। धन्य पुन्यमय परम सुहाए।। जहँ जहँ राम चरन चलि जाहीं। तिन्ह समान अमरावति नाहीं।। पुन्यपुंज मग निकट निवासी। तिन्हहि सराहहिं सुरपुरबासी।। जे भरि नयन बिलोकहिं रामहि। सीता लखन सहित घनस्यामहि।। जे सर सरित राम अवगाहहिं। तिन्हहि देव सर सरित सराहहिं।। जेहि तरु तर प्रभु बैठहिं जाई। करहिं कलपतरु तासु बड़ाई।। परसि राम पद पदुम परागा। मानति भूमि भूरि निज भागा।।

អ្នកដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងនិងភូមិតាមបណ្តោយផ្លូវ ទេពទាំងនោះសរសើរពួកគេដូចជាប្រជាជននៃទីក្រុងសួគ៌។ នៅក្នុងយុគសម័យដ៏មានគុណធម៌ខ្លះ ពួកគេត្រូវបានឱ្យរស់នៅក្នុងទីលំនៅទាំងនេះ។ ជ័យលាភីចំពោះពួកគេ ដែលពេញដោយគុណធម៌និងស្រស់ស្អាតយ៉ាងខ្លាំង។ នៅទីណាដែលជើងរបស់ព្រះរាមដើរ ទីនោះគ្មានអ្វីស្មើគ្នាទេ សូម្បីតែអមរាវតីក៏ដោយ។ អ្នករស់នៅតាមបណ្តោយផ្លូវ ដែលជាគំនរនៃគុណធម៌ អ្នកស្រុកនៅទីក្រុងសួគ៌សរសើរពួកគេ។ អ្នកដែលមើលឃើញព្រះរាមដោយភ្នែកពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ជាមួយព្រះនាងសីតា និងលក្ស្សមណៈ ខ្មៅដូចពពក ពួកគេជាអ្នកមានជ័យលាភី។ បឹងនិងទន្លេដែលព្រះរាមទៅងូតទឹក ទេពទាំងនោះសរសើរវាជាបឹងនិងទន្លេទេវៈ។ ដើមឈើដែលព្រះម្ចាស់អង្គុយនៅក្រោម ពួកគេសរសើរដើមឈើនោះជាដើមឈើបំពេញបំណង។ ដោយប៉ះធូលីនៃផ្កាឈូកនៃជើងព្រះរាម ផែនដីគិតថាខ្លួនឯងមានជ័យលាភីយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 232 (दोहा/सोरठा)

छाँह करहि घन बिबुधगन बरषहि सुमन सिहाहिं। देखत गिरि बन बिहग मृग रामु चले मग जाहिं।।113।।

ពពកបានបង្កើតស្រមោល ហ្វូងទេពទាំងនោះបង្អុរផ្កាចុះមកនិងសរសើរពួកគេ។ ដោយឃើញព្រះរាមដើរតាមផ្លូវ ភ្នំ ព្រៃ បក្សី និងក្ដាមស្រវាច់មើលដោយភាពអស្ចារ្យ។

Verse 233 (चौपाई)

सीता लखन सहित रघुराई। गाँव निकट जब निकसहिं जाई।। सुनि सब बाल बृद्ध नर नारी। चलहिं तुरत गृहकाजु बिसारी।। राम लखन सिय रूप निहारी। पाइ नयनफलु होहिं सुखारी।। सजल बिलोचन पुलक सरीरा। सब भए मगन देखि दोउ बीरा।। बरनि न जाइ दसा तिन्ह केरी। लहि जनु रंकन्ह सुरमनि ढेरी।। एकन्ह एक बोलि सिख देहीं। लोचन लाहु लेहु छन एहीं।। रामहि देखि एक अनुरागे। चितवत चले जाहिं सँग लागे।। एक नयन मग छबि उर आनी। होहिं सिथिल तन मन बर बानी।।

នៅពេលព្រះម្ចាស់នៃរាជវង្សរគុ ជាមួយព្រះនាងសីតា និងលក្ស្សមណៈ បានចេញមកនិងឆ្លងកាត់ជិតភូមិ ដោយឮពីរឿងនេះ កុមារ មនុស្សចាស់ និងស្ត្រីទាំងអស់បានចោលកិច្ចការគ្រួសាររបស់ពួកគេហើយរត់មកភ្លាមៗ។ ដោយមើលឃើញភាពស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះរាម លក្ស្សមណៈ និងព្រះនាងសីតា ពួកគេបានទទួលផលនៃការមើលឃើញនិងពេញដោយភាពរីករាយ។ ភ្នែករបស់ពួកគេសើម រាងកាយរបស់ពួកគេរន្ធត់ដោយភាពរន្ធត់។ ទាំងអស់គ្នាត្រូវបានចាប់អារម្មណ៍នៅពេលឃើញវីរបុរសទាំងពីរ។ ស្ថានភាពរបស់ពួកគេមិនអាចពណ៌នាបានទេ។ វាហាក់ដូចជាអ្នកក្របានទទួលបានគំនរនៃត្បូងសួគ៌។ ម្នាក់ហៅម្នាក់ទៀតថា ចូរយកទ្រព្យសម្បត្តិនៃភ្នែករបស់អ្នក ចូរយកវានៅក្នុងពេលនេះឯង។ ដោយឃើញព្រះរាម ខ្លះពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ ដោយមើលទៅព្រះអង្គ ពួកគេបានតាមដាននិងទៅជាមួយព្រះអង្គ។ ខ្លះបាននាំយកភាពស្រស់ស្អាតនៃផ្លូវចូលទៅក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ពួកគេតាមរយៈភ្នែករបស់ពួកគេ។ ពួកគេបានធូររលុងក្នុងរាងកាយនិងចិត្ត ហើយនិយាយពាក្យដ៏ល្អ។

Verse 234 (दोहा/सोरठा)

एक देखिं बट छाँह भलि डासि मृदुल तृन पात। कहहिं गवाँइअ छिनुकु श्रमु गवनब अबहिं कि प्रात।।114।।

ខ្លះ ដោយឃើញស្រមោលនៃដើមឈើពោធិ បាននិយាយថា វាល្អណាស់។ ចូរយើងដាក់ស្មៅនិងស្លឹកទន់ៗចុះ។ ចូរយើងសម្រាកមួយភ្លែតហើយកម្ចាត់ការនឿយហត់របស់យើងចុះ។ តើយើងនឹងទៅតទៀតឥឡូវនេះឬនៅព្រឹក?

Verse 235 (चौपाई)

एक कलस भरि आनहिं पानी। अँचइअ नाथ कहहिं मृदु बानी।। सुनि प्रिय बचन प्रीति अति देखी। राम कृपाल सुसील बिसेषी।। जानी श्रमित सीय मन माहीं। घरिक बिलंबु कीन्ह बट छाहीं।। मुदित नारि नर देखहिं सोभा। रूप अनूप नयन मनु लोभा।। एकटक सब सोहहिं चहुँ ओरा। रामचंद्र मुख चंद चकोरा।। तरुन तमाल बरन तनु सोहा। देखत कोटि मदन मनु मोहा।। दामिनि बरन लखन सुठि नीके। नख सिख सुभग भावते जी के।। मुनिपट कटिन्ह कसें तूनीरा। सोहहिं कर कमलिनि धनु तीरा।।

ពួកគេបាននាំយកក្អមមួយពេញដោយទឹក ហើយដោយពាក្យដ៏ស្លូតបាននិយាយថា នាយអើយ សូមផឹកចុះ។ ដោយឮពាក្យដ៏ស្រឡាញ់ទាំងនោះ ព្រះរាម ដែលមានសេចក្តីមេត្តាករុណានិងមានសីលធម៌ខ្ពស់បំផុត បានមានសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង។ ដោយដឹងនៅក្នុងព្រះហឫទ័យថាព្រះនាងសីតានឿយហត់ ព្រះអង្គបានឈប់មួយភ្លែតនៅក្រោមស្រមោលដើមពោធិ។ ស្ត្រីនិងបុរសដែលរីករាយបានមើលឃើញភាពស្រស់ស្អាតរបស់ពួកគេ។ រូបរាងដែលគ្មានដូចនៃពួកគេបានធ្វើឱ្យទាំងភ្នែកនិងព្រះហឫទ័យចាប់អារម្មណ៍។ នៅជុំវិញទាំងអស់ពួកគេឈរមើលដោយមិនរំភ្លាមភ្នែក ដូចជាបក្សីចាករមើលព្រះច័ន្ទនៃព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះរាម។ រាងកាយរបស់ព្រះអង្គបានលេចធ្លោដូចជាដើមតាមាលាវ័យក្មេង។ នៅពេលមើលឃើញព្រះអង្គ ព្រះហឫទ័យនៃមនុស្សរាប់លាននាក់ត្រូវបានចាប់អារម្មណ៍។ លក្ស្សមណៈគឺស្អាត ខ្មៅដូចផ្កាឈូកខៀវ ស្រស់ស្អាតពីក្បាលដល់ជើង ធ្វើឱ្យព្រះហឫទ័យរីករាយ។ ធ្នូនិងព្រួញត្រូវបានកាន់នៅក្នុងដៃឈូករបស់ព្រះអង្គ។ ថ្លឹងព្រួញត្រូវបានចងនៅចង្កេះសាមណៈរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 236 (दोहा/सोरठा)

जटा मुकुट सीसनि सुभग उर भुज नयन बिसाल। सरद परब बिधु बदन बर लसत स्वेद कन जाल।।115।।

ដោយមានសក់បត់បានជាមកុដ ព្រះសិរសារបស់ទ្រង់គឺស្រស់ស្អាត ព្រះឱរា ព្រះភាគុហ៍ និងព្រះនេត្រទាំងពីរគឺធំទូលាយ ព្រះភក្រ្តដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ទ្រង់ពន្លិចដូចព្រះចន្ទនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ហើយដំណក់ទឹកភ្នែកជាច្រើនបានរលោងលើព្រះកាយទ្រង់។

Verse 237 (चौपाई)

बरनि न जाइ मनोहर जोरी। सोभा बहुत थोरि मति मोरी।। राम लखन सिय सुंदरताई। सब चितवहिं चित मन मति लाई।। थके नारि नर प्रेम पिआसे। मनहुँ मृगी मृग देखि दिआ से।। सीय समीप ग्रामतिय जाहीं। पूँछत अति सनेहँ सकुचाहीं।। बार बार सब लागहिं पाएँ। कहहिं बचन मृदु सरल सुभाएँ।। राजकुमारि बिनय हम करहीं। तिय सुभायँ कछु पूँछत डरहीं। स्वामिनि अबिनय छमबि हमारी। बिलगु न मानब जानि गवाँरी।। राजकुअँर दोउ सहज सलोने। इन्ह तें लही दुति मरकत सोने।।

ខ្ញុំមិនអាចពណ៌នាអំពីសម្រស់ដែលធ្វើឲ្យចិត្តចាប់អារម្មណ៍របស់ទ្រង់បានទេ តេជភាពរបស់ទ្រង់គឺអស្ចារ្យណាស់ ហើយការយល់ដឹងរបស់ខ្ញុំមានតិចតួច។ មនុស្សទាំងអស់សម្លឹងមើលដោយបេះដូង ចិត្ត និងគំនិតផ្ចង់លើសម្រស់របស់ព្រះរាម ព្រះលក្ស្មណ៍ និងព្រះសីតា។ ស្ត្រីនិងបុរសទាំងនោះ ដែលស្រេកឃ្លានដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ មិនអស់កម្លាំងទេ ពួកគេដូចជាក្ដាមដែលកំពុងសម្លឹងមើលភ្លើង។ ស្ត្រីក្នុងភូមិចូលទៅជិតព្រះសីតា ពួកនាងសួរដោយសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែនៅតែមានការខ្មាស។ ម្តងហើយម្តងទៀត ពួកនាងលុតជង្គង់នៅជើងរបស់ពួកទ្រង់ និងនិយាយពាក្យដែលស្រស់ស្អាត និងសាមញ្ញក្នុងការប្រព្រឹត្ត។ ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ យើងខ្ញុំសុំឲ្យទ្រង់អត់ទោស ប៉ុន្តែដោយស្គាល់ធម្មជាតិរបស់នាង នាងខ្លាចក្នុងការសួរអ្វីមួយ។ ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ សូមទ្រង់អត់ទោសលើការហ៊ានរបស់យើងខ្ញុំ សូមកុំព្រួយព្រះហឫទ័យ ដោយដឹងថាយើងខ្ញុំជាមនុស្សសាមញ្ញ។ ព្រះរាជបុត្រទាំងពីរព្រះអង្គមានគ្រឿងអលង្ការធម្មជាតិ ពីព្រះអង្គទាំងពីរនេះ ពន្លឺនៃត្បូងមរកត និងមាសត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំង។

Verse 238 (दोहा/सोरठा)

स्यामल गौर किसोर बर सुंदर सुषमा ऐन। सरद सर्बरीनाथ मुखु सरद सरोरुह नैन।।116।।

ខ្មៅ និងស វ័យក្មេង និងស្រស់ស្អាត សម្រស់របស់ពួកទ្រង់គឺគ្មានគូប្រៀបប្រដូវ។ ព្រះភក្រ្តរបស់ព្រះអធិបតីនៃរាត្រីរដូវស្លឹកឈើជ្រុះគឺដូចផ្កាឈូករ័ត្នរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ហើយព្រះនេត្រទ្រង់ដូចផ្កាឈូក។

Verse 239 (चौपाई)

कोटि मनोज लजावनिहारे। सुमुखि कहहु को आहिं तुम्हारे।। सुनि सनेहमय मंजुल बानी। सकुची सिय मन महुँ मुसुकानी।। तिन्हहि बिलोकि बिलोकति धरनी। दुहुँ सकोच सकुचित बरबरनी।। सकुचि सप्रेम बाल मृग नयनी। बोली मधुर बचन पिकबयनी।। सहज सुभाय सुभग तन गोरे। नामु लखनु लघु देवर मोरे।। बहुरि बदनु बिधु अंचल ढाँकी। पिय तन चितइ भौंह करि बाँकी।। खंजन मंजु तिरीछे नयननि। निज पति कहेउ तिन्हहि सियँ सयननि।। भइ मुदित सब ग्रामबधूटीं। रंकन्ह राय रासि जनु लूटीं।।

នាងដែលធ្វើឲ្យមទ្ទវៈរាប់លានចាញ់បាន ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ដែលមានព្រះភក្រ្តស្រស់ស្អាត សូមប្រាប់យើងខ្ញុំថា នរណាជាមនុស្សដែលនៅជាមួយនាង? បន្ទាប់ពីបានឮពាក្យដែលពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងពីរោះ ព្រះសីតាមានការខ្មាស ហើយទ្រង់ព្រះសម្រស់ក្នុងព្រះហឫទ័យ។ ដោយសម្លឹងមើលពួកនាង ទ្រង់បន្ទោរព្រះនេត្រចុះទៅក្រោមទៅលើដី ទ្រង់ទាំងពីរមានការខ្មាស ហើយព្រះសុភាពរបស់ទ្រង់រអាក់រអួល។ ដោយមានការខ្មាស និងពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ដោយព្រះនេត្រដូចក្ដាមវ័យក្មេង ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យពីរោះដោយសំឡេងដូចសត្វត្រដក់។ ដោយធម្មជាតិស និងស្រស់ស្អាតក្នុងព្រះកាយ ព្រះលក្ស្មណ៍គឺជាឈ្មោលរបស់ប្ដីខ្ញុំ។ ម្តងទៀតទ្រង់គ្រងព្រះភក្រ្តដូចព្រះចន្ទដោយសំពត់របស់ទ្រង់ ទ្រង់សម្លឹងមើលព្រះកាយរបស់ព្រះស្វាមី ហើយទ្រង់បត់ព្រះភ្លៅ។ ដោយព្រះនេត្រស្រស់ស្អាតដូចបក្សី ទ្រង់ត្រាស់ទៅកាន់ព្រះស្វាមីរបស់ទ្រង់អំពីពួកគេ។ ស្ត្រីក្នុងភូមិទាំងអស់មានសេចក្តីរីករាយ វាហាក់ដូចជាពួកនាងបានលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ស្តេច។

Verse 240 (दोहा/सोरठा)

अति सप्रेम सिय पायँ परि बहुबिधि देहिं असीस। सदा सोहागिनि होहु तुम्ह जब लगि महि अहि सीस।।117।।

ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង ព្រះសីតាលុតជង្គង់នៅជើងរបស់ពួកនាង ហើយពួកនាងបានអនុគ្រោះពរជាច្រើនយ៉ាងដល់នាង។ សូមឲ្យនាងនៅជាស្ត្រីដែលមានប្ដីជារៀងរហូត តាមដែលផែនដីនៅស្ថិតលើក្បាលរបស់វា។

Verse 241 (चौपाई)

पारबती सम पतिप्रिय होहू। देबि न हम पर छाड़ब छोहू।। पुनि पुनि बिनय करिअ कर जोरी। जौं एहि मारग फिरिअ बहोरी।। दरसनु देब जानि निज दासी। लखीं सीयँ सब प्रेम पिआसी।। मधुर बचन कहि कहि परितोषीं। जनु कुमुदिनीं कौमुदीं पोषीं।। तबहिं लखन रघुबर रुख जानी। पूँछेउ मगु लोगन्हि मृदु बानी।। सुनत नारि नर भए दुखारी। पुलकित गात बिलोचन बारी।। मिटा मोदु मन भए मलीने। बिधि निधि दीन्ह लेत जनु छीने।। समुझि करम गति धीरजु कीन्हा। सोधि सुगम मगु तिन्ह कहि दीन्हा।।

សូមឲ្យនាងជាស្ត្រីដែលស្រឡាញ់ប្ដីដូចព្រះបារវតី ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ សូមកុំបោះបង់យើងខ្ញុំឲ្យសោះ។ ម្តងហើយម្តងទៀតទ្រង់បន់ស្រន់ដោយដៃបត់ជើងថា បើទ្រង់ត្រឡប់មកវិញតាមផ្លូវនេះម្តងទៀត។ ដោយដឹងថានាងជាទាសីរបស់ទ្រង់ដែលនឹងអនុញ្ញាតឲ្យទ្រង់បានមើលទ្រង់ ព្រះសីតាបានឃើញថានាងស្រេកឃ្លានដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ ដោយត្រាស់ពាក្យពីរោះម្តងហើយម្តងទៀត ទ្រង់បានធ្វើឲ្យនាងមានសេចក្តីសុខ ដូចពន្លឺព្រះចន្ទចិញ្ចឹមផ្កាឈូក។ នៅពេលនោះព្រះលក្ស្មណ៍បានយល់ពីអារម្មណ៍របស់ព្រះអធិបតីនៃរាជវង្សរាគហុ ហើយទ្រង់បានសួរផ្លូវដោយសុភាពទៅកាន់មនុស្សទាំងនោះ។ បន្ទាប់ពីបានឮដូច្នេះ ស្ត្រីនិងបុរសទាំងនោះមានទុក្ខព្រួយ រាងកាយរបស់ពួកគេញាប់ញ័រ ហើយភ្នែករបស់ពួកគេហូរទឹកភ្នែក។ ភាពរីករាយរបស់ពួកគេបានរលាយ ហើយចិត្តរបស់ពួកគេងងឹត វាហាក់ដូចជាព្រះព្រហ្មបានឲ្យទ្រព្យសម្បត្តិដល់ពួកគេ ហើយបន្ទាប់មកក៏យកវាទៅវិញ។ ដោយយល់ពីវិធីនៃវាសនា ពួកគេបានយកកម្លាំងចិត្ត ពួកគេបានសួរ ហើយបង្ហាញផ្លូវងាយស្រួលដល់ពួកទ្រង់។

Verse 242 (दोहा/सोरठा)

लखन जानकी सहित तब गवनु कीन्ह रघुनाथ। फेरे सब प्रिय बचन कहि लिए लाइ मन साथ।।118।।

នៅពេលនោះព្រះលក្ស្មណ៍ រួមជាមួយព្រះជានកី ព្រះអធិបតីនៃរាជវង្សរាគហុបានចាកចេញ ទ្រង់បានត្រឡប់ពាក្យស្រឡាញ់ទាំងអស់របស់ពួកគេវិញ ហើយទ្រង់បានយកវាទុកក្នុងព្រះហឫទ័យ។

Verse 243 (चौपाई)

फिरत नारि नर अति पछिताहीं। देअहि दोषु देहिं मन माहीं।। सहित बिषाद परसपर कहहीं। बिधि करतब उलटे सब अहहीं।। निपट निरंकुस निठुर निसंकू। जेहिं ससि कीन्ह सरुज सकलंकू।। रूख कलपतरु सागरु खारा। तेहिं पठए बन राजकुमारा।। जौं पे इन्हहि दीन्ह बनबासू। कीन्ह बादि बिधि भोग बिलासू।। ए बिचरहिं मग बिनु पदत्राना। रचे बादि बिधि बाहन नाना।। ए महि परहिं डासि कुस पाता। सुभग सेज कत सृजत बिधाता।। तरुबर बास इन्हहि बिधि दीन्हा। धवल धाम रचि रचि श्रमु कीन्हा।।

នៅពេលដែលស្ត្រីនិងបុរសត្រឡប់ទៅវិញ ពួកគេពោរពេញដោយការសោកស្តាយ ពួកគេបានដាក់ទោសលើខ្លួនឯង ហើយដាក់ទោសលើចិត្តរបស់ពួកគេផងដែរ។ រួមគ្នាក្នុងទុក្ខព្រួយ ពួកគេបាននិយាយគ្នាថា គ្រប់វិធីរបស់ព្រះព្រហ្មត្រូវបានត្រឡប់ច្រាស។ ទ្រង់គឺគ្មានការគ្រប់គ្រង គ្មានសេចក្តីមេត្តា និងគ្មានការភ័យខ្លាចទេ ដែលបានធ្វើឲ្យព្រះចន្ទពោរពេញដោយស្នាម ហើយព្រះអាទិត្យពោរពេញដោយភាពងងឹត។ ទ្រង់បានធ្វើឲ្យដើមឈើដែលបំពេញបំណងក្លាយជាខ្លឹមឈើគ្មានផ្លែ ហើយសមុទ្រក្លាយជាខ្លាញ់អំបិល ដល់មនុស្សបែបនេះទ្រង់បានផ្ញើព្រះរាជបុត្រទៅកាន់ព្រៃ។ ដល់អ្នកដែលទ្រង់បានឲ្យនិរទេសនេះ ព្រះព្រហ្មបានធ្វើឲ្យគាត់រីករាយនឹងការរីករាយ និងភាពសប្បាយទាំងអស់។ មនុស្សទាំងនេះដើរលើផ្លូវដោយគ្មានស្បែកជើង ព្រះព្រហ្មបានបង្កើតពួកគេ ហើយបានបង្កើតយានជំនិះផ្សេងៗ។ មនុស្សទាំងនេះដេកលើដី លើស្មៅ និងស្លឹកឈើ ពេលណាដែលព្រះព្រហ្មបង្កើតគ្រែដ៏ស្រស់ស្អាតសម្រាប់ពួកគេ? ទ្រង់បានឲ្យព្រៃជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេ ពួកគេបានសាងសង់វិមានស ហើយបាននឿយហត់ក្នុងការធ្វើវា។

Verse 244 (दोहा/सोरठा)

जौं ए मुनि पट धर जटिल सुंदर सुठि सुकुमार। बिबिध भाँति भूषन बसन बादि किए करतार।।119।।

បើអ្នកបួសទាំងនេះ ដែលស្លៀកពាក់សំបកឈើ ហើយមានសក់បត់ គឺស្រស់ស្អាត និងល្អវិចិត្របែបនេះ នោះព្រះព្រហ្មបានបង្កើតពួកគេក្នុងវិធីជាច្រើនដោយគ្រឿងអលង្ការ និងសំពត់អាវ។