Adhyaya 23

Verse 1

मार्कंडेय उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यमिंद्रद्युम्न निबोध मे । कलौ निवसते यत्र क्लेशहा रुक्मिणीपतिः

マールカンデーヤは言った。「おおインドラデュムナよ、私からドヴァーラカーの大いなる功徳を知れ。そこには、カリの時代にあっても、苦悩を滅する者、ルクミニーの主が住まわれる。」

Verse 2

कलौ कृष्णस्य माहात्म्यं ये शृण्वंति पठंति च । न तेषां जायते वासो यमलोके युगाष्टकम्

カリ・ユガにおいて、クリシュナの大いなる御徳を聞き、また誦する者たちは、ヤマの国に住むことがない—八つの時代にわたってさえも。

Verse 3

नित्यं कृष्णकथा यस्य प्राणादपि गरीयसी । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिदिह लोके परं नृप

王よ、常にクリシュナの聖なる物語を命の息よりもなお愛する者には、この世でも来世でも得難いものは何一つない。

Verse 4

मन्वंतरसहस्रैस्तु काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकावासे वसतां पंचभिर्दिनैः

幾千のマヌヴァンタラにわたりカーシーに住して得られる功徳、その同じ功徳が、ドヴァーラカーに五日住む者により得られる。

Verse 5

कलौ निवसते यस्तु श्वपचो द्वारकां यदि । यतीनां गतिमाप्नोति प्राह ह्येवं प्रजापतिः

まことに、カリ・ユガにおいて、たとえ犬を煮る者（最下層の者）であってもドヴァーラカーに住めば、修行者（ヤティ）の境地に至ると、プラジャーパティはこのように宣言した。

Verse 6

द्वारकां गंतुकामं यः प्रत्यहं कुरुते नरः । फलमाप्नोति मनुजः कुरुक्षेत्रसमुद्भवम्

日ごとに真心からドヴァーラカーへ行こうと志す人は、クルクシェートラへの巡礼から生じる功徳を得る。

Verse 7

सोमग्रहे च यत्प्रोक्तं यत्फलं सोमनायके । दृष्ट्वा तत्फलमाप्नोति द्वारवत्यां जनार्द्दनम्

また、ソーマの食（蝕）の時に説かれるいかなる果報も、ソーマナータにおいて語られるいかなる功徳も、ドヴァーラヴァティーでジャナールダナを拝見することにより、そのまま得られる。

Verse 8

पुष्करे कार्त्तिकीं कृत्वा यत्फलं वर्षकोटिभिः । तत्फलं द्वारकावासे दिनेनैकेन जायते

プシュカラにてカーर्त्तिकीの行を、億千万年にもわたり修して得る功徳—その同じ功徳が、ドヴァーラカーにただ一日住するだけで生ずる。

Verse 9

द्वारकायां दिनैकेन दृष्टे देवकिनंदने । फलं कोटिगुणं ज्ञेयमत्र लक्षशतोद्भवम्

ドヴァーラカーにおいて、ただ一日のうちにデーヴァキーの御子を拝見するなら、その果報は億倍に増し、ここに幾十万もの功徳を生ずると知るべし。

Verse 10

कलौ निवसतां भूप धन्यास्तेषां मनोरथाः । कृष्णस्य दर्शने नित्यं द्वारकागमने मतिः

王よ、カリの世に住む者たちの願いはまことに福なるかな。彼らの心は常に、シュリー・クリシュナの御姿を拝し、ドヴァーラカーへ赴くことに向けられている。

Verse 11

एकामपि द्वादशीं तु यः करोति नृपोत्तम । कृष्णस्य सन्निधौ भूप द्वारकायाः फलं शृणु

最勝の王よ、統べる者よ、ドヴァーラカーの果報を聞け。シュリー・クリシュナの御前にて、たとえ一度でもドヴァーダシーの斎戒を守る者は、その報いを得る。

Verse 12

धन्यास्ते कृतकृत्यास्ते ते जना लोकपावनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैस्तु पापकोट्ययुतापहम्

彼らは福なるかな、なすべきことを成し遂げた者たち、世を清める人々である。クリシュナの御顔を拝した者たちにより、億千万にも及ぶ罪が滅せられる。

Verse 13

यत्फलं व्रतसंयुक्तैर्वासरैः कृष्णसंयुतैः । यज्ञैर्दानैर्बृहद्भिश्च द्वारकायां तथैकया

誓戒（ヴラタ）を伴う日々をもってクリシュナに捧げ、また大いなる祭祀と大いなる布施によって得られる功徳の果は――ドヴァーラカーにおいては、ただ一つの行によっても同じく得られる。

Verse 14

क्षीरस्नानं प्रकुर्वंति ये नराः कृष्ण मूर्धनि । शताश्वमेधजं पुण्यं बिंदुना बिंदुना स्मृतम्

クリシュナの御頭に乳の灌頂（アビシェーカ）を行う者は――その一滴一滴が、百のアシュヴァメーダ祭に生ずる功徳を授けると伝えられる。

Verse 15

दधि क्षीराद्दशगुणं घृतं दध्नो दशोत्तरम् । घृताद्दशगुणं क्षौद्रं क्षौद्राद्दशगुणोत्तरम्

凝乳（ダディ）は乳の十倍の功徳を生み、ギー（グリタ）は凝乳の十倍、蜜はギーの十倍の功徳をもたらす。さらに蜜を超えて、功徳はまた十倍に増す。

Verse 16

पुष्पोदकं च रत्नोदं वर्द्धनं च दशोत्तरम् । मंत्रोदकं च गंधोदं तथैव नृपसत्तम

同様に、王の中の最勝者よ。花の水、宝の水、そして「ヴァルダナ」（増益）の水は、それぞれ十倍に勝れる。また、真言により加持された水と香水も同じく讃えられる。

Verse 17

इक्षो रसेन स्नपनं शतवाजिमखैः समम् । तथैव तीर्थनीरं स फलं यच्छति भूमिप

王よ、甘蔗の汁で（主を）沐浴させることは、百のアシュヴァメーダ祭に等しい。さらに、ティールタ（聖地）の水で沐浴させても、まさに同じ果報が授けられる。

Verse 18

कृष्णं स्नानार्द्रगात्रं च वस्त्रेण परिमार्जति । तस्य लक्षार्जितस्यापि भवेत्पापस्य मार्जनम्

沐浴ののちなお濡れたままの聖なるクリシュナの御身を布で拭い奉る者には、たとえ幾十万と積もった罪であっても、清められ滅する功徳が生ずる。

Verse 19

स्नापयित्वा जगन्नाथं पुष्पमालावरोहणम् । कुरुते प्रतिपुष्पं तु स्वर्णनिष्कायुतं फलम्

宇宙の主ジャガンナータを沐浴供養し、さらに花の鬘を御身に捧げるなら、花一輪ごとに金のニシュカ一枚に等しい果報を得る。

Verse 20

स्नानकाले तु देवस्य शंखादीनां तु वादनम् । कुरुते ब्रह्मलोके तु वसते ब्रह्मवासरम्

主の沐浴供養の時に、法螺貝（シャンク）などの吉祥なる楽器を鳴らす者は、梵天界に住し、広大なる「梵天の一日」のあいだそこに留まる。

Verse 21

स्नानकाले स कृष्णस्य पठेन्नामसहस्रकम् । प्रत्यक्षरं लभेत्प्रेष्टं कपिलागोशतोद्भवम्

クリシュナの沐浴供養の時に御名千遍（ナーマサハスラ）を誦するなら、音節一つごとに愛しき果報を得る――黄褐の牝牛百頭を布施するに等しい功徳である。

Verse 22

फलमेतन्महीपाल गीतायाः परिकीर्तितम् । गजेंद्रमोक्षणेनैवं स्तवराजेन कीर्त्तितम्

王よ、これこそ聖なるギーターに対して説き示された果報である。同様に、「ガジェーンドラ解脱」の讃歌――諸ストートラの王――についてもこのように宣言されている。

Verse 23

स्तवैरृषिकृतैरन्यैः पठितैश्च नराधिप । तोषमाप्नोति देवेशः सर्वान्कामान्प्रयच्छति

王よ、仙人（リシ）たちの作った他の讃歌が誦されるとき、神々の主は満悦し、望むすべての成就を授け給う。

Verse 24

किं पुनर्वेदपाठं तु स्नानकाले करोति यः । तस्य यल्लभते पुण्यं न ज्ञातं नरनायक

ましてや沐浴供養の時にヴェーダを誦する者はいかばかりか。人の導き手よ、その得る功徳は量り知れぬ。

Verse 25

स्नान काले च संप्राप्ते कृष्णस्याग्रे तु नर्तनम् । गीतं चैव पुनस्तत्र स्तवनं वदनेन हि

沐浴供養の時が来たなら、クリシュナの御前で舞い、そこで歌い、さらに自らの声で讃嘆を唱えるべきである。

Verse 26

स्नानकाले तु कृष्णस्य जयशब्दं करोति यः । करताल समायुक्तं गीतनृत्यं करोति च

クリシュナの沐浴供養の時に「ジャヤ（勝利）！」と勝利の声を上げ、手拍子を添えて歌い舞う者は、大いなる功徳を得る。

Verse 27

तत्र चेष्टां प्रकुर्वाणो हसते जल्पतेऽपि वा । मुक्तं तेन परं मातुर्योनियंत्रस्य निर्गमम्

その場で、たとえ身振りをし、笑い、あるいは語ったとしても、その信愛の参与によって、母胎から幾度も出でねばならぬ束縛—再生を強いる輪廻の衝動—より解き放たれる。

Verse 28

नोत्तानशायी भवति मातुरंके नरेश्वर । गुणान्पठति कृष्णस्य यः काले स्नानकर्मणः

王よ、沐浴の儀の時にクリシュナの功徳を誦する者は、もはや母の膝に無力に横たわることはない——幼子として再び生まれはしない。

Verse 29

चंदनागुरुमिश्रेण कंकुमेन सुगंधिना । विलेपयति यः कृष्णं कर्पूरमृगनाभिना । कल्पं तु भवने विष्णोर्वसते पितृभिः सह

香り高い白檀にアガル（沈香）を混ぜ、芳香のサフラン、さらに樟脳と麝香（ムリガナーバ）をもってクリシュナに塗香する者は、祖霊とともにヴィシュヌの御住処に一劫（カルパ）のあいだ住まう。

Verse 30

प्रत्येकं चंदनादीनामिंद्रद्युम्न न चान्यथा । नानादेशसमुद्भूतैः सुवस्त्रैश्च सुकोमलैः

インドラデュムナよ——まことにそのとおりで、他ではない——白檀などの供物一つ一つ、また諸国よりもたらされた柔らかく上質な衣を捧げることは、（ドヴァーラカーにおいて）それぞれが功徳に満ちた別個の礼拝となる。

Verse 31

धूपयित्वा सुगंधैश्च यो धूपयति मानवः । मन्वंतराणि वसते तत्संख्यानि हरेर्गृहे

香り高い薫香を捧げ、ハリの御前を薫らせる者は、その供香の数に等しいだけのマヌヴァンタラのあいだ、ハリの御住まいに住する。

Verse 32

स्वशक्त्या देवदेवेशं भूषणैर्भूषयंति च । हेमजैरतुलैः शुभ्रैर्मणिजैश्च सुशोभनैः

人々は自らの力に応じて、神々の主デーヴァデーヴェーシャを宝飾で荘厳する——比類なき黄金の飾りと、白く輝き、ことさらに美しい珠玉をもって。

Verse 33

तेषां फलं महाराज रुद्राश्च वासवादयः

大王よ、ルドラたちやインドラたち、その他の神々でさえ、このような礼拝の果報をただ一部しか知り得ない。

Verse 34

जानंति मुनयो नैव वर्जयित्वा तु माधवम् । येऽर्चयंति जगन्नाथं कृष्णं कलिमलापहम् । केतकीतुलसीपत्रैः पुष्पैर्मालतिसंभवैः

牟尼たちでさえ完全には知り得ない――ただマーダヴァに関しては別として――すなわち、カリの穢れを除く世の主ジャガンナータ・クリシュナを、ケータキーの花、トゥラシーの葉、マラティーの花で श्रद्धा（信）をもって礼拝する者たちの果報である。

Verse 35

तद्देशसंभवैश्चान्यैर्भूरिभिः कुसुमैर्नृप । एकैकं नृप शार्दूल राजसूयसमं स्मृतम्

王よ、その地に生まれる数多の花々をもってしても――王の中の虎よ――一つ一つの供物は、ラージャスーヤ祭に等しいと伝えられている。

Verse 36

ये कुर्वंति नराः पूजां स्वशक्त्या रुक्मिणीपतेः । क्रीडंति विष्णुलोके ते मन्वतरशतं नराः

己の力に応じてルクミニーの主を礼拝する人々は、ヴィシュヌの世界において百のマンヴァンタラのあいだ遊び楽しむ。

Verse 37

यः पुनस्तुलसीपत्रैः कोमलमंजरीयुतैः । पूजयेच्छ्रद्धया यस्तु कृष्णं देवकिनंदनम्

しかし、信をもって、柔らかな花房をつけたトゥラシーの葉でデーヴァキーの子クリシュナを礼拝する者は、最上の功徳を得る。

Verse 38

या गतिर्योगयुक्तानां या गतिर्योगशालिनाम् । या गतिर्दानशीलानां या गतिस्तीर्थसेविनाम्

ヨーガを成就した者たちの至る境地、ヨーガに堅く住する者たちの至る境地、布施に篤い者たちの至る境地、そしてティールタ（聖地）に仕える者たちの至る境地——

Verse 39

या गतिर्मातृभक्तानां द्वादशीं वेधवर्जिताम् । कुर्वतां जागरं विष्णोर्नृत्यतां गायतां फलम्

——また母に篤く仕える者たちの至る境地、そして天象の妨げ（ヴェーダ）なき正しきドヴァーダシーの日に、ヴィシュヌのために徹夜の守夜を行い、舞い歌って帰依する者たちの功徳の果。

Verse 40

वैष्णवानां तु भक्तानां यत्फलं वेदवादिनाम् । पठतां वैष्णवं शास्त्रं वैष्णवानां तु यच्छताम्

王よ、篤きヴァイシュナヴァの信者に属する功徳の果は、ヴェーダを説き明かす者の得る果と等しい。すなわち、ヴァイシュナヴァの聖典を読誦し学ぶ者の果であり、またヴァイシュナヴァに施しを与える者の果でもある。

Verse 41

तुलसीमालया कृष्णः पूजितो रुक्मिणी पतिः । फलमेतन्महीपाल यच्छते नात्र सशयः

トゥラシーの花輪をもって、ルクミニーの主クリシュナが礼拝されるとき、地を治める者よ、彼はこの功徳の果を授け給う。ここに疑いはない。

Verse 42

यथा लक्ष्मीः प्रिया विष्णोस्तुलसी च ततोऽधिका । द्वारकायां समुत्पन्ना विशेषेण फलाधिका

ラクシュミーがヴィシュヌに愛されるように、トゥラシーは彼女にも増して、なおいっそう愛される。さらにドヴァーラカーに生じたトゥラシーは、とりわけ授ける果報において勝れている。

Verse 43

यत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तुलसीदलमालया । पूजितो द्वारकातुल्यं पुण्यं स यच्छते कलौ

いずこにヴィシュヌがましまそうとも、トゥラシーの葉の花輪をもって礼拝すれば、カリの世においてさえドヴァーラカーに等しい功徳を授け給う。

Verse 44

योऽर्चयेत्केतकीपत्रैः कृष्णं कलिमलापहम् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधस्यफलं यच्छति भूभुज

王よ、カリの穢れを払うクリシュナをケータキーの葉で供養する者には、捧げる一葉ごとに、アシュヴァメーダ祭の果報を授け給う。

Verse 45

योऽर्चयेन्मालतीपुष्पैः कृष्णं त्रिभुवनेश्वरम् । तेनाप्तं नास्ति संदेहो यत्फलं दुर्लभं हरेः

マ―ラティーの花をもって三界の主クリシュナを礼拝する者は、その礼拝により、他では得難いハリの果報を疑いなく得る。

Verse 46

ऋतुकालोद्भवैः पुष्पैर्योऽर्चयेद्रुक्मिणीपतिम् । सर्वान्कामानवाप्नोति दुर्लभान्देवमानुषैः

季節にかなって咲く花々をもってルクミニーの主を礼拝する者は、神々や人間にも得難いものを含め、あらゆる願いを成就する。

Verse 47

कृष्णेनागुरुणा कृष्णं धूपयंति कलौ युगे । सकर्पूरेण राजेन्द्र कृष्णतुल्या भवंति ते

王の主よ、カリの世において、黒きアグル（沈香）に樟脳を添えてクリシュナに薫香を捧げる者たちは、神聖な光輝と福楽においてクリシュナに等しくなる。

Verse 48

साज्येन गुग्गुलेनापि सुगंधेन जनार्द्दनम् । धूपयित्वा नरो याति पदं भूयः सदा शिवम्

香り高いグッグルをギーと和えてジャナールダナに薫香を捧げるなら、その人は常に吉祥なる至上の住処に至り、二度と戻らない。

Verse 49

यो ददाति महीपाल कृष्णस्याग्रे तु दीपकम् । पातकं तु समुत्सृज्य ज्योतीरूपं लभेत्पदम्

王よ、クリシュナの御前に灯明を捧げる者は罪を捨て、光そのもののごとき輝ける至上の境地を得る。

Verse 50

द्वारे कृष्णस्य यो नित्यं दीपमालां करोति हि । सप्तद्वीपवतीराज्यं द्वीपेद्वीपे फलं लभेत्

シュリー・クリシュナの門口に日々灯明の列を鬘のごとく飾る者は、「七つの大陸」を治める果報を得、いずれの国土においても相応の功徳を受ける。

Verse 51

नैवेद्यानि मनोज्ञानि कृष्णाय विनिवेदयेत् । कल्पांतं तत्पितॄणां हि तृप्तिर्भवति शाश्वती

クリシュナに心喜ぶナイヴェーディヤ（食供）を捧げるべきである。そうすれば劫の終わりに至るまで、その人のピトリ（祖霊）は永く満ち足りる。

Verse 52

फलानि यच्छते यो वै सुहृद्यानि नरेश्वर । जायंते तस्य कल्पांतं सफलास्तु मनोरथाः

人々の主よ、信愛をもって選りすぐりの果実を捧げる者には、心の願いが起こり、果を結んで劫の終わりまで成就する。

Verse 53

तांबूलं तु सकर्पूरं सपूगं नरनायक । कृष्णाय यच्छते यो वै पदं तस्याग्निदैवतम्

おお人々の導き手よ、樟脳と檳榔子を添えたタンブーラ（噛み葉）をクリシュナに捧げる者は、火神アグニに結びつく境地を得る。

Verse 54

सनीरं कर्पुरोपेतं कुंभं कृष्णाग्रतो न्यसेत् । कल्पांते न जलापेक्षां कुर्वंति च पितामहाः

樟脳の香を添えた水満ちる壺（クンバ）をクリシュナの御前に据えるべし。そうすれば劫の終わりに至るまで、その祖先は水に困らない。

Verse 56

तत्कुले नास्ति पापिष्ठो न च लोके यमस्य च । वायुलोकान्महीपाल न पुनर्विद्यते गतिः

おお地を治める王よ、その家には最も罪深き者はなく、また誰もヤマの国に赴かない。風神ヴァーユの世界よりは、もはや人界への再生の帰路はない。

Verse 57

कृष्णवेश्मनि यः कुर्य्यात्सधूपं पुष्पमंडपम् । सपुष्पकविमानैस्तु क्रीडते कोटिभिर्द्दिवि

クリシュナの御住まいにおいて香を焚き、花の मंडप（花亭）を設ける者は、花で飾られた無数（億千万）の天のヴィマーナの中で、天界にて遊楽する。

Verse 58

चलच्चामरवातेन कृष्णं यस्तोषयेन्नरः । तस्योत्तमांगं देवेशश्चुंबते स्वमुखेन हि

揺れ動くチャーマラ（ヤクの尾の扇）でクリシュナを扇ぎ、御心を喜ばせる者には、 देवेश（神々の主）みずからがその頭頂を自らの口で口づけする。

Verse 59

व्यजनेनाथ वस्त्रेण सुभक्त्या मातरिश्वना । देवदेवस्य राजेन्द्र कुरुते धर्मवारणम्

王よ、扇と布とを真実の帰依をもって捧げるなら、マータリシュヴァン（風神ヴァーユ）は神々の神のために「ダルマを護る覆い」を成就する。

Verse 60

धूपं चंदनमालां तु कुरुते कृष्णसद्मनि । देवकन्यायुतैर्लक्षैः सेव्यते सुरनायकैः

クリシュナの御住まいに香と白檀の花鬘を捧げる者は、神々の主たちと幾十万の天女に仕えられる。

Verse 61

ध्वजमारोपयेद्यस्तु प्रासादोपरि भक्तितः । तस्य ब्रह्मपदे वासः क्रीडते ब्रह्मणा सह

帰依をもって主の殿宮の頂に旗を掲げる者は、梵天の界に住まいを得て、そこで梵天と共に遊楽する。

Verse 62

प्रांगणं वर्णकोपेतं स्वस्तिकैश्च समन्वितैः । देवदेवस्य कुरुते क्रीडते भुवनत्रये

神々の神のために、色彩の文様と吉祥のスヴァスティカ印で前庭を飾る者は、三界にわたり歓喜して遊ぶ。

Verse 63

यो दद्यान्मण्डपे पुष्पप्रकरं रुक्मिणीपतेः । देवोद्यानेषु सर्वेषु क्रीडते नरनायकैः

マンダパにてルクミニーの主へ花の山を捧げる者は、あらゆる天上の園で、世の高貴なる導き手たちと共に遊楽する。

Verse 64

प्रासादे देवदेवस्य चित्रकर्म करोति यः । वसते रुद्रलोके तु यावत्तिष्ठंति सागराः

神々の神の御殿にて荘厳の工芸をなす者は、海が存するかぎりルドラの世界に住まう。

Verse 65

दद्याच्चन्द्रमयं यस्तु कृष्णोपरि नरेश्वर । वसते द्वारकां यावत्सोमलोके स तिष्ठति

王よ、クリシュナの上に月のごとき飾り（月の印）を捧げる者は、ドヴァーラカーが存するかぎりソーマの世界にとどまる。

Verse 66

छत्रं बहुशलाकं तु किंकिणीवस्रगुण्ठितम् । दिव्यरत्नैश्च संयुक्तं हेमदण्डसमन्वितम्

多くの骨を備え、布と小鈴で飾り巻かれ、天上の宝珠をちりばめ、黄金の柄を具えた儀礼の天蓋傘——

Verse 67

समर्पयति कृष्णाय च्छत्रं लक्षार्बुदैर्वृतम् । अमरैः सहितः सर्वैः क्रीडते पितृभिः सह

その天蓋傘をクリシュナに奉る者は——無数の群衆に囲まれ——すべての不死者とともに遊び、またピトリ（祖霊）とも共に戯れる。

Verse 68

दद्यान्नरविमानं तु कृष्णाय नरनायक । सत्कृतो धनदेनैव वसते ब्रह्मवासरम्

人々の導き手よ、クリシュナに壮麗なるヴィマーナのごとき乗り物を布施する者は、財宝神クベーラ（ダナダ）自らに敬われ、梵天の「一日」のあいだ住まう。

Verse 69

कृता पूजा दिकं भूप ज्वलंतं कृष्णमूर्द्धनि । आरार्तिकं प्रकुर्वाणो मोदते कृष्णसन्निधौ

王よ、礼拝を成し遂げたのち、燃えさかる灯明をもってシュリー・クリシュナの御顔の前にアーラティーを捧げる者は、まさにクリシュナの御前にあって歓喜する。

Verse 70

दीप्तिमंतं सकर्पूरं करोत्यारार्तिकं नृप । कृष्णस्य वसते लोके सप्तकल्पानि मानवः

王よ、樟脳（カンファー）を用いて光り輝くアーラティーを行う人は、七つのカルパのあいだクリシュナの世界に住まう。

Verse 71

धृत्वा शंखोदकं यस्तु भ्रामयेत्केशवोपरि । संनिधौ वसते विष्णोः कल्पांतं क्षीरसागरे

法螺貝（シャंख）にて清められた水を取り、ケーシャヴァ（シュリー・クリシュナ）の上に巡らせる者は、乳海（クシーラ・サーガラ）において、劫の終わりまでヴィシュヌの御前近くに住する。

Verse 72

एवं कृत्वा तु कृप्णस्य यः करोति प्रदक्षिणाम् । पठन्नामसहस्रं तु स्तवमन्यं पठन्नृप । सप्तद्वीपवतीपुण्यं लभते तु पदेपदे

王よ、かくして後、クリシュナの周りをプラダクシナー（右繞）し、千名（ナーマ・サハスラ）を誦するか、または他の讃歌を唱える者は、一歩ごとに七大陸世界に等しい功徳を得る。

Verse 73

कुर्य्याद्दण्डनमस्कारमश्वमेधायुतैः समम् । कृष्णं संतोषयेद्यस्तु सुगीतैर्मधुरैः स्वरैः । सामवेदफलं तस्य जायते नात्र संशयः

全身を伸ばして伏す礼拝（ダンダ・ナマスカーラ）は、一万のアシュヴァメーダ祭に等しい功徳である。さらに、よく歌われた甘美な声の讃歌によってクリシュナを喜ばせる者は、サーマ・ヴェーダの果報を得る—疑いはない。

Verse 74

यो नृत्यति प्रहृष्टात्मा भावैर्बहु सुभक्तितः । स निर्द्दहति पापानि मन्वंतरकृतान्यपि

歓喜の心で舞い、深いバクティの情に満ちる者は、諸々の罪を焼き尽くす――マヌヴァンタラを越えて積もった罪さえも。

Verse 75

यः कृष्णाग्रे महाभक्त्या कुर्य्यात्पुस्तकवाचनम् । प्रत्यक्षरं लभेत्पुण्यं कपिलाशतदानजम्

大いなる信愛をもってクリシュナの御前で聖典を読誦する者は、一音節ごとに、褐色の牝牛を百頭布施するに等しい功徳を直ちに得る。

Verse 76

ऋग्यजुःसामभिर्वाग्भिः कृष्णं संतोषयंति ये । कल्पांतं ब्रह्मलोके तु ते वसंति द्विजोत्तमाः

リグ・ヤジュル・サーマの諸ヴェーダの言葉によってクリシュナを満足させる最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）たちは、劫の終わりまでブラフマローカに住まう。

Verse 77

योगशास्त्राणि वेदांता न्पुराणं कृष्णसन्निधौ । पठंति रविबिंबं ते भित्त्वा यांति हरेर्लयम्

クリシュナの御前でヨーガ・シャーストラ、ヴェーダーンタ、プラーナを読誦する者は、日輪を貫き越えて、ハリにおける融入（ラヤ）に至る。

Verse 78

गीता नामसहस्रं तु स्तवराजो ह्यनुस्मृतिः । गजेन्द्रमोक्षणं चैव कृष्णस्यातीव वल्लभम्

ギーター、ナーマサハスラ（千の御名）、スタヴァラージャ（讃歌の王）、アヌスムリティ（憶念）、そしてガジェーンドラ解脱の章――これらはことのほかクリシュナに愛される。

Verse 79

श्रीमद्रागवतं यस्तु पठते कृष्णसन्निधौ । कुलकोटिशतैर्युक्तः क्रीडते योगिभिः सदा

クリシュナ（Kṛṣṇa）の御前で『シュリーマド・バーガヴァタ』（Śrīmad Bhāgavata）を誦する者は、幾百のクロールに及ぶ一族を伴い、常にヨーギーたちとともに聖なるリーラー（līlā）に遊ぶ。

Verse 80

यः पठेद्रामचरितं भारतं व्यासभाषितम् । पुराणानि महीपाल प्राप्तो मुक्तिं न संशयः

大地の王よ、ラーマ・チャリタと、ヴィヤーサ（Vyāsa）が語ったバーラタ（Bhārata）、さらに諸プラーナ（Purāṇa）を誦する者は、疑いなくモークシャ（解脱）を得る。

Verse 81

द्वादशीवासरे प्राप्त एवं कुर्वंति ये नराः । गीताद्यैः शतसाहस्रं पुण्यं यच्छति केशवः

ドヴァーダシー（陰暦十二日）が来るとき、このように—聖歌の奉唱などの信愛の行いによって—実践する人々に、ケーシャヴァは功徳を十万倍にして授け給う。

Verse 82

जागरे कोटिगुणितं पुण्यं भवति भूभिप । वसतां द्वारकावासात्प्रत्यहं लभते फलम्

王よ、夜を徹して覚醒し守る（ジャーガラ）なら、功徳はクロール倍に増す。さらにドヴァーラカーに住む者は、そこに居るだけで日々その果報を得る。

Verse 83

गोमतीनीरपूतानां कृष्णवक्त्रावलोकि नाम् । दर्शनात्पातकं तेषां याति वर्षशतार्जितम्

ゴーマティーの水により清められ、クリシュナ（Kṛṣṇa）の御顔を拝する福を得た者は、そのダルシャナ（darśana）ただそれだけで、百年に積もった罪が去り失せる。

Verse 84

धन्यास्ते मानुषे लोके गोमत्युदधिवारिणा । तर्पयंति पितॄन्देवान्गत्वा द्वारवतीं कलौ

人間界においてまことに幸いなるは、カリの時代にドヴァーラヴァティーへ赴き、ゴーマティーの水と大海の水をもってタर्पణ（供養）を行い、祖霊ピトリと諸天デーヴァを満足させる者たちである。

Verse 85

गंगाद्वारे प्रयागे च गंगायां कुरुजांगले । प्रभासे शुक्लतीर्थे च श्रीस्थले पुष्करेऽपि च

ガンガードヴァーラにおいて、プラヤーガにおいて、クルジャーンガラのガンガーにおいて、プラバーサにおいて、シュクラ・ティールタにおいて、シュリー・スタラにおいて、そしてまたプシュカラにおいて——

Verse 86

स्नानेन पिंडदानेन पितॄणां तर्पणे कृते । तृप्तिर्भवति भूपाल तथा गोमतिदर्शनात्

沐浴により、ピṇḍa（供物団子）の施与により、また祖霊ピトリへのタर्पణを行うことにより、満足が生じるのです、王よ。さらに同様に、ゴーマティーをダルシャナ（拝観）するだけでも満足が得られます。

Verse 87

योजनैर्बहुभिस्तिष्ठन्गोमतीति च यो वदेत् । चांद्रायणसहस्रस्य फलमाप्नोति यत्नतः

たとえ多くのヨージャナ離れて立っていても、「ゴーマティー」と唱える者は、真摯な精進によって、千のチャンドラーやṇa（Cāndrāyaṇa）行の果報を得る。

Verse 88

धन्या द्वारवती लोके वहते यत्र गोमती । स्वयं तु तिष्ठते यत्र नित्यं रुक्मिणिवल्लभः

世においてドヴァーラヴァティーは祝福された地である。そこにはゴーマティーが流れ、またそこにこそ、ルクミニーの愛しき御方が自ら永遠に住まわれる。

Verse 89

न स्नाता गोमतीतीरे कलौ पापेन मोहिताः । भविष्यति कथं तेषां पापबंधस्य संक्षयः

カリの世において罪に惑わされ、ゴーマティーの岸で沐浴しない者たち—その罪の束縛はいかにして尽きるであろうか。

Verse 90

निर्मिता स्वर्गनिःश्रेणी कलौ कृष्णेन गोमती । मनसः प्रीतिजननी जंतूनां नरसत्तम

おお人の中の最勝者よ。カリの世において、クリシュナはゴーマティーを天界へ至る梯子として造られた。彼女は衆生の心に歓喜を生じさせる。

Verse 91

न दृश्यं स्वर्गसोपानं दृश्यते गोमतीसमम् । सुखदं पापिनां पुंसां स्नानमात्रेण मोक्षदम्

世にゴーマティーに等しいものは見当たらない—まさに天への階（きざはし）である。罪ある人にも安楽を与え、ただ沐浴するだけで解脱を授ける。

Verse 92

गोमतीनीरसंयुक्तो यत्र गर्जति सागरः । तत्र गच्छेन्नरव्याघ्र कृष्णस्तिष्ठति यत्र वै

ゴーマティーの水と交わり、海が轟き吼えるその地へ行け、人中の虎よ。まことにそこにクリシュナは住まわれる。

Verse 93

यत्र चक्रांकितशिला गोमत्युदधिनिःसृताः । यच्छंति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

ゴーマティーと大海より現れ、チャクラの印を帯びた石があるところ—それらを礼拝すれば解脱を授ける。その都を誰が敬い仕えずにいられようか。

Verse 94

यत्र चक्रांकिता मृत्स्ना तिष्ठते निर्मला नृप । कलौ पापविनाशार्थं तां पुरीं को न सेवते

聖なる円盤（チャクラ）の印を帯びた清浄の土が在るところよ、王よ——とりわけカリの世において罪を滅するために——誰がその都に帰依しないでいようか。

Verse 95

अप्रदृश्या पुरा लोके दैत्यदानवरक्षसाम् । शरण्या देवतादीनां पुरीं तां को न सेवते

かつてその都は、ダイティヤ・ダーナヴァ・ラークシャサらには世に見えず、近づくこともできなかった。しかも諸天をはじめとする者たちの帰依処である——誰がその都に赴かぬであろうか。

Verse 96

त्यजते यां कलौ नैव कृष्णो देवकिनन्दनः । कर्मणा मनसा वाचा तां पुरीं को न सेवते

デーヴァキーの子クリシュナが、カリの世にあっても決して捨て去らぬその都——誰が身・心・言葉をもって敬い、帰依せずにいようか。

Verse 97

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते नूनं दुःखसंसार बंधनात्

マールカンデーヤは言った。「聞け、王よ。われは罪を滅する物語を語ろう。これを聞く者は、苦しみに満ちた輪廻（サンサーラ）の束縛から必ず解き放たれる。」

Verse 98

अवन्तीविषये पूर्वं ब्राह्मणो वेदपारगः । चंद्रशर्मेति विख्यातः शिवभक्तः सदा नृप

かつてアヴァンティの国に、ヴェーダに通暁した一人のバラモンがいた。名をチャンドラシャルマンといい、王よ、常にシヴァへの篤き帰依者であった。

Verse 99

मनसा कर्मणा वाचा नान्यं ध्याति सदाशिवात् । शैवाद्व्रताद्व्रतं नान्यत्करोति च नराधिप

心においても、行いにおいても、言葉においても、彼は常住の大自在天サダーシヴァ以外を観想しなかった。さらに、シヴァの誓戒（シャイヴァのヴラタ）を除き、他の誓願は行わなかった、人々の主よ。

Verse 100

नोपवासं हरिदिने कुरुते न व्रतं हरेः । विना चतुर्दशीं राजन्नान्यदेवसमुद्भवम्

ハリ（Hari）の日に彼は断食（ウパヴァーサ）をせず、ハリのための誓願も立てなかった――ただし月の第十四日（チャトゥルダシー）のみは別である、王よ。さらに、他の神々に由来するいかなる行法も行わなかった。

Verse 101

यत्रयत्र शिवक्षेत्रं यत्र तीर्थं तु शांकरम् । तत्र गच्छति राजेन्द्र वैष्णवं नैव गच्छति

王よ、どこであれシヴァの聖域（シヴァ・クシェートラ）があり、どこであれシャンカラの聖なるティールタ（Śaṅkara-tīrtha）があるなら、彼はそこへ赴く。ヴァイシュナヴァの聖地へは決して行かない。

Verse 102

प्रतिवर्षं तु कुरुते सोमनाथस्य दर्शनम् । न जहाति विशेषेण सोमपर्व नरेश्वर

彼は毎年、ソーマナータ（Somanātha）への吉祥なるダルシャナ（darśana）を行う。とりわけ王よ、ソーマ祭日（Soma-parva）を決して怠らない。

Verse 103

एवं प्रकुर्वतस्तस्य वर्षाणि नवसप्ततिः । गतानि किल राजेन्द्र शिवभक्तिं प्रकुर्वतः

このように、王の中の最勝者よ、彼がかくしてシヴァへのバクティ（信愛）を修し続けたところ、七十九年が過ぎ去ったと伝えられる。

Verse 104

कदाचित्सोमपर्वण्यागते सोमोपनायकम् । नानादेशान्महीपाल ह्यसंख्याताश्च मानवाः

ある時、ソーマの祭日の到来に、王よ、諸国より数えきれぬ人々が集い、ソーマの祭儀のための供物を携えて来た。

Verse 105

गताः कृष्णपुरीं सर्वे दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । आहूतस्तैश्चंद्रशर्मा न गतो द्वारकां पुरीम्

人々は皆クリシュナプリーへ赴き、主ソーメーシュヴァラを拝して、チャンドラシャルマンを招いたが、彼はドヴァーラカーの都へは行かなかった。

Verse 106

शिवक्षेत्रात्परं तीर्थं नाहं मन्ये जग त्त्रये । नान्यदेवो मया ज्ञात ईश्वराद्देवनायकात्

三界において、シヴァの聖域（シヴァ・クシェートラ）に勝る巡礼地はないと私は思う。 देवたちの導き手たるイーシュヴァラ以外の神を、私は認めない。

Verse 108

विनाऽन्ये चंद्रशर्माणं गतास्ते द्वारकां पुरीम् । अन्यस्मिन्दिवसे राजन्गच्छतः स्वगृहं प्रति । चक्रुस्ते दर्शनं स्वप्ने चंद्रशर्मपितामहाः

チャンドラシャルマンを残して、他の者たちはドヴァーラカーの都へ赴いた。別の日、王よ、彼が自宅へ向かっていると、チャンドラシャルマンの祖先たちが夢の中に現れた。

Verse 109

प्रेतभूता महाकायाः क्षुत्क्षामाश्चैव भीषणाः । दृष्ट्वा स्वप्नं महा रौद्रं भीतोऽसौ च प्रकंपितः

彼らはプレータ（餓鬼）の霊のごとく、巨体で、飢えにやつれ、恐るべき姿であった。その甚だ凄惨な夢を見て、彼は恐怖に震えおののいた。

Verse 110

चन्द्रशर्मोवाच । के यूयं विकृताकारा जंतूनां च भयानकाः । पृथ्वीसमुद्भवा जीवा न दृष्टा न श्रुता मया

チャンドラシャルマンは言った。「汝らは何者か。姿は歪み、衆生を恐れさせる。大地より生まれた生きもののように見えるが、我はこれまで汝らを見たことも聞いたこともない。」

Verse 111

प्रेता ऊचुः । मा भयं कुरु विप्रेंद्र तव पूर्वपितामहाः । आगतास्त्वत्समीपे तु महादुःखेन पीडिताः

プレータたちは言った。「恐れるな、婆羅門の中の最勝者よ。我らは汝の先なる祖霊である。大いなる苦しみに責められ、汝のもとへ近づいて来たのだ。」

Verse 112

चन्द्रशर्मोवाच । इष्टं दत्तं तपस्तप्तं भवद्भिर्मत्पितामहैः । प्रेतत्वे कारणं यत्स्याद्भवतां विस्मयो मम

チャンドラシャルマンは言った。「我が祖父たちよ—汝ら自身が—祭祀を修し、布施をなし、苦行を行ったではないか。それなのに、いかなる因によってプレータの境涯に堕したのか。これは我にとって不思議である。」

Verse 113

प्रेता ऊचुः । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामः प्रेतयोनेस्तु कारणम् । वासरं वासुदेवस्य सदा विद्धं कृतं पुरा

プレータたちは言った。「聞け、愛しき子よ。我らがプレータとして生まれた因を語ろう。昔、我らは幾度も、ヴァースデーヴァの聖なる日を『ヴィッダ（破り・侵し）』する罪を犯したのだ。」

Verse 114

प्रेतत्वं तेन संप्राप्तमस्माभिः शृणु पुत्रक । विशेषेण कृतं रात्रौ विद्धं जागरणं हरेः

「それゆえ我らはプレータの身となった—聞け、幼子よ。とりわけ、ハリに捧げるべき夜の覚醒の行（ジャーガラナ）を不浄にし、『ヴィッダ（破り）』の罪を犯したのだ。」

Verse 115

पतनं नरके घोरे भविष्यति न संशयः । त्वया सह न संदेहो यावदाभूतसंप्लवम्

恐るべき地獄への堕落は必ず起こる、疑いはない。しかも汝と共に、疑う余地なく、衆生の大いなる壊滅（大劫の溶解）に至るまで続くであろう。

Verse 116

चन्द्रशर्मोवाच । हरिभक्तिविहीनानां द्वादशीव्रतवर्जिनाम् । नाशं न याति प्रेतत्वं पूजितैः शंकरादिभिः

チャンドラシャルマンは言った。「ハリへの信愛を欠き、ドヴァーダシーの誓戒を捨てる者は、シャンカラや他の神々を礼拝しても、プレータ（餓鬼）の境涯は滅びない。」

Verse 117

न वा सन्तोषितो देवो भक्त्या त्रिपुरनाशनः । प्रदास्यति गतिं नूनं प्रेतत्वं न गमिष्यति

また、三城を滅ぼす神トリプラナーシャナ（シヴァ）が、信愛によって真に満足されないなら、必ずや救いの道を授けはしない。ゆえにプレータの境涯は終わらない。

Verse 118

प्रेता ऊचुः । प्रायश्चित्तं विना पुत्र द्वादशीवेधसंभवम् । आपन्न गच्छते नूनं प्रेतत्वं नैव गच्छति

プレータたちは言った。「子よ、ドヴァーダシーを犯したことから生じる罪に対するプラーヤシュチッタ（贖罪）なくしては、必ず災厄に堕ちる。プレータの境涯は決して去らない。」

Verse 119

प्रायश्चित्ती सदा पुत्र पूजयानोऽपि शंकरम् । विना केशवपूजाभिः पापं भजति गोवधम्

子よ、たとえ常にプラーヤシュチッタ（贖罪）を行い、さらにシャンカラを礼拝していても、ケーシャヴァへの礼拝なくしては、牛殺しに等しい罪を負う。

Verse 120

प्रथमं केशवः पूज्यः पश्चाद्देवो महेश्वरः । पूजनीयाश्च भक्त्या वै याश्चान्याः संति देवताः

まずケーシャヴァを礼拝し、ついで神マヘーシュヴァラを礼拝せよ。さらに信愛（バクティ）をもって、存在する他の諸神もまた礼拝すべきである。

Verse 121

मूलाच्छाखाः प्रशाखाश्च भवंति बहुशस्ततः । वासुदेवात्समुद्भूतं जगदेतच्चराचरम्

一本の根から多くの枝と小枝が生じるように、ヴァースデーヴァより、この動くものと動かぬものを含む全宇宙が生じた。

Verse 122

तस्मान्मूलं परित्यज्य शाखां नैवार्चयेद्बुधः । विशेषेण जगन्नाथं त्रैलोक्याधिपतिं हरिम्

ゆえに賢者は根本を捨てて枝のみを礼拝してはならない。とりわけ三界の主、ジャガンナータ・ハリを礼拝するにおいてはなおさらである。

Verse 123

तद्दिने ये प्रकुर्वंति सम्यग्वेधेन शोभितम् । सशल्यं तन्न संदेहः प्रेतत्वं याति तेन च

その当日に、誤ったヴェーダ（vedha：不適切な重なり）によって「正しく標された」かのように見えつつ汚れを帯びた儀礼を行う者は、疑いなく、その行いは「棘を含む」ものとなり、これによってプレータ（彷徨う霊）の境涯へ堕する。

Verse 124

हव्यं देवा न गृह्णन्ति कव्यं च पितरस्तथा । पूजां गृह्णाति नो सूर्यस्तथा चैव पितामहाः

神々はハヴィヤ（havya）の供物を受け取らず、同様に祖霊はカヴィヤ（kavya）の供物を受け取らない。その時は太陽神すら礼拝を受けず、ピターマハ（古き祖先）もまた受け取らない。

Verse 125

प्रेतास्ते ये प्रकुर्वंति सशल्यं वासरं हरेः । पौर्णमासीद्वये प्राप्ते राका साग्निविवर्जिता

ハリ（Hari）の聖なる日に「棘に汚れた」（サシャリヤ）儀礼を行う者は、プレータ（餓鬼）となる。満月の斎戒が二度重なるときは、「ラーカー」満月は規定のとおり聖火を用いずに修すべきである。

Verse 126

विशेषेण तु वैशाखी श्राद्धादीनां प्रशस्यते । वैशाखे तु तृतीयां वै पूर्वविद्धां करोति यः

とりわけヴァイシャーカ月は、シュラーダ（祖霊供養）などの儀礼に最も相応しいと讃えられる。だがヴァイシャーカにおいて第三日（トリティーヤー）を「プールヴァ・ヴィッダー」（前日が食い込む形）として行う者は誤りである。

Verse 127

हव्यं देवा न गृह्णंति कव्यं चैव पितामहाः । यत्र देवा न गृह्णंति कथं तत्र पितामहाः । तस्मात्कार्य्या तृतीया च पूर्वविद्धा बुधैर्नरैः

神々はハヴィヤ（havya）を受け取らず、祖霊もまたカヴィヤ（kavya）を受け取らない。神々が受け取らぬところで、どうして祖霊が受け取ろうか。ゆえに賢者は、定めに従いトリティーヤーをプールヴァ・ヴィッダーの作法で修すべきである。

Verse 128

कुर्वते यदि मोहाद्वा प्रेतत्वं शाश्वतं ततः । नापयाति कृतैः पुण्यैर्बहुशस्तीर्थसेवनैः

もし迷いによってこれを誤って行えば、そこから永くプレータ（餓鬼）の境涯が生じる。それは積んだ功徳や、多くのティールタ（聖地）への度重なる奉仕によっても、容易には消え去らない。

Verse 129

दशमीं पौर्णमासीं च पित्रोः सांवत्सरं दिनम् । पूर्वविद्धं प्रकुर्वाणो नरकं प्रतिपद्यते

ダシャミー（第十日）、パウルナマーシー（満月）、および祖霊の年忌（サーンヴァツァリカ）を、誤ってプールヴァ・ヴィッダ（前日重なり）の形で行う者は、地獄に堕ちる。

Verse 130

दर्शश्च पौर्णमासी च साग्निकैः पूर्वसंयुता । नाग्निहीनैस्तु कर्त्तव्या पुनराह प्रजापतिः

聖なる火を守る者には、ダルシャ（Darśa）とパウルナマーシー（Paurṇamāsī）の儀礼を、先の時（pūrva）に結びつけ、火とともに修すべし。火を持たぬ者には別の作法で行うべし—と、プラジャーパティは再び宣言した。

Verse 131

क्षयाहे तु पुनः प्रोक्ता स्वकालव्यापिनी तिथिः । श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यं ह्रासवृद्धी न कारणम्

ティティの欠落（kṣaya）の日においても、己の正しい時分を遍く満たすティティを採るべしと、重ねて説かれる。その時にシュラーダ（śrāddha）を修すべきであり、ティティの長短が減じ増したように見えることは、避ける理由とはならない。

Verse 132

तत्रोक्तं मनुना पुत्र वेदांतैर्भाष्यकारिभिः । तत्प्रमाणं प्रकर्तव्यं प्रेतत्वं भवतोऽन्यथा

わが子よ、そこにおいてマヌが説き、またヴェーダーンタの権威と大注釈家たちが明らかにした教えを、証（規範）として受け入れ実践せよ。さもなくば、プレータ（preta）—安らぎなき亡霊の境涯—が汝に及ぶであろう。

Verse 133

एतै प्रकारैः प्रेतत्वं प्राणिनां जायते भुवि । निरीक्ष्य धर्मशास्त्राणि कार्य्यं विहितमात्मनः

これらの仕方によって、地上の生きとし生けるものにプレータの境涯が生じる。ゆえにダルマ・シャーストラをよく吟味し、己の安寧のために定められた行を修すべきである。

Verse 134

प्रणम्य सोमनाथं तु यात्रां कृत्वा न गच्छति । कृष्णस्य दर्शनार्थाय तस्य किं जायते फलम्

もし人がソーマナータに礼拝して巡礼の旅に出ながら、クリシュナの御姿を拝するためにさらに進まぬなら—その者はいかなる果報を得るのか。

Verse 135

कथ्यते परमा मूर्तिर्हरिरीश्वरसं संस्थिता । विभेदो नात्र कर्तव्यो यथा शंभुस्तथा हरिः

至上の御姿はハリ（ヴィシュヌ）であり、イーシュヴァラと合一して確立していると説かれる。ここで差別してはならない。シャンブ（シヴァ）がそうであるように、ハリもまたそのとおりである。

Verse 136

कृष्णस्य सोमनाथस्य नांतरं दृश्यते क्वचित् । यात्रा श्रीसोमनाथस्य संपूर्णा कृष्णदर्शनात्

クリシュナ（Kṛṣṇa）とソーマナータ（Somanātha）の間に、いかなる所にも差異は見いだされない。シュリー・ソーマナータへの巡礼は、クリシュナのダルシャナ（聖なる拝観）によって成就する。

Verse 137

तस्मादुभयतः पुत्र गन्तव्यं नात्र संशयः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं गंतव्यं द्वारकां प्रति

ゆえに、わが子よ、両方へ赴くべきである—疑いはない。神ソーメーシュヴァラ（Someśvara）を拝したのち、ドヴァーラカー（Dvārakā）へ向かうがよい。

Verse 138

प्रभासे सोमनाथस्य लिंगमध्ये व्यवस्थितः । स्वयं तिष्ठति पुण्यात्मा भोगं गृह्णाति केशवः

プラバーサ（Prabhāsa）において、ソーマナータのリンガ（liṅga）のまさに中央に、清らかな魂のケーシャヴァ（Keśava）が自ら住し、そこで捧げられる供物をみずから受け取られる。

Verse 139

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं द्वारकां न नरो गतः । पतनं नरके घोरे पितॄणां च भविष्यति

神ソーメーシュヴァラ（Someśvara）を拝しながらドヴァーラカー（Dvārakā）へ赴かぬ者は、恐るべき地獄へと痛ましい堕落を遂げると説かれる—その祖先にまで及ぶという。

Verse 140

विशेषेण त्वया वत्स न कृतं द्वादशीव्रतम् । व्रतं कृतं यदस्माभिस्तत्कृतं वेधसंयुतम् । निर्गमं यमलोकाद्धि तदस्माकं न दृश्यते

とりわけ、愛しい子よ、汝はドヴァーダシーの誓戒を修さなかった。われらが修した誓戒はなお瑕疵を帯びて行われたゆえ、われらにはヤマの界より出離する道が見えぬ。

Verse 141

चन्द्रशर्मोवाच । यदि तात मयाऽज्ञानान्न कृतं द्वादशीव्रतम् । कस्मात्कृतं सशल्यं तु भवद्भिर्द्वादशीव्रतम्

チャンドラシャルマンは言った。「父上、もし無知ゆえに私がドヴァーダシーの誓戒を修さなかったのなら、なぜあなたがたは『棘』—すなわち瑕疵・穢れ—を帯びたままドヴァーダシーの誓戒を修したのですか。」

Verse 142

प्रेता ऊचुः । कुविप्रैस्तु कुदैवज्ञैः शुक्रमायाविमोहितैः । पारुष्यताहेतुकैश्च प्रेतयोनिमिमां गताः

プレータたちは言った。「邪なるバラモンと堕落した占星者に惑わされ、財と欺きの幻惑に魅入られ、粗暴と残酷に駆り立てられて、われらはこのプレータの境涯へと堕ちたのだ。」

Verse 143

दत्तं तप्तं हुतं जप्तमस्माकं विफलं गतम् । संप्राप्ता प्रेतयोनिस्तु सशल्याद्वादशीव्रतात्

「われらが施した布施も、修した苦行も、火中に捧げた供物も、唱えた真言も—すべては実りを失った。『シャリヤ（śalya）』すなわち穢れの刺を帯びてドヴァーダシーの誓戒を守ったがゆえに、われらはプレータの身となったのだ。」

Verse 144

सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं केशव प्रियम् । तेषां पितामहाः स्वर्गात्प्रेतत्वं यांति पुत्रक

「ケーシャヴァに愛されるその日を、シャリヤ（śalya）を帯びて穢れたまま守る者がいるなら、その者のゆえに、祖父たちは天界からさえ堕ち、プレータの境涯へ赴くのだ、わが子よ。」

Verse 145

चन्द्रशर्मोवाच । प्रेतत्वं नाशमायाति कथमेतत्पितामहाः । कर्मणा केन तत्सर्वं यच्चाहं प्रकरोमि तत्

チャンドラシャルマンは言った。「なぜ我が祖先のプレータ（餓鬼）の境涯は終わらないのですか。いかなる行いによってこのすべては救われるのでしょう—なすべきことは、すべて私がいたします。」

Verse 146

प्रेता ऊचुः । मा गयां मा प्रयागं च पुष्करे कुरुजांगले । अयोध्यायामवंत्यां वा मधुरायां न चार्बुदे

プレータたちは言った。「ガヤでもなく、プラヤーガでもなく、プシュカラでもなく、クルジャーンガラでもない。アヨーディヤーでもなく、アヴァンティーでもなく、マトゥラーでもなく、アルブダでもない—（この事においては比べものにならぬ）。」

Verse 147

न चान्यत्तीर्थलक्षं तु वर्जयित्वा तु गोमतीम् । गंगा सरस्वती चैव नर्मदा नैव पुष्करम्

「ゴーマティーを別として、ほかに十万のティールタがあろうとも及ばない。ガンガー、サラスヴァティー、ナルマダー、プシュカラでさえ、この目的には比肩しない。」

Verse 148

यादृशं गोमतीतीरे कलौ प्रेतत्वनाशनम् । गोमतीनीरदानेन कृष्णवक्त्रविलोकनात्

「カリの世において、ゴーマティーの岸辺ではプレータの境涯がかくも滅する。ゴーマティーの水を供え、そしてクリシュナの御顔を拝することによって。」

Verse 149

विलयं यांति पापानि जन्मकोटिकृतान्यपि । वृथा संन्यासिनां पुण्यं वृथा च वनवासिनाम्

「罪は、たとえ千万の生にわたり積まれたものであっても、ことごとく消え失せる。これに比べれば、出家遁世者の功徳もむなしく、林に住む修行者の功徳もまたむなしい。」

Verse 150

सशल्यं वासरं विष्णोः कुर्वंति यदि पुत्रक । तस्माद्गच्छ मुखं पश्य पूर्णचन्द्रसमं मुखम्

わが子よ、もし人々がヴィシュヌの聖なる日を汚れたままに修するなら、ゆえに行ってその御顔を拝せよ—満月のごとく円満に輝く御顔を。

Verse 151

कृष्णस्य द्वारकां गत्वा यथास्माकं गतिर्भवेत् । विफलं तव संजाता न कृतं यदुपार्ज्जितम्

クリシュナのドヴァーラカーへ赴き、汝の行き先を我らのごとく（解脱の境地）とせよ。さもなくば汝の精進は空しくなり、積んだ功徳も相応の果を結ばぬ。

Verse 152

तद्व्यर्थ सकलं जातं विना केशव पूजनात् । विना केशवपूजायाः शंकरो यस्त्वयार्च्चितः । तत्पुण्यं विफलं जातं प्रेतयोनिं गमिष्यसि

ケーシャヴァを礼拝せずしては、すべては空しくなる。まずケーシャヴァを敬わずに汝がシャンカラ（シヴァ）を供養したとしても、その功徳は実らず枯れ果てる。功徳は効力を失い、汝はプレータ（彷徨う亡霊）の境遇へ堕ちる。

Verse 153

संपूर्णं तव पुण्यं च द्वारका कृष्णदर्शनात् । भविष्यति न सन्देहो गोमत्युदधिसन्निधौ

ドヴァーラカーにてクリシュナを拝見すれば、汝の功徳は円満となる—疑いなし—そこはゴーマティー河が大海に近づき交わる聖なる地である。

Verse 154

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं यदि न पश्यति । यात्राफलं न चाप्नोति वदत्येवं स्वयं शिवः

ソーメーシュヴァラ神を拝した後であっても、クリシュナを拝さぬなら巡礼の果報は得られない—これはシヴァ自らがそう宣言する。

Verse 155

दृष्टोऽहं तैर्न सन्देहो यैः कृतं कृष्णदर्शनम् । एका मूर्तिर्न सन्देहो मम कृष्णस्य नांतरम्

クリシュナを拝した者は、まことに我をも拝したのである—疑いはない。神聖なる御姿はただ一つ、我とクリシュナの間に差別はない。

Verse 156

दृष्ट्वा मां द्वारकां गत्वा कर्त्तव्यं कृष्णदर्शनम् । दृष्ट्वा कृष्णं तु मां पश्येद्यास्यत्येव महाफलम्

我を拝してのちドヴァーラカーへ赴き、必ずクリシュナを拝すべし。さらにクリシュナを拝したなら、また我をも拝すべし—かくして必ず大いなる果報を得る。

Verse 157

कृष्णदर्शनपूतात्मा यो मां पश्यति मानवः । न तस्य पुनरावृत्तिर्मम लोकाच्च वैष्णवात्

クリシュナのダルシャナによって魂が清められた人が我を拝するなら、我が界—ヴァイシュナヴァの世界—より再び輪廻へ戻ることはない。

Verse 158

इत्याह देवदेवेशः स्वयं सोमपतिः पुरा । विप्राणां श्रुतमस्माभिर्वदतां पुष्करे सताम्

かくして古の昔、神々の主ソーマパティが自ら語られた。我らはプシュカラにて語る聖なるバラモンたちよりこれを聞き伝えた。

Verse 159

तस्माद्गच्छ प्रयाणार्थ कुरु कृष्णस्य दर्शनम् । अन्यथा यास्यसे योनिं पैशाचीं पापदायिनीम्

ゆえに行け—旅立ち、クリシュナのダルシャナを得よ。さもなくば、罪をもたらすピシャーチャのごとき生に堕ち、破滅へ至るであろう。

Verse 160

कृतापराधोऽपि यदा कुरुते कृष्णदर्शनम् । मुच्यते नाऽत्र संदेहः पापाज्जन्मकृतादपि

たとえ罪過を犯した者であっても、ひとたびクリシュナのダルシャナ（聖なる御姿の拝観）を得れば解放される。ここに疑いはなく、生まれて以来の罪からさえも離れる。

Verse 161

पूजिते देवदेवेशे कृष्णे देवकिनन्दने । पूजिता देवताः सर्वा ब्रह्मरुद्रभगादिकाः

デーヴァキーの御子にして神々の主なるクリシュナを礼拝するなら、ブラフマー、ルドラ、バガ等、あらゆる神々を礼拝したことになる。

Verse 162

विना कृष्णस्य पूजां च रुद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । पूजिता नैव कुर्वंति तुष्टिं पुत्र पितामहाः

クリシュナへの礼拝なくしては、天界に住まうルドラら諸神を拝しても、満足を授けることはない。わが子よ、祖霊ピトリたちもまた喜ばぬ。

Verse 163

तस्माद्द्वारवतीं गत्वा कृष्णस्य दर्शनं कुरु । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

ゆえにドヴァーラヴァティー（ドヴァーラカー）へ赴き、クリシュナのダルシャナを得よ。プレータとして生まれる境涯から解き放たれ、われらは至上の境地に至るであろう。

Verse 164

गोमतीनीरधौतानि यस्यांगानि कलौ युगे । मुनिभिर्योनिगमनं तस्य दृष्टं न पुत्रक

カリの世において、ゴーマティーの水によりその身の肢体が洗い清められた者には、聖仙たちはもはや卑しき生への堕落を見ないのだ、愛しき子よ。

Verse 165

ताडिताः पादयुग्मेन गोमतीनीरवीचयः । अगतीनां प्रकुर्वति गतिं वै ब्रह्मवादिनाम्

ゴーマティーのさざめく波は、両の足に触れられるとき、まことに拠り所なき者にさえ救いの渡りを授ける——梵（ブラフマン）を語る求道者に。

Verse 166

यः पुनः कुरुते श्राद्धं गोमत्युदधिसंगमे । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

ゴーマティーと大海の合流にてシュラーダ（śrāddha）を修する者には、祖霊ピトリ（Pitṛ）たちの満足が生じ、宇宙の大滅（プララヤ）に至るまで続く。

Verse 167

ससागरधरायां च सर्वतीर्थेषु यत्फलम् । दिनेनैकेन तत्पुण्यं द्वारकाकृष्णसन्निधौ

海を抱く大地のあらゆるティールタ（tīrtha）で得られる果報は、そのまま同じ功徳として、ドヴァーラカーにてクリシュナ（Kṛṣṇa）の御前において一日で得られる。

Verse 168

यत्फलं त्रिदशैर्दृष्टं सर्वतीर्थसमुद्भवम् । तत्फलं लभते सर्वं द्वारकायां दिनेदिने

諸天が「すべてのティールタより生ず」と認めたその果報は、ドヴァーラカーにおいて日々ことごとく得られる。

Verse 169

तीर्थकोटिसहस्रैस्तु कृतैः श्राद्धैश्च यत्फलम् । पितॄणां तत्फलं प्रोक्तं गोमतीतिलतर्पणात्

無数のティールタにて営まれるシュラーダによって祖霊ピトリ（Pitṛ）に与えられる果報——その同じ果報が、ゴーマティーにおけるティラタルパナ（tilatarpaṇa：胡麻水の供養）より生ずと説かれる。

Verse 170

यतीनां भोजनं यस्तु यच्छते कृष्णमन्दिरे । सिक्थेसिक्थे भवेत्तृप्तिः पितॄणां युगसंख्यया

クリシュナの神殿においてヤティ（苦行の聖者）に食を施す者は、ひと口ごとに、ピトリ（祖霊）がユガの数に量られる歳月のあいだ満足を得る。

Verse 171

कौपीनाच्छादनं छत्रं पादुके च कमण्डलुम् । दत्त्वा संन्यासिनां याति सप्त कल्पानि तत्फलम्

出家のサンニャーシンに、カウピーナ（腰布）と覆い、傘、履物、そしてカマンダル（浄水の壺）を施す者は、その布施の果報を七カルパにわたり得る。

Verse 172

धन्यास्ते मानवाः पुत्र वसन्ति श्वपचादयः । द्वारकायां गतिं यांति वसतां तत्र योगिनाम्

わが子よ、まことに幸いなるかな——犬を煮る者など卑しき身分の者であっても——ドヴァーラカーに住む人々は、そこに住まうヨーギーたちと同じ霊的な帰趣に至る。

Verse 173

त्रिकालं ये प्रपश्यंति वदनं प्रत्यहं हरेः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

日ごとに三時——朝・昼・夕——ハリ（Hari）の御顔を拝する者には、たとえ幾百の俱胝カルパを経ようとも、再び輪廻へ戻ることはない。

Verse 174

या नारी विधवा भूत्वा कुरुते द्वारकाश्रयम् । कुलायुतसहस्रं तु नयते परमं पदम्

寡婦となってドヴァーラカーに帰依する女人は、その一族の者を千に万を掛けるほど——数知れず——最高の境地（パラマ・パダ）へと導く。

Verse 175

पुत्रेणापीह किं कार्य्यं न गतो द्वारकां यदि । नारी पुत्रशताच्छ्रेष्ठा गत्वा कृष्णपुरीं वसेत्

ここで子がいても何の益があろう、もしドヴァーラカーへ行かなかったなら。クリシュナの都に赴き住まう女は、百人の息子にも勝る。

Verse 176

कृष्णं कृष्णपुरीं गत्वा योऽर्च्चयेत्तुलसीदलैः । प्राप्तं जन्मफलं तेन तारिताः प्रपितामहाः

クリシュナの都に赴き、トゥラシーの葉でクリシュナを礼拝する者は、人として生まれた果報を得、先祖もまた救われる。

Verse 177

तुलसीदलमालां तु कृष्णोत्तीर्णां तु यो वहेत् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधानां दशानां लभते फलम्

クリシュナに供えられたトゥラシーの葉の花輪を身に着ける者は、葉ごとに、十回のアシュヴァメーダ祭の果報を得る。

Verse 178

तुलसीकाष्ठसंभूतां यो मालां वहते नरः । फलं यच्छति दैत्यारिः प्रत्यहं द्वारकोद्भवम्

トゥラシーの木から作られた数珠（マーラー）を身に着ける人には、ダイティヤーリ（魔族の敵）が、ドヴァーラカーの聖徳より生ずる果報を日々授ける。

Verse 179

निवेद्य विष्णवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य नैवास्ति पातकम् । सदा प्रीतमनास्तस्य कृष्णो देवकिनंदनः

トゥラシー木の数珠をヴィシュヌに供え、その後に信愛をもって身に着ける者には、もはや罪は残らない。デーヴァキーの子クリシュナは、その帰依者を常に心より喜ばれる。

Verse 180

तुलसीकाष्ठसंभूतं शिरोबाह्वादिभूषणम् । जायते यस्य मर्त्यस्य तस्य देहे सदा हरिः

トゥラシーの木から生じた、頭や腕などを飾る装身具を身につける人間には、ハリ（ヴィシュヌ）がその身の内に常に宿る。

Verse 181

तुलसीमालया यस्तु भूषितः कर्म चाऽचरेत् । पितॄणां देवतानां च कृतं कोटिगुणं कलौ

しかし、トゥラシーの花輪で身を飾り、しかも自らの務めを行う者は、祖霊（ピトリ）と神々のためになす行いが、カリの世において億倍の功徳となる。

Verse 182

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा दूरेण नश्यंति वातोद्धूता यथाऽलयः

トゥラシー木の数珠を見れば、死者の王ヤマの使者たちは遠くから逃げ去る――風に吹き飛ばされる巣のように。

Verse 183

जायते तद्ग्रहे नैव पापसंक्रमणं कुतः । श्रुतं पुराणमस्माभिः कथितं ब्रह्मवादिभिः

その家には罪の感染など決して起こらない――どうして起こり得ようか。われらは、梵（ブラフマン）を説く者たちによって語られたこのプラーナの教えを聞いたのである。

Verse 184

तस्मान्माला त्वया धार्य्या तुलसीकाष्ठसंभवा । हरते नात्र संदेह ऐहिकामुष्मिकं त्वघम्

ゆえに、トゥラシー木から作られたマーラー（数珠）を身につけるべきである。それは疑いなく、この世と彼岸の双方におけるあなたの罪を取り除く。

Verse 185

तुलसीमालया यस्तु भूषितो भ्रमते यदि । दुःस्वप्नं दुर्निमित्तं च न भयं शात्रवं क्वचित्

トゥラシーの花輪（tulasī-mālā）で身を飾る者は、たとえ歩み巡っていても、恐ろしい悪夢も不吉な兆しもなく、いかなる時も敵からの危難を受けない。

Verse 186

कृत्वा वै तीर्थसंन्यासं यतयो विधवाः स्त्रियः । जीवन्मुक्ताः कलौ ज्ञेयाः कुलकोटिसमन्विताः

聖なるティールタ（tīrtha）に結びつく出家（saṃnyāsa）を成し遂げたヤティ（修行者）たち、さらには寡婦の女性でさえも、カリ・ユガにおいては生きながら解脱した者（jīvanmukta）と知られるべきであり、無数の家系に及ぶ功徳を伴う。

Verse 187

धारयंति न ये मालां हैतुकाः पापमोहिताः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

花輪（mālā）を身に着けず、理屈を立てて論争し、罪に惑わされた者は、地獄から帰ることがない。ハリ（Hari）の憤怒の火に焼かれるからである。

Verse 188

उन्मीलिनी वंजुलिनी त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी । त्वया पुत्र प्रकर्त्तव्या जयंती विजया जया

「ウンミーリニー」「ヴァンジュリニー」「トリスプṛシャー」「パクシャヴァルッディニー」、さらに「ジャヤンティー」「ヴィジャヤー」「ジャヤー」――これらの聖なるアシュタミー（Aṣṭamī）の行法を、わが子よ、正しく修すべきである。

Verse 189

पापघ्नी चाष्टमी प्रोक्ता कृष्णस्यातीव वल्लभा । कृता कलौ युगे पुत्र द्वारका मोक्षदायिनी

アシュタミー（Aṣṭamī）は「パーパグニー（Pāpaghnī：罪を滅するもの）」と称され、クリシュナ（Kṛṣṇa）にことのほか愛される。カリの世において、わが子よ、ドヴァーラカー（Dvārakā）に依り、これを敬い奉仕するなら、解脱（mokṣa）を授ける。