Rig Veda Sukta 84
Mandala 8Sukta 849 Mantras

Sukta 84

Sukta 8.84

Devata

Agni

આ સૂક્ત યજ્ઞના સર્વाधिक પ્રિય “અતિથિ” તરીકે અગ્નિની સ્તુતિ કરે છે—મિત્રસમાન સ્નેહી, સહેલાઈથી સમીપ આવનાર, અને રથની જેમ યજ્ઞના સંકલ્પને અસરકારક રીતે વહન કરનાર. સાથે જ તે અંતર્મુખ બની, યોગ્ય માનસિક આહુતિ કઈ અને ઉપાસનામાં યોગ્ય સંબોધન શું હોવું જોઈએ, એવો ચિંતનાત્મક પ્રશ્ન ઊભો કરે છે. અંતે અગ્નિના રક્ષણથી સુરક્ષિત કલ્યાણ (kṣema) પ્રાપ્ત થાય છે અને વીરબળ (suvīrya) વધે છે, એમ કહીને તે પૂર્ણ થાય છે. કુલ મળીને, યોગ્ય યજ્ઞ, યોગ્ય ભાવ, અને અગ્નિના પાલનથી સુરક્ષિત સમૃદ્ધિ માટેનું આ સંક્ષિપ્ત આવાહન છે.

Mantras

Mantra 1

प्रेष्ठं वो अतिथिं स्तुषे मित्रमिव प्रियम् । अग्निं रथं न वेद्यम् ॥

હું તમારા માટે પ્રેષ્ઠ અતિથિનું સ્તવન કરું છું—મિત્ર સમો પ્રિય—અગ્નિનું; યજ્ઞમાર્ગમાં જાણવાપાત્ર અને ઉપયોગી રથ સમો.

Mantra 2

कविमिव प्रचेतसं यं देवासो अध द्विता । नि मर्त्येष्वादधुः ॥

કવિ સમા પ્રચેતસ—પ્રેરિત દૃષ્ટિવાળા, વિશાળ અને તેજસ્વી ચેતનાવાળા—જેને દેવોએ ફરી ફરી મર્ત્યોમાં સ્થાપ્યો છે; જેથી દિવ્ય દૃષ્ટિ માનવ પાત્રમાં આસન પામે.

Mantra 3

त्वं यविष्ठ दाशुषो नॄँ: पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकमुत त्मना ॥

હે યવಿಷ್ಠ (સદા નવયુવાન) અગ્નિ! દાન આપનાર પુરુષોને તું રક્ષા કર; અમારી ગિરઃ (સ્તુતિ-વાણી) સાંભળ. સંતાનને અને આત્મ-સ્વરૂપને પણ રક્ષ; તથા તારી સ્વયંસ્થિત શક્તિથી અમને પણ સંભાળ.

Mantra 4

कया ते अग्ने अङ्गिर ऊर्जो नपादुपस्तुतिम् । वराय देव मन्यवे ॥

હે અગ્નિ—હે અઙ્ગિરસ, ઊર્જાના નપાત્! કયા ઉપાયે (ચેતનાના કયા માર્ગે) અમે તને ઉપસ્તુતિ—નિકટની સ્તુતિ—યોગ્ય રીતે અર્પી શકીએ? હે દેવ, તારા વરાય (પસંદ કરેલા આનંદ) માટે, તારા મન્યવે (મહાન તેજસ્વી ઉગ્રતા) માટે.

Mantra 5

दाशेम कस्य मनसा यज्ञस्य सहसो यहो । कदु वोच इदं नमः ॥

હે સહસઃ (બળવાન ઊર્જા-શક્તિ)! કાના માટે, કયા મનથી, અમે આ યજ્ઞ અર્પીએ? અને ક્યારે ખરેખર હું આ નમઃ—અસ્તિત્વનું નમન, આત્માનું સત્ય સમર્પણ—ઉચ્ચારી શકીશ?

Mantra 6

अधा त्वं हि नस्करो विश्वा अस्मभ्यं सुक्षितीः । वाजद्रविणसो गिरः ॥

અથા તું જ નિશ્ચયે અમારે માટે સર્વ સુક્ષિતિઓ—શુભ અને ઋતસભર નિવાસસ્થાનો—પ્રદાન કરશ; અને અમારી ગિરઃ (સ્તુતિ-વાણી) વાજ અને દ્રવિણસની—બળ તથા દ્રવ્ય-સમૃદ્ધિની—વાહક બનશે.

Mantra 7

कस्य नूनं परीणसो धियो जिन्वसि दम्पते । गोषाता यस्य ते गिरः ॥

હે દમ્પતે (ગૃહપતિ), હવે તું કોના પરિણીનસ—પરિપૂર્ણ અને સમૃદ્ધ ધિયો (વિચારો)—ને પ્રેરિત કરે છે? તે જ, જેના તારા માટેના ગિરઃ પ્રકાશ-કિરણોના (ગોષાતા—ગાયો સમાન દીપ્તિના) વિજેતા છે.

Mantra 8

तं मर्जयन्त सुक्रतुं पुरोयावानमाजिषु । स्वेषु क्षयेषु वाजिनम् ॥

તેમને તેઓ ઉજ્જ્વળ કરે છે અને શુદ્ધ કરે છે—સુક્રતુને, શુભ અને ઋતસભર સંકલ્પવાળાને; યુદ્ધોમાં પુરોયાવાન, અગ્રગામી નેતાને; અને પોતાના ક્ષયેષુ (સ્થિર નિવાસોમાં) વાજિનમ્—બળ-સમૃદ્ધિવાળાં શક્તિમાનને.

Mantra 9

क्षेति क्षेमेभिः साधुभिर्नकिर्यं घ्नन्ति हन्ति यः । अग्ने सुवीर एधते ॥

તે શુભ ક્ષેમો અને સાધુ રક્ષાઓ સાથે નિર્ભયે વસે છે; જેને તું રક્ષે છે તેને કોઈ ઘાયલ કે સંહાર કરી શકતું નથી. હે અગ્નિ, તે સુવીર બની વધે છે—બળવાન શક્તિઓથી પરિપૂર્ણ આત્મા બની ઊભરે છે.

Frequently Asked Questions

It welcomes Agni as the most beloved presence in the sacrifice and stresses that worship needs the right mind and sincere reverence; Agni then grants protection, security, and strength.

Because Agni is invited into the home and altar like an honored visitor; once welcomed, he receives offerings and connects the human rite to the divine world.

Safe well-being (kṣema), protection from harm, and the growth of strong, capable vitality—described as becoming “suvīra,” rich in heroic power.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App