Sukta 84
Sukta 8.84
Agni
ਇਹ ਸੂਕਤ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ‘ਅਤਿਥੀ’ ਵਜੋਂ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਨੇੜੇ ਆ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਗਮ ਅਤੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਵਾਹਕ। ਇਹ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਠੀਕ ਮਾਨਸਿਕ ਅਰਪਣ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਸੰਬੋਧਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪੱਕਾ ਕ੍ਸ਼ੇਮ (kṣema) ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਰ-ਬਲ ਦੀ ਵਾਧਾ (suvīrya) ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਸਹੀ ਯਜ੍ਞ, ਸਹੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇਪਣ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਆਹਵਾਨ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्रेष्ठं वो अतिथिं स्तुषे मित्रमिव प्रियम् । अग्निं रथं न वेद्यम् ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਿਯ—ਅਗਨੀ ਦੀ; ਯਜ੍ਞ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਯੋਗ ਅਤੇ ਵਰਤਣਯੋਗ ਰਥ ਵਾਂਗ।
Mantra 2
कविमिव प्रचेतसं यं देवासो अध द्विता । नि मर्त्येष्वादधुः ॥
ਕਵੀ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਚੇਤਸ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਆਸੀਨ ਹੋਵੇ।
Mantra 3
त्वं यविष्ठ दाशुषो नॄँ: पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकमुत त्मना ॥
ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ (ਸਦਾ ਨਵਾਂ) ਅਗਨੀ! ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਰਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਸਾਡੀਆਂ ਗਿਰਃ (ਸਤੁਤੀ-ਬਾਣੀ) ਸੁਣ। ਤੋਕਮ (ਸੰਤਾਨ) ਅਤੇ ਤ੍ਮਨਾ (ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ) ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਵਯੰ-ਸਥਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾ।
Mantra 4
कया ते अग्ने अङ्गिर ऊर्जो नपादुपस्तुतिम् । वराय देव मन्यवे ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ—ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਊਰਜੋ ਨਪਾਤ् (ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ)! ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਉਪਸਤੁਤਿੰ—ਨਿਕਟ ਦੀ ਸਤੁਤੀ—ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਪਣ ਕਰੀਏ? ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਵਰਾਯ (ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਆਨੰਦ) ਲਈ, ਤੇਰੇ ਮਨ੍ਯਵੇ (ਮਹਾਨ ਉਗਰ ਤੇਜ) ਲਈ।
Mantra 5
दाशेम कस्य मनसा यज्ञस्य सहसो यहो । कदु वोच इदं नमः ॥
ਹੇ ਸਹਸਃ (ਬਲਵਾਨ ਊਰਜਾ-ਸ਼ਕਤੀ)! ਕਿਸ ਨੂੰ, ਕਿਹੜੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਅਰਪਣ ਕਰੀਏ? ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਮਃ—ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦਾ ਨਮਨ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਮਰਪਣ-ਭਾਵਨਾ—ਉਚਾਰ ਸਕਾਂਗਾ?
Mantra 6
अधा त्वं हि नस्करो विश्वा अस्मभ्यं सुक्षितीः । वाजद्रविणसो गिरः ॥
ਅਥਾ ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਸੁਖ਼ਸ਼ਿਤੀਃ—ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਤ-ਅਨੁਕੂਲ ਨਿਵਾਸ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ—ਬਣਾ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗਿਰਃ (ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ) ਵਾਜ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵਿਣਸ—ਬਲ ਅਤੇ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਦੀਆਂ ਵਾਹਕ ਬਣਣਗੀਆਂ।
Mantra 7
कस्य नूनं परीणसो धियो जिन्वसि दम्पते । गोषाता यस्य ते गिरः ॥
ਹੇ ਦੰਪਤੇ (ਗ੍ਰਿਹਪਤੀ), ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੇ ਪਰਿਣੀਨਸ—ਪਰਿਪੂਰਨ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਧਿਓ (ਵਿਚਾਰ)—ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਵਸਿ, ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਉਸੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਿਰਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਨਾਂ (ਗੋਸ਼ਾਤਾ—ਦੀਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ) ਦੀਆਂ ਜੇਤੂ ਹਨ।
Mantra 8
तं मर्जयन्त सुक्रतुं पुरोयावानमाजिषु । स्वेषु क्षयेषु वाजिनम् ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਚਮਕਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਸੁਕ੍ਰਤੁੰ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਤ-ਅਨੁਕੂਲ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ; ਆਜਿਸੁ ਪੁਰੋਯਾਵਾਨ, ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਗਵਾਨ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਸਵੇਸ਼ੁ ਖ਼ਯੇਸ਼ੁ ਵਾਜਿਨੰ—ਆਪਣੇ ਸਥਿਰ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਨੂੰ।
Mantra 9
क्षेति क्षेमेभिः साधुभिर्नकिर्यं घ्नन्ति हन्ति यः । अग्ने सुवीर एधते ॥
ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਖੇਮਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿਡਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਤੂੰ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾਂ ਘਾਇਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਸੰਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉਹ ਸੁਵੀਰ ਬਣ ਕੇ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਤਮਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It welcomes Agni as the most beloved presence in the sacrifice and stresses that worship needs the right mind and sincere reverence; Agni then grants protection, security, and strength.
Because Agni is invited into the home and altar like an honored visitor; once welcomed, he receives offerings and connects the human rite to the divine world.
Safe well-being (kṣema), protection from harm, and the growth of strong, capable vitality—described as becoming “suvīra,” rich in heroic power.
Ask anything about Sukta 84 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
