Sukta 84
Sukta 8.84
Agni
हे सूक्त यज्ञाचा सर्वात प्रिय “अतिथी” म्हणून अग्नीची स्तुती करते—मित्रासारखा सुलभ, जवळचा, आणि रथाप्रमाणे यज्ञाच्या संकल्पाचा प्रभावी वाहक. तसेच ते अंतर्मुख होऊन योग्य मानसिक आहुती कोणती आणि उपासनेत योग्य संबोधन कसे असावे, असा चिंतनशील प्रश्न उपस्थित करते. शेवटी अग्नीच्या संरक्षणामुळे सुरक्षित कल्याण (kṣema) प्राप्त होते आणि वीरशक्ती (suvīrya) वाढते, असे सांगून ते समाप्त होते. एकूणच, योग्य यज्ञ, योग्य वृत्ती, आणि अग्नीच्या रक्षणातून सुरक्षित समृद्धी यासाठीचे हे संक्षिप्त आवाहन आहे.
Mantras
Mantra 1
प्रेष्ठं वो अतिथिं स्तुषे मित्रमिव प्रियम् । अग्निं रथं न वेद्यम् ॥
मी तुमच्यासाठी त्या परम प्रिय अतिथीची स्तुती करतो—मित्रासारखा प्रिय—अग्नीची; जो यज्ञ-यात्रेसाठी रथासारखा ‘वेद्य’—ओळखण्याजोगा आहे.
Mantra 2
कविमिव प्रचेतसं यं देवासो अध द्विता । नि मर्त्येष्वादधुः ॥
कवीसारखा ‘प्रचेतस्’—प्रेरित दृष्टी व व्यापक, दीप्त चेतना असलेला—त्याला देवांनी पुन्हा पुन्हा मर्त्यांमध्ये स्थापित केले आहे; जेणेकरून दिव्य दर्शन मानवी पात्रात आसन पावे.
Mantra 3
त्वं यविष्ठ दाशुषो नॄँ: पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकमुत त्मना ॥
हे यविष्ठ (सदा-नव) अग्ने! जे दान देतात त्या नरांचे तू रक्षण कर; आमच्या गिरः (स्तुतिवाणी) ऐक. संतती (तोक) आणि स्वस्वरूप (त्मना) यांचेही रक्षण कर.
Mantra 4
कया ते अग्ने अङ्गिर ऊर्जो नपादुपस्तुतिम् । वराय देव मन्यवे ॥
हे अग्ने—हे अङ्गिरस, ऊर्जेचा नपात! कोणत्या चेतनेच्या मार्गाने आम्ही तुझ्यासाठी समीप-स्तुती (उपस्तुति) यथायोग्य आणू—हे देवा, तुझ्या वरणीय आनंदासाठी, तुझ्या महाबल मन्यु (उग्र तेज) साठी?
Mantra 5
दाशेम कस्य मनसा यज्ञस्य सहसो यहो । कदु वोच इदं नमः ॥
हे सहसो (बल-ऊर्जा) यहो! कोणासाठी, कोणत्या मनाने आम्ही हा यज्ञ अर्पण करू? आणि केव्हा मी हे नमः—हे आत्म-निवेदन, ही सत्य प्रणती—उच्चारू शकेन?
Mantra 6
अधा त्वं हि नस्करो विश्वा अस्मभ्यं सुक्षितीः । वाजद्रविणसो गिरः ॥
म्हणून हे (इंद्रा), तूच निश्चयाने आमच्यासाठी सर्वत्र सु-क्षितीः—सुंदर व धर्म्य निवासस्थाने—प्रदान कर; आणि आमच्या गिरः (स्तुतिवाणी) वाज व द्रविण (बल व धन) यांची वहनकर्ती होवोत.
Mantra 7
कस्य नूनं परीणसो धियो जिन्वसि दम्पते । गोषाता यस्य ते गिरः ॥
हे दम्पते (गृहपती), आता तू कोणाच्या परिपूर्ण, परिमंडित धियोः (विचारांना) प्रेरित करतोस?—ज्याच्या तुझ्यासाठीच्या गिरः (स्तुतिवाणी) गोषाता—प्रकाशकिरणांच्या (गायींच्या) विजेत्या—आहेत, त्याच्या.
Mantra 8
तं मर्जयन्त सुक्रतुं पुरोयावानमाजिषु । स्वेषु क्षयेषु वाजिनम् ॥
त्याला ते उजळ करतात, शुद्ध करतात—सु-क्रतु (सत्-संकल्प) असलेल्याला, युद्धांत पुरोयावान् (अग्रगामी) असलेल्याला; आपल्या क्षयेṣu (स्थिर धामांत) वाजिन् (बलसमृद्ध) असलेल्याला.
Mantra 9
क्षेति क्षेमेभिः साधुभिर्नकिर्यं घ्नन्ति हन्ति यः । अग्ने सुवीर एधते ॥
तो शुभ क्षेमरक्षणांमध्ये व साधु-कल्याणकारी सुसंवादांमध्ये वास करतो; ज्याचे तू रक्षण करतोस, त्याला कोणीही ना आघात करू शकते, ना घात करू शकते. हे अग्ने, तो ‘सुवीर’ होऊन—बलवान वीरत्वाने—वर्धित होतो.
Frequently Asked Questions
It welcomes Agni as the most beloved presence in the sacrifice and stresses that worship needs the right mind and sincere reverence; Agni then grants protection, security, and strength.
Because Agni is invited into the home and altar like an honored visitor; once welcomed, he receives offerings and connects the human rite to the divine world.
Safe well-being (kṣema), protection from harm, and the growth of strong, capable vitality—described as becoming “suvīra,” rich in heroic power.
Ask anything about Sukta 84 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.