
Sukta 8.79
Soma
આ સૂક્ત સોમની અજય, સર્વવિજયી શક્તિ તરીકે સ્તુતિ કરે છે—તે બંધ થયેલું ખોલે છે અને પ્રેરિત દર્શન દ્વારા કવિ-ઋષિને તેજસ્વી બનાવે છે. સોમને સત્ય લક્ષ્યો પૂર્ણ કરનાર તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે—તે સાધકોને દાતાના દાન સુધી પહોંચાડે છે અને અશાંત તરસને તૃપ્તિમાં ફેરવે છે. અંતે, દેવોમાં સિંહાસનસ્થ સોમને રાજસી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે: વાંકા વિચારો પર નજર નાખી શત્રુભાવપૂર્ણ અને અવરોધક શક્તિઓને દૂર હાંકી કાઢે.
Mantra 1
अयं कृत्नुरगृभीतो विश्वजिदुद्भिदित्सोमः । ऋषिर्विप्रः काव्येन ॥
આ સોમ કર્મમાં પૂર્ણ, કોઈ બંધનમાં અગ્રાહ્ય; સર્વવિજયી, બંધાયેલું જે છે તેને ઉપરથી ભેદી ઉઘાડનાર છે. વિપ્ર ઋષિની કાવ્યદૃષ્ટિથી તે ઋષિ—પ્રકાશિત વિદ્વાન—બને છે.
Mantra 2
अभ्यूर्णोति यन्नग्नं भिषक्ति विश्वं यत्तुरम् । प्रेमन्धः ख्यन्निः श्रोणो भूत् ॥
જે નિર્વસ્ત્ર છે તેને તે ઢાંકે છે અને ઉપચાર કરે છે; જે સર્વત્ર ઘાયલ છે તેને સુધારે છે, અને જે તીવ્ર છે તેને આગળ ધપાવે છે. અંધકાર પ્રગટ થાય છે અને પછી દૂર ફેંકાઈ જાય છે; લંગડો પણ સાજો થઈ આગળ વધે છે.
Mantra 3
त्वं सोम तनूकृद्भ्यो द्वेषोभ्योऽन्यकृतेभ्यः । उरु यन्तासि वरूथम् ॥
હે સોમ, તું આત્મદેહ રચનારાઓ માટે, દ્વેષો સામે અને અન્યોએ કરેલા અપકારો સામે, વિશાળ આવરણ—માર્ગદર્શક રક્ષણ—છે.
Mantra 4
त्वं चित्ती तव दक्षैर्दिव आ पृथिव्या ऋजीषिन् । यावीरघस्य चिद्द्वेषः ॥
હે ઋજીષિન્ (બળથી દબાવાયેલ સોમવાળા), તું તો પોતાના દક્ષ (શક્તિ-પ્રજ્ઞા) વડે દ્યૌથી પૃથ્વી સુધી સર્વત્ર વિવેક કરનાર છે; અઘ (પાપ)માંથી ઉદ્ભવેલી—even દ્વેષભાવનાને પણ—તું દૂર હંકારી દે છે.
Mantra 5
अर्थिनो यन्ति चेदर्थं गच्छानिद्ददुषो रातिम् । ववृज्युस्तृष्यतः कामम् ॥
અર્થિન (અર્થ-શોધક) જો પોતાના અર્થ માટે જાય, તો તેઓ દાતાની રાતિ (દાન-ભેટ) સુધી પહોંચે છે; તૃષિતની કામના અભાવથી વળી જાય છે અને સાચી તૃપ્તિ પામે છે.
Mantra 6
विदद्यत्पूर्व्यं नष्टमुदीमृतायुमीरयत् । प्रेमायुस्तारीदतीर्णम् ॥
જ્યારે તે પ્રાચીનકાળથી નષ્ટ થયેલું પૂર્વ્ય (પૂર્વજ) તત્ત્વ શોધી કાઢે છે, ત્યારે ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) દ્વારા ગતિ કરનાર આત્માને તે ઊંચે ઉઠાવે છે; આયુ (જીવન)ને આગળ દોરી, જે અતીર્ણ (અનતિક્રાંત) હતું તેને પાર કરાવે છે.
Mantra 7
सुशेवो नो मृळयाकुरदृप्तक्रतुरवातः । भवा नः सोम शं हृदे ॥
હે સોમ, તું અમારે માટે સુશેવ—સુપ્રસન્ન અને કરુણામય—થેજે; અદૃપ્તક્રતુ, અચલ સંકલ્પવાળો, રક્ષક સહાયરૂપે આવજે. હે સોમ, અમારા હૃદયમાં શાંતિ અને મધુરતા બની રહેજે.
Mantra 8
मा नः सोम सं वीविजो मा वि बीभिषथा राजन् । मा नो हार्दि त्विषा वधीः ॥
હે સોમ, અંતરમાં રાજન, અમારે પર અતિશય દબાણ ન કરજે; અચાનક પ્રચંડ બળથી અમને ભયભીત ન કરજે. તારી તેજસ્વી તીવ્રતાથી અમારા હૃદયને ઘાત ન કરજે.
Mantra 9
अव यत्स्वे सधस्थे देवानां दुर्मतीरीक्षे । राजन्नप द्विषः सेध मीढ्वो अप स्रिधः सेध ॥
જ્યારે તું દેવોના મધ્યે પોતાના સ્વસધસ્થમાં બેસી દુર્મતિઓને નિહાળે છે, હે રાજન, ત્યારે શત્રુદ્વેષીઓને દૂર હંકાર; અને અમારા અંતરમાં રહેલા દાતામાંથી અવરોધક તથા ઘાતક શક્તિઓને પણ દૂર હંકાર.
The hymn praises Soma—the sacred, pressed offering and the divine power behind it—also addressed as “Rājan” (King).
Soma is portrayed as an unbounded force that opens what is closed, inspires true insight, leads seekers to the right gift, and protects by driving away hostile and obstructing powers.
It is suited to Soma-related worship or devotional recitation for clarity of mind, fulfillment of worthy aims, and protection—especially when one seeks to remove inner ‘crooked thoughts’ and resistance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.