
Sukta 7.94
Vasiṣṭha (Mandala 7 attribution)
Indrāgnī
Gāyatrī (probable: shorter 3-pāda structure typical of gāyatrī in some Indrāgnī hymns)
ઇન્દ્ર–અગ્નિને અર્પિત આ સૂક્તમાં સ્તુતિને “પ્રાચીન” પ્રેરણા તરીકે—મેઘમાંથી વરસતા વરસાદની જેમ ઉદ્ભવતી—રૂપે રજૂ કરવામાં આવે છે; પછી તે પ્રેરિત વાણીનું રૂપાંતર રક્ષણ અને વિજય માટેની વ્યવહારુ આવાહનામાં થાય છે. બળ (ઇન્દ્ર) અને પવિત્ર અગ્નિ (અગ્નિ) એવા જોડિયા દેવબળોને વારંવાર વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ સહાય સાથે આવે, લોકોમાં ઉપાસકોને સુરક્ષિત રીતે સ્થિર કરે, અને શત્રુતાભરી વાણી, દુષ્ટ ઇરાદો તથા રાક્ષસી અવરોધને પ્રહાર કરીને નાશ કરે.
Mantra 1
इयं वामस्य मन्मन इन्द्राग्नी पूर्व्यस्तुतिः । अभ्राद्वृष्टिरिवाजनि ॥
હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, આ સ્તુતિ મનના આંતરિક સંકલ્પમાંથી જન્મેલી છે—પૂર્વકાલીન પ્રકારની સ્તુતિ; તે વાદળમાંથી વરસતા વરસાદની જેમ ઉદ્ભવી છે.
Mantra 2
शृणुतं जरितुर्हवमिन्द्राग्नी वनतं गिरः । ईशाना पिप्यतं धियः ॥
હે ઇન્દ્રા-અગ્નિ, સ્તોતાના આહ્વાનને સાંભળો; વચનોને સ્વીકારી તેમની તરફ વળો. શક્તિના અધિપતિઓ તરીકે ધીઓને પોષો—બુદ્ધિને વૃદ્ધિથી પરિપૂર્ણ કરો.
Mantra 3
मा पापत्वाय नो नरेन्द्राग्नी माभिशस्तये । मा नो रीरधतं निदे ॥
હે નર ઇન્દ્રા-અગ્નિ, અમને પાપત્વ તરફ ન દોરો, ન તો શત્રુની અભિશસ્તિ તરફ. નિંદાથી અમને હાનિ ન થવા દો—અમારો માર્ગ વિકૃતિથી રક્ષો.
Mantra 4
इन्द्रे अग्ना नमो बृहत्सुवृक्तिमेरयामहे । धिया धेना अवस्यवः ॥
હે ઇન્દ્ર અને હે અગ્નિ, તમને મહાન નમસ્કાર—વિશાળ વંદના—અમે અર્પીએ છીએ; સુવૃક્તિ, સુઘડ સ્તુતિ-વાણી, અમે પ્રેરિત કરીએ છીએ. ધિયા દ્વારા, ધેનાઓ સમા સમૃદ્ધિદાયિ બની, અમે તમારી અવસ્ય—સહાય અને પોષણ—યાચીએ છીએ.
Mantra 5
ता हि शश्वन्त ईळत इत्था विप्रास ऊतये । सबाधो वाजसातये ॥
આ બે દેવોને જ ઋષિઓ સદા આ રીતે સહાય માટે સ્તુતિ કરે છે—બધા અવરોધોને દબાવીને પાર કરતાં—બળ, સમૃદ્ધિ અને વિજયરૂપ પૂર્ણ લાભ મેળવવા માટે.
Mantra 6
ता वां गीर्भिर्विपन्यवः प्रयस्वन्तो हवामहे । मेधसाता सनिष्यवः ॥
પ્રેરિત વાણીના ગીરો દ્વારા—આત્માને જાગૃત કરનાર—અમે તમને બેને આહ્વાન કરીએ છીએ; યજ્ઞ-પ્રેરણા લઈને; લાભના ઇચ્છુક અમે તેજસ્વી મેધા દ્વારા વિજયી બનીએ.
Mantra 7
इन्द्राग्नी अवसा गतमस्मभ्यं चर्षणीसहा । मा नो दुःशंस ईशत ॥
હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ, રક્ષણરૂપ સહાય લઈને અમારી પાસે આવો, હે જનસમુદાયોમાં વિજયી; અમ પર શત્રુની દુર્ભાવના કદી અધિકાર ન જમાવે.
Mantra 8
मा कस्य नो अररुषो धूर्तिः प्रणङ्मर्त्यस्य । इन्द्राग्नी शर्म यच्छतम् ॥
કોઈ ઉગ્ર મર્ત્યની કપટી ધૂર્તિ—તેનો આઘાત અમને ન ભેદે, ન પછાડે. હે ઇન્દ્રા-અગ્નિ, અમને તમારું શર્મ—આશ્રયરૂપ શાંતિ—અર્પો.
Mantra 9
गोमद्धिरण्यवद्वसु यद्वामश्वावदीमहे । इन्द्राग्नी तद्वनेमहि ॥
હે ઇન્દ્રા-અગ્નિ, તમારું તે વસુ અમે માગીએ છીએ—ગોમત્, હિરણ્યવત્, અને અશ્વવત્; તે જ સમૃદ્ધિ અમે પ્રાપ્ત કરીએ.
Mantra 10
यत्सोम आ सुते नर इन्द्राग्नी अजोहवुः । सप्तीवन्ता सपर्यवः ॥
જ્યારે સોમ પિષાઈને સુત થાય છે, ત્યારે નરજન ઇન્દ્રા-અગ્નિને વારંવાર આહ્વાન કરે છે—સપ્તીવન્ત, સપર્યવઃ—સાતગણી શક્તિઓ સાથે, ભક્તિસેવામાં.
Mantra 11
उक्थेभिर्वृत्रहन्तमा या मन्दाना चिदा गिरा । आङ्गूषैराविवासतः ॥
ઉક્થો (સ્તુતિગીતો) દ્વારા તેઓ વૃત્રહન્તમ—વૃત્ર-વધમાં સર્વોત્કૃષ્ટ—શક્તિઓને બળ આપે છે; આનંદના મદમાં પણ, વાણી અને આંગૂષ (ઉત્સાહી ગાન) વડે તેઓ તેમને વારંવાર આવાહન કરી સન્નિધિ કરાવે છે.
Mantra 12
ताविद्दुःशंसं मर्त्यं दुर्विद्वांसं रक्षस्विनम् । आभोगं हन्मना हतमुदधिं हन्मना हतम् ॥
તે બે જ—દુઃશંસ (દુષ્ટ ઇરાદાવાળા) મર્ત્યને, દુર્વિદ્વાન્સ (અજ્ઞાની) ને, રક્ષસ્વિન (રક્ષસ-ગ્રસ્ત) ને—પાત કરો. તમારા હન્મના (જડબાની શક્તિ) વડે ભક્ષક પકડને ઘા કરો; તમારા હન્મના વડે ગળી જતી અબાધ ઊંડાઈને પણ ઘા કરો.
Indrāgnī means Indra and Agni invoked as a single paired power—Indra’s strength and Agni’s sacrificial fire working together to protect and empower the worshipper.
It asks Indrāgnī to come with help, protect the people from hostile speech and ill-will, and destroy forces that obstruct the rite or harm the community.
The image suggests that true praise is a gathered fullness that naturally pours out—an inspired utterance that nourishes and makes divine help ‘arrive’ like rain sustaining life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.