Prakarana 19

Verse 378 (दोहा/सोरठा)

छुधा छीन बलहीन सुर सहजेहिं मिलिहहिं आइ। तब मारिहउँ कि छाड़िहउँ भली भाँति अपनाइ।।181।।

chudhā-chīna balahīna sur sahajehiṁ milihahiṁ āi | tab mārihaũ ki chāṛihaũ bhalī bhā̃ti apanāi ||181||

„Die Götter—ausgehungert und entkräftet—werden mir willig entgegenkommen. Dann werde ich sie töten, oder soll ich sie verschonen, nachdem ich den rechten Weg wohl erwogen habe?“

Verse 379 (चौपाई)

मेघनाद कहुँ पुनि हँकरावा। दीन्ही सिख बलु बयरु बढ़ावा।। जे सुर समर धीर बलवाना। जिन्ह कें लरिबे कर अभिमाना।। तिन्हहि जीति रन आनेसु बाँधी। उठि सुत पितु अनुसासन काँधी।। एहि बिधि सबही अग्या दीन्ही। आपुनु चलेउ गदा कर लीन्ही।। चलत दसानन डोलति अवनी। गर्जत गर्भ स्त्रवहिं सुर रवनी।। रावन आवत सुनेउ सकोहा। देवन्ह तके मेरु गिरि खोहा।। दिगपालन्ह के लोक सुहाए। सूने सकल दसानन पाए।। पुनि पुनि सिंघनाद करि भारी। देइ देवतन्ह गारि पचारी।। रन मद मत्त फिरइ जग धावा। प्रतिभट खौजत कतहुँ न पावा।। रबि ससि पवन बरुन धनधारी। अगिनि काल जम सब अधिकारी।। किंनर सिद्ध मनुज सुर नागा। हठि सबही के पंथहिं लागा।। ब्रह्मसृष्टि जहँ लगि तनुधारी। दसमुख बसबर्ती नर नारी।। आयसु करहिं सकल भयभीता। नवहिं आइ नित चरन बिनीता।।

meghanāda kahuṁ puni haṁkarāvā | dīnhī sikha balu bayaru baṛhāvā || je sura samara dhīra balavānā | jinha keṁ laribe kara abhimānā || tinahi jīti rana ānesu bāṁdhī | uṭhi suta pitu anusāsana kāṁdhī || ehi bidhi sabahī agyā dīnhī | āpunu caleu gadā kara līnhī || calata dasānana ḍolati avanī | garjata garbha stravahiṁ sura-ravanī || rāvana āvata suneu sakohā | devan̐ha take meru-giri khohā || digapālanha ke loka suhāe | sūne sakala dasānana pāe || puni puni siṁghanāda kari bhārī | dei devatanha gāri pacārī || rana-mada matta phirai jaga dhāvā | pratibhaṭa khaujata katahuṁ na pāvā || rabi sasi pavana baruna dhanadhārī | agini kāla jama saba adhikārī || kiṁnara siddha manuja sura nāgā | haṭhi sabahī ke panthahiṁ lāgā || brahma-sṛṣṭi jahaṁ lagi tanudhārī | dasamukha basabartī nara nārī || āyasu karahiṁ sakala bhayabhītā | navahiṁ āi nita carana binītā ||

Wieder rief er Meghanada, wies ihn an und steigerte seine Stärke und Feindschaft. Jene Götter, die im Kampf standhaft und mächtig waren, deren Stolz das Kämpfen war, nach deren Besiegung im Krieg brachte er sie herbei und band sie; und der Sohn erhob sich und trug den Befehl des Vaters auf seinen Schultern. So erteilte er allen Befehle und brach selbst auf, seinen Streitkolben in der Hand. Als der Zehnköpfige sich bewegte, erzitterte die Erde; bei seinem Gebrüll erlitten die Gattinnen der Götter Fehlgeburten vor Schreck. Als sie hörten, dass Ravana kam, entstand Furcht; die Götter verbargen sich in den Höhlen des Berges Meru. Die angenehmen Reiche der Hüter der Himmelsrichtungen fand Ravana alle verlassen. Immer wieder stieß er ein gewaltiges Löwengebrüll aus, schleuderte Schimpfworte und jagte die Götter fort. Trunken von der Raserei des Kampfes durchstreifte er die Welt; auf der Suche nach einem ebenbürtigen Kämpfer fand er nirgends einen. Sonne und Mond, Wind, Varuna der Bogen tragende Herr, Feuer, Zeit, Yama, alle kosmischen Gewalten, Kinnaras, Siddhas, Menschen, Götter und Nagas, alle zwang er auf seinen Weg. Soweit Brahmas Schöpfung mit verkörperten Wesen reicht, standen Männer und Frauen unter der Herrschaft des Zehnköpfigen. Alle, voller Furcht, führten seine Befehle aus und kamen täglich, demütig sich vor seinen Füßen zu verneigen.

Verse 380 (दोहा/सोरठा)

भुजबल बिस्व बस्य करि राखेसि कोउ न सुतंत्र। मंडलीक मनि रावन राज करइ निज मंत्र।।182(क)।। देव जच्छ गंधर्व नर किंनर नाग कुमारि। जीति बरीं निज बाहुबल बहु सुंदर बर नारि।।182(ख)।।

bhujabala bisva basya kari rākhēsi kōu na sutantra | maṇḍalīka mani rāvaṇa rāja karai nija mantra ||182(ka)|| deva jaccha gandharva nara kiṁnara nāga kumāri | jīti barīṁ nija bāhubala bahu sundara bara nāri ||182(kha)||

Durch die rohe Stärke seiner Arme hielt er die ganze Welt unterworfen; keiner blieb frei. Rāvaṇa—ein Juwel unter den tributpflichtigen Königen—herrschte nach eigenem Willen und eigenem Rat. Götter, Yakṣas, Gandharvas, Menschen, Kinnaras und die Mädchen der Nāgas— indem er sie bezwang, nahm er viele herrliche, auserlesene Frauen mit Gewalt zu Gemahlinnen.

Verse 381 (चौपाई)

इंद्रजीत सन जो कछु कहेऊ। सो सब जनु पहिलेहिं करि रहेऊ।। प्रथमहिं जिन्ह कहुँ आयसु दीन्हा। तिन्ह कर चरित सुनहु जो कीन्हा।। देखत भीमरूप सब पापी। निसिचर निकर देव परितापी।। करहि उपद्रव असुर निकाया। नाना रूप धरहिं करि माया।। जेहि बिधि होइ धर्म निर्मूला। सो सब करहिं बेद प्रतिकूला।। जेहिं जेहिं देस धेनु द्विज पावहिं। नगर गाउँ पुर आगि लगावहिं।। सुभ आचरन कतहुँ नहिं होई। देव बिप्र गुरू मान न कोई।। नहिं हरिभगति जग्य तप ग्याना। सपनेहुँ सुनिअ न बेद पुराना।।

indrajīta sana jo kachu kaheū | so saba janu pahilehiṃ kari raheū || prathamahiṃ jinha kahuṃ āyasu dīnhā | tinh kara carita sunahu jo kīnhā || dekhata bhīmarūpa saba pāpī | nisīcara nikara deva paritāpī || karahi upadrava asura nikāyā | nānā rūpa dharahim̐ kari māyā || jehi bidhi hoi dharma nirmūlā | so saba karahiṃ beda pratikūlā || jehiṃ jehiṃ desa dhenu dvija pāvahiṃ | nagara gāuṃ pura āgi lagāvahiṃ || subha ācarana katahūṃ nahiṃ hoī | deva bipra gurū māna na koī || nahiṃ haribhagati jagya tapa gyānā | sapanehūṃ suni-a na beda purānā ||

Was auch immer ich in Indrajits Gegenwart aussprach, wisset, dass all dies bereits vollbracht war. Zuerst hört die Taten jener, denen er den Befehl gegeben hatte. Alle waren Sünder von schrecklicher Gestalt, Scharen von Nachtwandlern, die die Götter quälten. Die Dämonenscharen verursachten Aufruhr und nahmen viele Gestalten an durch ihre Kräfte der Täuschung. Auf jede Weise, die die Rechtschaffenheit entwurzeln konnte, handelten sie, offen im Widerspruch zum Veda. Wo immer sie Kühe und zweimalgeborene Priester fanden, legten sie Feuer an Städte, Dörfer und Ortschaften. Nirgends gab es gutes Betragen; niemand ehrte Gott, Brahmane oder Guru. Es gab keine Hingabe an Hari, kein Opfer, keine Buße, keine wahre Erkenntnis; man hörte nicht einmal im Traum von Veda oder Purana.

Verse 382 (छंद)

जप जोग बिरागा तप मख भागा श्रवन सुनइ दससीसा। आपुनु उठि धावइ रहै न पावइ धरि सब घालइ खीसा।। अस भ्रष्ट अचारा भा संसारा धर्म सुनिअ नहि काना। तेहि बहुबिधि त्रासइ देस निकासइ जो कह बेद पुराना।।

japa joga birāgā tapa makha bhāgā śravaṇa sunai dasasīsā | āpunu uṭhi dhāvai rahai na pāvai dhari saba ghālai khīsā || asa bhraṣṭa acārā bhā saṃsārā dharma suni-a nahi kānā | tehi bahu-bidhi trāsai desa nikāsai jo kaha beda purānā ||

Gebetspraxis, Yoga, Loslösung, Buße und Opfer sind alle geflohen, Ravana vernimmt sie nur mit seinen Ohren. Er selbst springt auf und stürzt umher, unfähig, sich zu halten; was er greifen kann, stopft er in seinen eigenen Beutel. So ist die Welt geworden, das Betragen ist verdorben, und wie taub will keiner auf Dharma hören. Auf unzählige Weisen bedrängt er und vertreibt Menschen aus ihrem Land, jene, die die Lehre der Veden und Puranas verkünden.

Verse 383 (दोहा/सोरठा)

बरनि न जाइ अनीति घोर निसाचर जो करहिं। हिंसा पर अति प्रीति तिन्ह के पापहि कवनि मिति।।183।।

barani na jāi anīti ghora nisācara jo karahiṁ | hiṁsā para ati prīti tinh ke pāpahi kavani miti ||183||

Kein Wort vermag die schaurige Adharma zu schildern, die die nächtlich umherstreifenden Dämonen verüben. Über alle Maßen sind sie in Gewalt vernarrt — welches Maß könnte man ihrer Sünde setzen?

Verse 384 (चौपाई)

बाढ़े खल बहु चोर जुआरा। जे लंपट परधन परदारा।। मानहिं मातु पिता नहिं देवा। साधुन्ह सन करवावहिं सेवा।। जिन्ह के यह आचरन भवानी। ते जानेहु निसिचर सब प्रानी।। अतिसय देखि धर्म कै ग्लानी। परम सभीत धरा अकुलानी।। गिरि सरि सिंधु भार नहिं मोही। जस मोहि गरुअ एक परद्रोही।। सकल धर्म देखइ बिपरीता। कहि न सकइ रावन भय भीता।। धेनु रूप धरि हृदयँ बिचारी। गई तहाँ जहँ सुर मुनि झारी।। निज संताप सुनाएसि रोई। काहू तें कछु काज न होई।।

bāṛhe khala bahu cora juārā | je laṁpaṭa paradhana paradārā || mānahĩ mātu pitā nahĩ devā | sādhunha saṅ karavāvahĩ sevā || jinha ke yaha ācarana bhavānī | te jānehu nisi-cara saba prānī || atisaya dekhi dharma kai glānī | parama sabhīta dharā akulānī || giri sari siṁdhu bhāra nahĩ mohī | jasa mohĩ garuā eka para-drohī || sakala dharma dekhai biparītā | kahi na sakai rāvaṇa bhaya-bhītā || dhenu rūpa dhari hṛdayã bicārī | gaī tahā̃ jahã sura-muni jhārī || nija saṁtāpa sunāyesi roī | kāhū teṁ kachu kāja na hoī ||

Die Bösen vermehrten sich, Diebe und Spieler in großer Zahl, Männer, die der Wollust ergeben waren, nach dem Besitz und der Gattin eines anderen trachteten. Sie ehrten weder Mutter noch Vater noch die Götter; und die Heiligen zwangen sie zu knechtischem Dienst. O Bhavani, wessen Betragen so beschaffen ist, wisse, dass sie alle dämonischer Natur sind. Als sie den schmerzhaften Verfall des Dharma erblickte, wurde die Erde überaus ängstlich und tief betrübt. 'Die Last der Berge, Flüsse und Ozeane ist mir keine Bürde; aber einer, der verrät und andere bedrängt, ist schwerer als alles.' Als sie jede Regel der Rechtschaffenheit umgestürzt sah, konnte Ravana, von Furcht geschüttelt, nicht einmal sprechen. In der Gestalt einer Kuh nahm sie nach Herzenslust Gestalt an und ging dorthin, wo die Götter und Weisen ihre Hainklöster hatten. Weinend klagte sie ihre brennende Not; doch bei niemandem konnte ein Heilmittel gefunden werden.

Verse 385 (छंद)

सुर मुनि गंधर्बा मिलि करि सर्बा गे बिरंचि के लोका। सँग गोतनुधारी भूमि बिचारी परम बिकल भय सोका।। ब्रह्माँ सब जाना मन अनुमाना मोर कछू न बसाई। जा करि तैं दासी सो अबिनासी हमरेउ तोर सहाई।।

sura muni gandharbā mili kari sarbā ge birañci ke lokā | saṅga go-tanu-dhārī bhūmi bicārī parama bikala bhaya sokā || brahmā̃ saba jānā mana anumānā mora kachū na basāī | jā kari taĩ dāsī so abināsī hamareu tora sahāī ||

Die Götter, die Weisen und die Gandharvas, alle zusammen, gingen zu Brahmas Reich. Mit ihnen ging die Erde selbst, die in Kuhgestalt über ihre Lage nachdachte und tief erschüttert war von Kummer. Brahma verstand alles, doch in seinem Geist schloss er: 'Nichts liegt in meiner Macht. Er, um dessentwillen du nur eine Dienerin bist, der Unvergängliche, Er allein ist deine Hilfe und auch die unsere.'

Verse 386 (दोहा/सोरठा)

धरनि धरहि मन धीर कह बिरंचि हरिपद सुमिरु। जानत जन की पीर प्रभु भंजिहि दारुन बिपति।।184।।

dharani dharahi mana dhīra kaha birañci haripada sumiru | Jānata jana kī pīra prabhu bhañjihi dāruna bipati ||184||

„O Erde, sei im Herzen standhaft“, sprach Brahmā; „gedenke der Füße des Herrn. Der Meister, der den Schmerz der Seinen kennt, wird gewiss dieses furchtbare Unheil zerschmettern.“

Verse 387 (चौपाई)

बैठे सुर सब करहिं बिचारा। कहँ पाइअ प्रभु करिअ पुकारा।। पुर बैकुंठ जान कह कोई। कोउ कह पयनिधि बस प्रभु सोई।। जाके हृदयँ भगति जसि प्रीति। प्रभु तहँ प्रगट सदा तेहिं रीती।। तेहि समाज गिरिजा मैं रहेऊँ। अवसर पाइ बचन एक कहेऊँ।। हरि ब्यापक सर्बत्र समाना। प्रेम तें प्रगट होहिं मैं जाना।। देस काल दिसि बिदिसिहु माहीं। कहहु सो कहाँ जहाँ प्रभु नाहीं।। अग जगमय सब रहित बिरागी। प्रेम तें प्रभु प्रगटइ जिमि आगी।। मोर बचन सब के मन माना। साधु साधु करि ब्रह्म बखाना।।

baiṭhe sura saba karahiṁ bicārā | kahaṁ pāia prabhu karia pukārā || pura baikuṇṭha jāni kaha koī | kou kaha payanidhi basa prabhu soī || jāke hṛdayaṁ bhagati jasi prīti | prabhu tahaṁ pragaṭa sadā tehiṁ rītī || tihi samāja girijā maiṁ raheūṁ | avasara pāi bacana eka kaheūṁ || hari byāpaka sarbatra samānā | prema teṁ pragaṭa hohiṁ maiṁ jānā || desa kāla disi bidisi-hu māhīṁ | kahahu so kahāṁ jahāṁ prabhu nāhīṁ || aga jagamaya saba rahita birāgī | prema teṁ prabhu pragaṭi jimi āgī || mora bacana saba ke mana mānā | sādhu sādhu kari brahma bakhānā ||

Alle Götter saßen beisammen im Rat: „Wo mag der Herr zu finden sein, und wie sollen wir Ihn anrufen?“ Einer sagte: „Er weilt in der Stadt Vaikuntha“; ein anderer: „Nein, der Herr wohnt im Ozean.“ Doch die Wahrheit ist diese: In welchem Herzen Hingabe als lebendige Liebe wohnt, dort offenbart sich der Herr allezeit auf eben diese Weise. In jener Versammlung war auch ich anwesend, o Girija; und als ich die Gelegenheit fand, sprach ich ein Wort: „Hari ist alldurchdringend, überall gegenwärtig; doch habe ich verstanden, dass Er durch Liebe offenbar wird. An Ort und Zeit, in jeder Himmelsrichtung und jedem Winkel der Richtungen, sagt mir, wo ist jener Ort, wo der Herr nicht ist? Wie das Feuer, das die Welt durchdringt und doch ungebunden bleibt, so offenbart sich der Herr durch Liebe.“ Mein Wort fand Zustimmung in jedem Herzen; und sie riefen: „Wohl gesprochen! Wohl gesprochen!“ und priesen das Höchste.

Verse 388 (दोहा/सोरठा)

सुनि बिरंचि मन हरष तन पुलकि नयन बह नीर। अस्तुति करत जोरि कर सावधान मतिधीर।।185।।

suni birañci mana haraṣa tana pulaki nayana baha nīra | astuti karata jori kara sāvadhāna mati-dhīra ||185||

Als er dies hörte, erfüllte sich Brahmas Herz mit Freude; sein Körper durchzitterte, und Tränen strömten aus seinen Augen. Mit gefalteten Händen brachte jener Standhafte, Klarblickende sein Lob dar, versunken in ehrfurchtsvoller Aufmerksamkeit.

Verse 389 (छंद)

जय जय सुरनायक जन सुखदायक प्रनतपाल भगवंता। गो द्विज हितकारी जय असुरारी सिधुंसुता प्रिय कंता।। पालन सुर धरनी अद्भुत करनी मरम न जानइ कोई। जो सहज कृपाला दीनदयाला करउ अनुग्रह सोई।। जय जय अबिनासी सब घट बासी ब्यापक परमानंदा। अबिगत गोतीतं चरित पुनीतं मायारहित मुकुंदा।। जेहि लागि बिरागी अति अनुरागी बिगतमोह मुनिबृंदा। निसि बासर ध्यावहिं गुन गन गावहिं जयति सच्चिदानंदा।। जेहिं सृष्टि उपाई त्रिबिध बनाई संग सहाय न दूजा। सो करउ अघारी चिंत हमारी जानिअ भगति न पूजा।। जो भव भय भंजन मुनि मन रंजन गंजन बिपति बरूथा। मन बच क्रम बानी छाड़ि सयानी सरन सकल सुर जूथा। सारद श्रुति सेषा रिषय असेषा जा कहुँ कोउ नहि जाना। जेहि दीन पिआरे बेद पुकारे द्रवउ सो श्रीभगवाना।। भव बारिधि मंदर सब बिधि सुंदर गुनमंदिर सुखपुंजा। मुनि सिद्ध सकल सुर परम भयातुर नमत नाथ पद कंजा।।

jaya jaya suranāyaka jana sukhadāyaka pranatapāla bhagavaṃtā | go dvija hitakārī jaya asurārī siṃdhusutā priya kaṃtā || pālana sur dharanī adbhuta karanī marama na jānai koī | jo sahaja kṛpālā dīnadayālā karau anugraha soī || jaya jaya abināsī saba ghaṭa bāsī byāpaka paramānaṃdā | abigata gotītaṃ carita punītaṃ māyārahita mukuṃdā || jehi lāgi birāgī ati anurāgī bigatamoha munibṛṃdā | nisi bāsara dhyāvahiṃ guna gana gāvahiṃ jayati saccidānaṃdā || jehiṃ sṛṣṭi upāī tribidha banāī saṃga sahāya na dūjā | so karau aghārī ciṃta hamārī jāni-a bhagati na pūjā || jo bhava bhaya bhaṃjana muni mana raṃjana gaṃjana bipati barūthā | mana baca krama bānī chāḍi sayānī sarana sakala sur jūthā || sārada śruti seṣā ṛṣaya aseṣā jā kahuṃ kou nahi jānā | jehi dīna piāre beda pukāre dravau so śrībhagavānā || bhava bāridhi maṃdara saba bidhi suṃdara guṇamaṃdira sukhapuṃjā | muni siddha sakala sur parama bhayātura namata nātha pada kaṃjā ||

Sieg, Sieg dem Herrn der Götter, Geber des Wohlergehens der Menschen, Beschützer der sich Verneigenden und Hingebenden, der Gesegnete. Sieg Ihm, der das Wohl der Kühe und der Zweimalgeborenen sucht; Sieg, Bezwinger der Dämonen, geliebter Gemahl der Tochter des Ozeans. Beschützer der Götter und der Erde, Seine Taten sind wundersam; niemand kann ihr inneres Geheimnis ergründen. O Du, der Du von Natur aus Erbarmen bist, zärtlich zu den Armen, Du allein mögest Gnade erweisen. Sieg, Sieg dem Unvergänglichen, der in jedem Herzen wohnt, alldurchdringend, höchste Seligkeit. Unmanifest, jenseits der Reichweite der Rede; Seine Taten sind reinigend; Maya kann jenen Mukunda nicht berühren. Um dessentwillen die Leidenschaftlosen leidenschaftlich hingebungsvoll werden, die Gemeinschaft der Weisen, befreit von Verblendung, meditieren Tag und Nacht und singen die Vielzahl Seiner Eigenschaften: siegreich ist Sein, Bewusstsein, Seligkeit. Er, der die Schöpfung hervorbrachte und sie dreifach gestaltete, kein Zweiter steht neben Ihm als Helfer. O Entferner der Sünde, nimm meine Sorge auf, wisse dies: Hingabe ist nicht bloßer ritueller Gottesdienst. Er, der die Furcht vor dem weltlichen Werden zerschlägt, der die Herzen der Weisen erfreut, der die Schar der Widrigkeiten zermalmt, die ganze Schar der Götter nimmt Zuflucht zu Ihm, nachdem sie kluge Rede und alle Selbstständigkeit von Geist, Wort und Werk aufgegeben hat. Saraswati, die Veden, Shesha und zahllose Seher, niemand hat Ihn vollständig erkannt; doch zu Ihm, der den Niedrigen teuer ist, rufen die Veden laut: Möge jener Herr zum Erbarmen bewegt werden. Der Berg, der den Ozean der Existenz stützt, schön in jeder Weise, ein Tempel der Tugenden, ein Haufen der Seligkeit, Weise, Siddhas und alle Götter, tief erschreckt, verneigen sich vor den Lotusfüßen jenes Meisters.

Verse 390 (दोहा/सोरठा)

जानि सभय सुरभूमि सुनि बचन समेत सनेह। गगनगिरा गंभीर भइ हरनि सोक संदेह।।186।।

jāni sabhaya surabhūmi suni bacana sameta saneha | gaganagirā gambhīra bhai harani soka sandeha ||186||

Als man erkannte, dass die Götterwelt von Furcht getroffen war, erscholl aus dem Himmel selbst eine ernste, majestätische Stimme — Worte, von Liebe durchtränkt — die Kummer und Zweifel zerstreuten.

Verse 391 (चौपाई)

जनि डरपहु मुनि सिद्ध सुरेसा। तुम्हहि लागि धरिहउँ नर बेसा।। अंसन्ह सहित मनुज अवतारा। लेहउँ दिनकर बंस उदारा।। कस्यप अदिति महातप कीन्हा। तिन्ह कहुँ मैं पूरब बर दीन्हा।। ते दसरथ कौसल्या रूपा। कोसलपुरीं प्रगट नरभूपा।। तिन्ह के गृह अवतरिहउँ जाई। रघुकुल तिलक सो चारिउ भाई।। नारद बचन सत्य सब करिहउँ। परम सक्ति समेत अवतरिहउँ।। हरिहउँ सकल भूमि गरुआई। निर्भय होहु देव समुदाई।। गगन ब्रह्मबानी सुनी काना। तुरत फिरे सुर हृदय जुड़ाना।। तब ब्रह्मा धरनिहि समुझावा। अभय भई भरोस जियँ आवा।।

jani ḍarapahu muni siddha suresā | tumhahi lāgi dharihaũ nara besā || aṁsanh sahita manuja avatārā | lehauṁ dinakara baṁsa udārā || kaśyapa aditi mahātapa kīnhā | tinh kahuँ maiṁ pūraba bara dīnhā || te dasaratha kausalya rūpā | kosalapurīṁ pragaṭa narabhūpā || tinh ke gṛha avatarihaũ jāī | raghukula tilaka so cāriu bhāī || nārada bacana satya saba karihaũ | parama śakti sameta avatarihaũ || harihaũ sakala bhūmi garuāī | nirbhaya hohu deva samudāī || gagana brahmabānī sunī kānā | turata phire sura hṛdaya juḍānā || taba brahmā dharani-hi samujhāvā | abhaya bhaī bharosa jiyã āvā ||

„Fürchtet euch nicht, o Weise, Vollendete und Herren der Götter. Euretwegen werde ich eine menschliche Gestalt annehmen. Mit meinen Anteilen gleichfalls herabsteigend, werde ich eine menschliche Inkarnation im edlen Geschlecht der Sonne annehmen. Kashyapa und Aditi übten große Buße; ihnen hatte ich früher eine Gnade gewährt. Sie werden Dasharatha und Kausalya werden, offenbar als ein menschlicher König in der Stadt Kosala. In ihrem Hause werde ich herabsteigen; als der Ruhm des Geschlechts von Raghu werde ich mit allen vier Brüdern erscheinen. Ich werde jedes Wort Naradas wahr machen; mit höchster Macht werde ich inkarnieren. Ich werde die ganze Last der Erde hinwegnehmen. Seid furchtlos, o Schar der Götter.“ Als sie Brahmas Stimme vom Himmel hörten, kehrten die Götter sogleich zurück, ihre Herzen getröstet. Dann unterwies Brahma die Erde, und Furchtlosigkeit entstand; Vertrauen zog in ihr Herz ein.

Verse 392 (दोहा/सोरठा)

निज लोकहि बिरंचि गे देवन्ह इहइ सिखाइ। बानर तनु धरि धरि महि हरि पद सेवहु जाइ।।187।।

nija lokahi birañci ge devanha iha-i sikhāi | bānara tanu dhari-dhari mahi hari pada sevahu jāi ||187||

Brahmā kehrte in seine eigene Wohnstatt zurück und wies die Götter also an: „Steigt immer wieder zur Erde herab, nehmt die Gestalt von Vānaren an und dient zu den Füßen Haris.“

Verse 393 (चौपाई)

गए देव सब निज निज धामा। भूमि सहित मन कहुँ बिश्रामा।। जो कछु आयसु ब्रह्माँ दीन्हा। हरषे देव बिलंब न कीन्हा।। बनचर देह धरि छिति माहीं। अतुलित बल प्रताप तिन्ह पाहीं।। गिरि तरु नख आयुध सब बीरा। हरि मारग चितवहिं मतिधीरा।। गिरि कानन जहँ तहँ भरि पूरी। रहे निज निज अनीक रचि रूरी।। यह सब रुचिर चरित मैं भाषा। अब सो सुनहु जो बीचहिं राखा।। अवधपुरीं रघुकुलमनि राऊ। बेद बिदित तेहि दसरथ नाऊँ।। धरम धुरंधर गुननिधि ग्यानी। हृदयँ भगति मति सारँगपानी।।

gae deva saba nija nija dhāmā. bhūmi sahita mana kahuṁ bisrāmā. jo kachu āyasu brahmā̃ dīnhā. haraṣe deva bilaṁba na kīnhā. banacara deha dhari chiti māhīṁ. atulita bala pratāpa tinh pāhīṁ. giri taru nakha āyudha saba bīrā. hari māraga chitavahiṁ mati-dhīrā. giri kānana jahaṁ tahaṁ bhari pūrī. rahe nija nija anīka rachi rūrī. yaha saba rucira carita maiṁ bhāṣā. aba so sunahu jo bīcahiṁ rākhā. avadhapurīṁ raghukulamani rāū. beda bidita tehi dasaratha nāū̃. dharama dhuraṁdhara guna-nidhi gyānī. hṛdayaṁ bhagati mati sāraṅgapānī.

Alle Götter kehrten each in seine eigene Wohnstatt zurück, und auch die Erde fand Ruhe im Herzen. Welchen Befehl Brahma auch gegeben hatte, die Götter befolgten ihn mit Freude und säumten nicht. Die Körper von Waldbewohnern auf Erden annehmend, erlangten sie unvergleichliche Stärke und Pracht. Jene tapferen Helden, Berg, Baum und Klaue als ihre Waffen, hielten Wache über Haris Weg, standhaft im Rat. Berge und Wälder überall erfüllend, blieben sie, jede Schar wohlgeordnet in ordentlichen Reihen. Diese liebliche Episode habe ich erzählt; nun hört, was im Mittelpunkt der Erzählung liegt. In Ayodhya war ein König, das Juwel des Geschlechts von Raghu; die Veden selbst verkünden seinen Namen, Dasharatha. Ein Hauptträger des Dharma, ein Schatz der Tugenden, ein Mann wahrer Einsicht, doch mit Hingabe an Sharngapani fest in seinem Herzen verankert.

Verse 394 (दोहा/सोरठा)

कौसल्यादि नारि प्रिय सब आचरन पुनीत। पति अनुकूल प्रेम दृढ़ हरि पद कमल बिनीत।।188।।

kausalyādi nāri priya saba ācarana punīta | pati anukūla prema dṛḍha hari pada kamala binīta ||188||

Kausalyā und die anderen edlen Frauen waren allen lieb; jede ihrer Lebensweisen war heiligend. In standhafter Liebe, ihren Gemahlen stets wohlgefällig, blieben sie demütig an den Lotosfüßen Haris.

Verse 395 (चौपाई)

एक बार भूपति मन माहीं। भै गलानि मोरें सुत नाहीं।। गुर गृह गयउ तुरत महिपाला। चरन लागि करि बिनय बिसाला।। निज दुख सुख सब गुरहि सुनायउ। कहि बसिष्ठ बहुबिधि समुझायउ।। धरहु धीर होइहहिं सुत चारी। त्रिभुवन बिदित भगत भय हारी।। सृंगी रिषहि बसिष्ठ बोलावा। पुत्रकाम सुभ जग्य करावा।। भगति सहित मुनि आहुति दीन्हें। प्रगटे अगिनि चरू कर लीन्हें।। जो बसिष्ठ कछु हृदयँ बिचारा। सकल काजु भा सिद्ध तुम्हारा।। यह हबि बाँटि देहु नृप जाई। जथा जोग जेहि भाग बनाई।।

eka bāra bhūpati mana māhīṁ | bhai galāni moreṁ suta nāhīṁ || guru gṛha gayau turata mahipālā | caraṇa lāgi kari binaya bisālā || nija dukha sukha saba gurahi sunāyu | kahi basiṣṭha bahubidhi samujhāyu || dharahu dhīra hoihahiṁ suta cārī | tribhuvana bidita bhagata bhaya hārī || sṛṁgī riṣahi basiṣṭha bolāvā | putra-kāma subha jagya karāvā || bhagati sahita muni āhuti dīnhēṁ | pragaṭe agini carū kari līnhēṁ || jo basiṣṭha kachu hṛdayaṁ bicārā | sakala kāju bhā siddha tumhārā || yaha habi bāṁṭi dehu nṛpa jāī | jathā joga jehi bhāga banāī ||

Einmal, im Geist des Königs, entstand eine Schwere: „Ich habe keinen Sohn.“ Sogleich begab sich der Monarch zur Wohnstatt seines Guru; er umfasste seine Füße und brachte eine große und demütige Bitte vor. Alle seine Leiden und Freuden gleichermaßen teilte er dem Guru mit. Dann sprach Vashishtha und tröstete und unterwies ihn auf vielerlei Weise. „Bleibe standhaft; du wirst vier Söhne haben, berühmt durch die drei Welten und Vertreiber der Furcht der Hingebungsvollen.“ Vashishtha rief den Weisen Shrungi und ließ das verheißungsvolle Putrakama-Opfer vollziehen. Mit Hingabe brachte der Weise Opfergaben dar; das Feuer offenbarte sich und nahm den geweihten Brei entgegen. Was auch immer Vashishtha in seinem Herzen erwogen hatte, euer ganzes Anliegen ist erfüllt. Geh, o König, und verteile diese Havis, jedem gemäß dem rechtermaßen zugewiesenen Anteil.“

Verse 396 (दोहा/सोरठा)

तब अदृस्य भए पावक सकल सभहि समुझाइ। परमानंद मगन नृप हरष न हृदयँ समाइ।।189।।

taba adṛsya bhae pāvaka sakala sabahi samujhāi. paramānanda magana nṛpa haraṣa na hṛdayaṁ samāi..189..

Da wurde das Opferfeuer unsichtbar, nachdem es die ganze Versammlung belehrt und getröstet hatte. Der König, in höchste Seligkeit versunken, spürte, dass seine Freude im Herzen nicht mehr zu fassen war.

Verse 397 (चौपाई)

तबहिं रायँ प्रिय नारि बोलाईं। कौसल्यादि तहाँ चलि आई।। अर्ध भाग कौसल्याहि दीन्हा। उभय भाग आधे कर कीन्हा।। कैकेई कहँ नृप सो दयऊ। रह्यो सो उभय भाग पुनि भयऊ।। कौसल्या कैकेई हाथ धरि। दीन्ह सुमित्रहि मन प्रसन्न करि।। एहि बिधि गर्भसहित सब नारी। भईं हृदयँ हरषित सुख भारी।। जा दिन तें हरि गर्भहिं आए। सकल लोक सुख संपति छाए।। मंदिर महँ सब राजहिं रानी। सोभा सील तेज की खानीं।। सुख जुत कछुक काल चलि गयऊ। जेहिं प्रभु प्रगट सो अवसर भयऊ।।

tabahiṁ rāyaṁ priya nāri bolāīṁ। kausalyādi tahāṁ cali āī।। ardha bhāga kausalyāhi dīnhā। ubhaya bhāga ādhe kara kīnhā।। kaikeī kahaṁ nṛpa so dayau। rahyo so ubhaya bhāga puni bhayau।। kausalyā kaikeī hātha dhari। dīnha sumitrahi mana prasanna kari।। ehi bidhi garbha-sahita saba nārī। bhaīṁ hṛdayaṁ haraṣita sukha bhārī।। jā dina teṁ hari garbhahi āe। sakala loka sukha saṁpati chāe।। mandira mahaṁ saba rājahiṁ rānī। sobhā sīla teja kī khānīṁ।। sukha juta kachuka kāla cali gayau। jehiṁ prabhu pragaṭa so avasara bhayau।।

Da rief der König seine geliebten Königinnen, und Kausalya mit den anderen kam herbei. Er gab die Hälfte des heiligen Anteils an Kausalya und teilte die verbleibenden zwei Anteile in gleiche Hälften. Was der König an Kaikeyi gab, was übrig blieb, wurde wieder zur anderen Hälfte. Kausalya, Kaikeyi bei der Hand nehmend, gab es an Sumitra und erfreute ihr Herz. So waren alle Damen, nun schwanger, innerlich erfüllt von großer Freude und Glückseligkeit. Von dem Tag an, als Hari in ihre Schöße eintrat, breiteten sich Glück und Wohlstand über die ganze Welt aus. Im Palast waren die königlichen Damen wie Minen von Schönheit, sanfter Tugend und Pracht. So verging eine kleine Zeit in Zufriedenheit, bis der vorherbestimmte Moment kam, da der Herr sich offenbaren würde.

Verse 398 (दोहा/सोरठा)

जोग लगन ग्रह बार तिथि सकल भए अनुकूल। चर अरु अचर हर्षजुत राम जनम सुखमूल।।190।।

joga lagana graha bāra tithi sakala bhae anukūla | cara aru acara harṣajuta rāma janama sukhamūla ||190||

Die glückverheißenden Fügungen—Aszendent, Gestirne, Wochentag und Mondtag (Tithi)—wurden allesamt günstig. Bewegtes wie Unbewegtes, von Freude erfüllt, pries Rāmas Geburt, die Wurzel aller Wonne.

Verse 399 (चौपाई)

नौमी तिथि मधु मास पुनीता। सुकल पच्छ अभिजित हरिप्रीता।। मध्यदिवस अति सीत न घामा। पावन काल लोक बिश्रामा।। सीतल मंद सुरभि बह बाऊ। हरषित सुर संतन मन चाऊ।। बन कुसुमित गिरिगन मनिआरा। स्त्रवहिं सकल सरिताऽमृतधारा।। सो अवसर बिरंचि जब जाना। चले सकल सुर साजि बिमाना।। गगन बिमल सकुल सुर जूथा। गावहिं गुन गंधर्ब बरूथा।। बरषहिं सुमन सुअंजलि साजी। गहगहि गगन दुंदुभी बाजी।। अस्तुति करहिं नाग मुनि देवा। बहुबिधि लावहिं निज निज सेवा।।

naumī tithi madhu māsa punītā | sukala paccha abhijita hariprītā || madhya-divasa ati sīta na ghāmā | pāvana kāla loka bisrāmā || sītala manda surabhi baha bāū | haraṣita sura santana mana cāū || bana kusumita girigana maniārā | stravahiṃ sakala saritā’mṛta-dhārā || so avasara birañci jaba jānā | cale sakala sura sāji bimānā || gagana bimala sakula sura jūthā | gāvahiṃ guna gandharba barūthā || baraṣahiṃ sumana su-añjali sājī | gahagahi gagana duṃdubhī bājī || astuti karahiṃ nāga muni devā | bahu-bidhi lāvahiṃ nija nija sevā ||

Es war der heilige neunte Tag des Monats Madhu, die helle Monatshälfte, und die Abhijit-Stunde, dem Hari teuer. Zur Mittagszeit gab es keine versengende Hitze, sondern eine Kühle; eine reinigende Zeit, da die Welt Ruhe fand. Ein sanfter, duftender Wind wehte; die Götter und die Heiligen waren erfreut, ihre Herzen voller Wonne. Die Wälder blühten, die Gebirgszüge glänzten wie Juwelen, und alle Flüsse flossen als Ströme von Nektar. Als Brahma jenen verheißungsvollen Moment erfuhr, machten sich alle Himmlischen auf, in Pracht geschmückt, in ihren Vimanas. Der Himmel war klar; die Scharen der Götter waren versammelt, während Gruppen von Gandharvas die Lobpreisungen des Herrn sangen. Sie streuten Blumen in schönen Händen voll, und die Himmel erklangen vom Schlagen der himmlischen Trommeln. Schlangengottheiten, Weise und Götter brachten Hymnen dar, jeder leistete Dienst auf seine ihm bestimmte Weise.