Rig Veda Sukta 2
Mandala 8Sukta 242 Mantras

Sukta 2

Sukta 8.2

Rishi

Medhyātithi Kāṇva (traditional for RV 8.2)

Devata

Indra (addressed as Vasu; Soma-drinking context strongly Indraic)

Chandas

Gāyatrī (probable for RV 8.2 opening; requires metrical verification)

ਰਿਗਵੇਦ 8.2 ਇੱਕ ਸੋਮ-ਅਰਪਣ ਦਾ ਭਜਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—‘ਵਸੁ’ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਿਆਂ—ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਚੋੜਿਆ ਸੋਮਰਸ ਪੀਣ ਲਈ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਡਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਬਲ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵਰਸਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ‘ਸੌ-ਸਹਾਇਕ’ ਵਜੋਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਜਨ ਪੋਸ਼ਕ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣਨ/ਜਨਿਤ੍ਵ (janitva) ਦੇ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਵਿਸਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Mantras

Mantra 1

इदं वसो सुतमन्धः पिबा सुपूर्णमुदरम् । अनाभयिन्ररिमा ते ॥

ਹੇ ਵਸੁ, ਇਹ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮਰਸ—ਆਨੰਦਮਈ ਅੰਧਃ—ਪਾਨ ਕਰ; ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ। ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਧੇ ਵਾਂਗ ਚਲ ਪਵੇ।

Mantra 2

नृभिर्धूतः सुतो अश्नैरव्यो वारैः परिपूतः । अश्वो न निक्तो नदीषु ॥

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਹਿਲਾ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਛਣਿਆ ਹੋਇਆ—ਸੋਮ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੋ ਕੇ ਚਮਕਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ—ਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣਮਈ ਆਨੰਦ।

Mantra 3

तं ते यवं यथा गोभिः स्वादुमकर्म श्रीणन्तः । इन्द्र त्वास्मिन्त्सधमादे ॥

ਤੇਰਾ ਉਹ ਅਰਪਣ ਅਸੀਂ ਮਿੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਗੋਆਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ) ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਜੌਂ ਵਾਂਗ—ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਿਖਾਰਦੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿ।

Mantra 4

इन्द्र इत्सोमपा एक इन्द्रः सुतपा विश्वायुः । अन्तर्देवान्मर्त्याँश्च ॥

ਇੰਦ੍ਰ ਹੀ ਸੋਮਪਾ ਹੈ—ਇਕੋ ਇਕ; ਇੰਦ੍ਰ ਸੁਤਪਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਯੁਃ। ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮਰਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਮੱਧਸਥ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

न यं शुक्रो न दुराशीर्न तृप्रा उरुव्यचसम् । अपस्पृण्वते सुहार्दम् ॥

ਉਰੁਵ੍ਯਚਸ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ—ਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਚਮਕਦਾ ਬਲ), ਨਾ ਦੁਰਾਸ਼ੀ (ਕੁ-ਇੱਛਾ), ਨਾ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਾ (ਆਤਮ-ਤ੍ਰਿਪਤ) ਕੋਈ ਵੀ ਧੱਕ ਕੇ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਹਾਰਦ—ਸਦ੍ਹ-ਹਿਰਦਾ ਸ਼ਕਤੀ—ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਅਪਸਪ੍ਰਿਣ੍ਵਤੇ (ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ)।

Mantra 6

गोभिर्यदीमन्ये अस्मन्मृगं न व्रा मृगयन्ते । अभित्सरन्ति धेनुभिः ॥

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗਯੰਤੈ—ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤਾਂ ਉਹ ਧੇਨੁਭਿਃ, ਗੋਭਿਃ—ਆਪਣੀਆਂ ‘ਗਾਂ’ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ—ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਭਿਤ੍ਸਰੰਤਿ, ਦਬਾਅ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 7

त्रय इन्द्रस्य सोमाः सुतासः सन्तु देवस्य । स्वे क्षये सुतपाव्नः ॥

ਇੰਦਰ ਲਈ ਦੇਵ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੋਮ-ਰਸ—ਸੁਤ (ਨਿਚੋੜੇ) ਸੋਮ—ਹੋਣ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਖ੍ਸ਼ਯ, ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ-ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ, ਸੁਤਪਾਵਨ—ਅਭਿਸ਼ੁਤ ਸਾਰ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਆਨੰਦ-ਉਨਮਾਦ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਵਿਰਾਜੇ।

Mantra 8

त्रयः कोशासः श्चोतन्ति तिस्रश्चम्वः सुपूर्णाः । समाने अधि भार्मन् ॥

ਤਿੰਨ ਕੋਸ਼ (ਪਾਤਰ) ਟਪਕਦੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਚਮੂ (ਕੱਪ) ਸੁਪੂਰਨ ਭਰੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਹਨ—ਇੱਕੋ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕੋ ਆਨੰਦ ਸਮਾਨ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਰੋਹਣ ਲਈ।

Mantra 9

शुचिरसि पुरुनिष्ठाः क्षीरैर्मध्यत आशीर्तः । दध्ना मन्दिष्ठः शूरस्य ॥

ਤੂੰ ਸ਼ੁਚਿ ਹੈਂ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖ਼ੀਰ (ਦੁੱਧ) ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦਧਿ (ਦਹੀਂ) ਨਾਲ ਸ਼ੂਰ (ਵੀਰ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਦਿਸ਼ਠ—ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨਕਰ—ਬਣਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਿਜਈ ਕਰਮ ਲਈ ਇਹ ਉਨਮਾਦ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 10

इमे त इन्द्र सोमास्तीव्रा अस्मे सुतासः । शुक्रा आशिरं याचन्ते ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਸੋਮ-ਰਸ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ—ਤੀਖੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੀੜ ਕੇ ਸੁਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ; ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਬਲ ਵਾਲੇ—ਆਸ਼ਿਰ (ਮਿਸ਼ਰਣ/ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਲਈ ਸੰਮਿਸ਼੍ਰਣ) ਮੰਗਦੇ ਹਨ।

Mantra 11

ताँ आशिरं पुरोळाशमिन्द्रेमं सोमं श्रीणीहि । रेवन्तं हि त्वा शृणोमि ॥

ਆਸ਼ਿਰ ਅਤੇ ਪੁਰੋੜਾਸ਼ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਇਸ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਣੀ (ਮਿਸ਼ਰਿਤ/ਸ਼ੋਧਿਤ) ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੇਵੰਤ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ—ਵਜੋਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 12

हृत्सु पीतासो युध्यन्ते दुर्मदासो न सुरायाम् । ऊधर्न नग्ना जरन्ते ॥

ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਤੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲੜਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਦੁਰਮਦ ਲੋਕ; ਉਹ ਨੰਗੇ ਊਧਰ ਵਾਂਗ ਸੜਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 13

रेवाँ इद्रेवतः स्तोता स्यात्त्वावतो मघोनः । प्रेदु हरिवः श्रुतस्य ॥

ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦਾਨਵੀਰ ਇੰਦਰ; ਅਤੇ ਹੇ ਹਰਿਵਃ (ਕਪਿਲ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਸ਼੍ਰੁਤ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Mantra 14

उक्थं चन शस्यमानमगोररिरा चिकेत । न गायत्रं गीयमानम् ॥

ਉਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਉਕਥ ਵੀ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੀ; ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਗਾਇਤ੍ਰ ਵੀ ਉਹ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਇਸ ਲਈ ਸੱਚਾ ਜਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 15

मा न इन्द्र पीयत्नवे मा शर्धते परा दाः । शिक्षा शचीवः शचीभिः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਨੂੰ ਚੂਸ ਕੇ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਕਰ; ਸਾਨੂੰ ਉਗਰ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਨਾ ਦੇ। ਹੇ ਸ਼ਚੀਵਃ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ।

Mantra 16

वयमु त्वा तदिदर्था इन्द्र त्वायन्तः सखायः । कण्वा उक्थेभिर्जरन्ते ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਉਸੇ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਸਖਾ ਵਾਂਗ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ। ਕਣਵ ਉਕਥਾਂ (ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨਾਂ) ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਰ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Mantra 17

न घेमन्यदा पपन वज्रिन्नपसो नविष्टौ । तवेदु स्तोमं चिकेत ॥

ਹੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ! ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਵੀਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਕਰਤੂਤਾਂ (ਅਪਸ) ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ; ਤੇਰਾ ਹੀ ਸਤੋਮ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ) ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 18

इच्छन्ति देवाः सुन्वन्तं न स्वप्नाय स्पृहयन्ति । यन्ति प्रमादमतन्द्राः ॥

ਦੇਵ ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ (ਸੁਨਵੰਤ) ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨੀਂਦ ਲਈ ਲਲਚਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ। ਅਤੰਦਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਦ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਜਾਗਰੂਕ ਅਧਿਪਤਿਆ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।

Mantra 19

ओ षु प्र याहि वाजेभिर्मा हृणीथा अभ्यस्मान् । महाँ इव युवजानिः ॥

ਓ ਸ਼ੁ, ਵਾਜਾਂ (ਬਲ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਆ; ਸਾਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ। ਮਹਾਨ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵੇਗ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਵੀਕਰਨ ਨਾਲ ਆ।

Mantra 20

मो ष्वद्य दुर्हणावान्त्सायं करदारे अस्मत् । अश्रीर इव जामाता ॥

ਅੱਜ ਦੁৰ্হਣਾਵਾਨ—ਸਹਿਣ ਨੂੰ ਔਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਤਾਕਤ—ਸਾਂਝ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ; ਬੇਰਸ ਜਮਾਈ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ (ਸੰਯੋਗ/ਸੰਵਾਦ) ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰੱਖ।

Mantra 21

विद्मा ह्यस्य वीरस्य भूरिदावरीं सुमतिम् । त्रिषु जातस्य मनांसि ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੀਰ ਦੀ ਸੁਮਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ—ਭੂਰਿਦਾਵਰੀ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ। ਅਤੇ ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਜਾਤਃ—ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ/ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਤਾਕਤ ਸਭ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Mantra 22

आ तू षिञ्च कण्वमन्तं न घा विद्म शवसानात् । यशस्तरं शतमूतेः ॥

ਹੇ (ਇੰਦਰ), ਹੁਣ ਕਣਵ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਹ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਢਾਲ ਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਹੈ—ਸ਼ਤਮੂਤੀ, ਸੌ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ।

Mantra 23

ज्येष्ठेन सोतरिन्द्राय सोमं वीराय शक्राय । भरा पिबन्नर्याय ॥

ਹੇ ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬਲ ਪੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸੋਮ ਲਿਆ—ਵੀਰ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਲਈ। ਆਰਯ (ਉੱਚੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਵੇ—ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 24

यो वेदिष्ठो अव्यथिष्वश्वावन्तं जरितृभ्यः । वाजं स्तोतृभ्यो गोमन्तम् ॥

ਜੋ ਅਡੋਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ—ਉਹ ਜਰਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਬਲ ਦੀ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗੋ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਵਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ।

Mantra 25

पन्यम्पन्यमित्सोतार आ धावत मद्याय । सोमं वीराय शूराय ॥

ਹੇ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਵਾਲਿਓ, ਸਦਾ-ਸੁੰਦਰ ਸੋਮ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਦੌੜ ਕੇ ਆਓ—ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮਦ ਲਈ; ਵੀਰ ਲਈ, ਸ਼ੂਰ ਲਈ ਸੋਮ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਦਰਲਾ ਯੋਧਾ ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਵੇ।

Mantra 26

पाता वृत्रहा सुतमा घा गमन्नारे अस्मत् । नि यमते शतमूतिः ॥

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਇੰਦਰ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਪੀਵੇ ਅਤੇ ਆਵੇ—ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਆਵੇ; ਤਦ ਸ਼ਤਗੁਣੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Mantra 27

एह हरी ब्रह्मयुजा शग्मा वक्षतः सखायम् । गीर्भिः श्रुतं गिर्वणसम् ॥

ਇੱਥੇ, ਇੱਥੇ—ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁਤੇ ਦੋ ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਘੋੜੇ ਮਿੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ; ਸਾਡੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਗੀਰਵਾਣ ਇੰਦਰ—ਸਤੁਤੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Mantra 28

स्वादवः सोमा आ याहि श्रीताः सोमा आ याहि । शिप्रिन्नृषीवः शचीवो नायमच्छा सधमादम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਮਿੱਠੇ ਸੋਮ-ਪਾਨਾਂ ਵੱਲ ਇੱਥੇ ਆ; ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸੋਮ-ਪਾਨਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ। ਹੇ ਸ਼ਿਪ੍ਰਿਨ (ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਬੜਿਆਂ ਵਾਲੇ), ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮਾਨ, ਸ਼ਚੀਵ (ਕਾਰਗਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ)—ਸਾਡੇ ਇਸ ਸਾਂਝੇ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਧਮਾਦ (ਸਾਂਝੇ ਯਜ੍ਞ-ਭੋਜਨ) ਵੱਲ ਆ।

Mantra 29

स्तुतश्च यास्त्वा वर्धन्ति महे राधसे नृम्णाय । इन्द्र कारिणं वृधन्तः ॥

ਅਤੇ ਹੇ ਇੰਦਰ! ਜੋ ਸ্তুਤੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਵੱਡੇ ਰਾਧਸ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ/ਦਾਨ) ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਮ੍ਣ (ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਮਈ ਬਲ) ਲਈ—ਉਹ ਸ্তুਤੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤੈਨੂੰ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧਿਕਰਤਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 30

गिरश्च यास्ते गिर्वाह उक्था च तुभ्यं तानि । सत्रा दधिरे शवांसि ॥

ਹੇ ਗਿਰਵਾਹ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ ਦੇ ਵਾਹਕ)! ਜੋ ਗਿਰਹ (ਗੀਤ) ਅਤੇ ਉਕਥ (ਸਤੁਤੀ-ਹਿਮਨ) ਤੇਰੇ ਹਨ—ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਵਾਂਸੀ (ਬਲ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ।

Mantra 31

एवेदेष तुविकूर्मिर्वाजाँ एको वज्रहस्तः । सनादमृक्तो दयते ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਇਹ ਤੁਵਿਕੂਰਮੀ—ਦੂਰ ਤੱਕ ਧਾਵਣ ਵਾਲਾ—ਵਜ੍ਰਹਸਤ ਇਕੱਲਾ, ਬਲ ਦੇ ਵਾਜਾਂ (ਵਿਜੈ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਨਾਤਨ ਤੋਂ ਅਖੰਡ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਦਾਨ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।

Mantra 32

हन्ता वृत्रं दक्षिणेनेन्द्रः पुरू पुरुहूतः । महान्महीभिः शचीभिः ॥

ਪੁਰੁਹੂਤ ਇੰਦਰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਹੈ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਚੀਆਂ (ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਋ਤ (ਸੱਚ-ਵਿਵਸਥਾ) ਦੀ ਜਿੱਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 33

यस्मिन्विश्वाश्चर्षणय उत च्यौत्ना ज्रयांसि च । अनु घेन्मन्दी मघोनः ॥

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਚਰਸ਼ਣਯਹ (ਲੋਕ-ਸਮੂਹ) ਅਤੇ ਚ੍ਯੌਤਨਾ (ਚਲਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਤੇ ਜ੍ਰਯਾਂਸੀ (ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ) ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹੀ ਮਘੋਨ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਦਾਤਾ, ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 34

एष एतानि चकारेन्द्रो विश्वा योऽति शृण्वे । वाजदावा मघोनाम् ॥

ਇਸ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਹਨ—ਜੋ ਸਧਾਰਣ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਜ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਮਘਵਾਨਾਂ (ਉਦਾਰ ਦਾਤਿਆਂ) ਦੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਦਾਤਾਂ ਦਾ ਵੰਡਣਹਾਰ ਹੈ।

Mantra 35

प्रभर्ता रथं गव्यन्तमपाकाच्चिद्यमवति । इनो वसु स हि वोळ्हा ॥

ਉਹ ਗਵ੍ਯੰਤ (ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ) ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ੁਭ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ—ਹਾਂ, ਉਹੀ ਸਾਨੂੰ ਢੋ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਾਹਕ ਹੈ।

Mantra 36

सनिता विप्रो अर्वद्भिर्हन्ता वृत्रं नृभिः शूरः । सत्योऽविता विधन्तम् ॥

ਜਿੱਤਣਹਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਰ-ਸ਼ੌਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ (ਆਵਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਦਾ ਹੈ; ਸੱਚਾ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ-ਵਿਧੀ/ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 37

यजध्वैनं प्रियमेधा इन्द्रं सत्राचा मनसा । यो भूत्सोमैः सत्यमद्वा ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਮੇਧੋ, ਸਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਯਜੋ; ਜੋ ਸੋਮ-ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਸਤ੍ਯਮਦ—ਸਤ੍ਯ-ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੱਤ—ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 38

गाथश्रवसं सत्पतिं श्रवस्कामं पुरुत्मानम् । कण्वासो गात वाजिनम् ॥

ਹੇ ਕਣਵੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਯਸ਼ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸਤ੍ਪਤਿ, ਸ਼੍ਰਵਸਕਾਮ, ਪੁਰੁਤ੍ਮਾਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਓ; ਵਾਜ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਜਿਨ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਗਾਓ।

Mantra 39

य ऋते चिद्गास्पदेभ्यो दात्सखा नृभ्यः शचीवान् । ये अस्मिन्काममश्रियन् ॥

ਜੋ ਋ਤੇ ਚਿਤ ਗਾਸ੍ਪਦਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਿਨਾ, ਸਖਾ ਬਣ ਕੇ ਵੀਰ ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾ (ਕਿਰਣਾਂ) ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਚੀਵਾਨ ਇੰਦਰ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਇਸ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਆਏ ਹਨ।

Mantra 40

इत्था धीवन्तमद्रिवः काण्वं मेध्यातिथिम् । मेषो भूतोऽभि यन्नयः ॥

ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵಃ (ਪੇੜਨ-ਪੱਥਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ), ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵਿਚਾਰ-ਧਨ ਕਾਣਵ—ਮੇਧ੍ਯ ਅਤਿਥੀ—ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਮੇਸ਼ (ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਵਾਲੀ ਟੱਕਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਬਣ ਕੇ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 41

शिक्षा विभिन्दो अस्मै चत्वार्ययुता ददत् । अष्टा परः सहस्रा ॥

ਇਹ ਸਿੱਖੋ, ਜਾਣੋ: ਵਿਭਿੰਦੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਅਯੁਤ (ਚਾਰ ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰ) ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅੱਠ ਸਹਸ੍ਰ (ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ) ਵੀ—ਜਦ ਇੰਦਰ ਦਾ ਬਲ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਉਂ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Mantra 42

उत सु त्ये पयोवृधा माकी रणस्य नप्त्या । जनित्वनाय मामहे ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਪਯੋਵ੍ਰਿਧਾਃ (ਦੁੱਧ/ਪੋਸ਼ਕ ਮਿਠਾਸ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਰਣਸ੍ਯ ਨਾਪ੍ਤ੍ਯ (ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ) ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭੀ ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ; ਜਨਿਤ੍ਵਨਾਯ (ਨਵ-ਜਨਮ/ਭਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Frequently Asked Questions

Indra is the main deity. He is addressed as Vasu and repeatedly invited to drink the freshly pressed Soma.

The poets offer and pour Soma, calling Indra to drink it. In exchange they ask for protection, fearlessness, victory, fame, and prosperity.

It highlights Indra’s exceptional generosity and reliability in giving aid. The phrase means he helps in countless ways, especially when properly invoked with Soma and praise.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App