Rig Veda Sukta 62
Mandala 3Sukta 6218 Mantras

Sukta 62

Sukta 3.62

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (RV 3.62 traditionally Viśvāmitra)

Devata

Indra–Varuṇa (dual)

Chandas

Triṣṭubh (common in 3.62; confirm by scan)

RV 3.62 এটা স্তৱ-সূক্ত, য’ত মুখ্যতঃ ইন্দ্ৰ–বৰুণৰ যুগল সাৰ্বভৌমত্ব আৰু শক্তিক আহ্বান কৰা হৈছে—বিজয়-শক্তি আৰু নৈতিক-জাগতিক শৃঙ্খলা (ঋত) একেলগে মিলি—মিত্ৰসকলক ৰক্ষা কৰা, বৈৰী চাপ-প্ৰতিবন্ধকতা জয় কৰা, আৰু দেৱসকলৰ প্ৰসিদ্ধ “গৌৰৱ” পুনঃস্থাপন কৰি সমাজলৈ পূৰ্ণতা আনিবলৈ। এই সূক্তৰ ভিতৰতেই সৱিতৃক উদ্দেশ্য কৰি প্ৰসিদ্ধ গায়ত্ৰী মন্ত্র (3.62.10) আছে, যিয়ে স্তৱক অন্তৰ্মুখী কৰি বুদ্ধিৰ আলোকপ্ৰাপ্তিৰ দিশে লৈ যায়; তেনে কৰি বাহ্য বিজয় আৰু অন্তৰঙ্গ সঠিক পথ-নির্দেশ দুয়োটা ঋত (সত্য-শৃঙ্খলা) অধীনত একেলগে যোজিত হয়।

Mantras

Mantra 1

इमा उ वां भृमयो मन्यमाना युवावते न तुज्या अभूवन् । क्व त्यदिन्द्रावरुणा यशो वां येन स्मा सिनं भरथः सखिभ्यः ॥

এই অস্থিৰ শক্তিসমূহে নিজকে বলৱান বুলি ভাবি, সদা-যৌৱন-শক্তিসম্পন্ন তোমালোকক সত্যই আঘাত কৰিব নোৱাৰিলে। হে ইন্দ্ৰ–বৰুণ, তোমালোকৰ সেই যশ ক’ত—যাৰ দ্বাৰা তোমালোক আমাৰ ভিতৰত থকা সখাসকললৈ বিজয়ী পূৰ্ণতা (সিন) বহন কৰি আনিছিলা?

Mantra 2

अयमु वां पुरुतमो रयीयञ्छश्वत्तममवसे जोहवीति । सजोषाविन्द्रावरुणा मरुद्भिर्दिवा पृथिव्या शृणुतं हवं मे ॥

এই (ঋষি) স্থায়ী ধন-সম্পদৰ বাবে, স্থায়ী সহায়ৰ বাবে, তোমালোক দুজনক অতি প্ৰচুৰভাৱে আহ্বান কৰে। হে ইন্দ্ৰ–বৰুণ, মৰুতসকলৰ সৈতে একেলগে, দ্যৌ আৰু পৃথিৱীৰ পৰা, মোৰ এই আহ্বান শুনা।

Mantra 3

अस्मे तदिन्द्रावरुणा वसु ष्यादस्मे रयिर्मरुतः सर्ववीरः । अस्मान्वरूत्रीः शरणैरवन्त्वस्मान्होत्रा भारती दक्षिणाभिः ॥

হে ইন্দ্ৰ–বৰুণ, আমাৰ ভিতৰত সেই কল্যাণ স্থাপন হওক; হে মৰুতসকল, সকলো বীৰ-শক্তিত সমৃদ্ধ পূৰ্ণ ৰায়ি আমাৰ ভিতৰত হওক। ৰক্ষাকাৰিণীসকলে আশ্ৰয়সমূহেৰে আমাক ৰক্ষা কৰক; আৰু হোত্ৰা-শক্তি ভাৰতি সঠিক অৰ্পণৰ দক্ষিণাসমূহেৰে আমাক ধাৰণ কৰক।

Mantra 4

बृहस्पते जुषस्व नो हव्यानि विश्वदेव्य । रास्व रत्नानि दाशुषे ॥

হে বৃহস্পতেঃ, বিশ্বদেৱ্য (সৰ্বদেৱসম্বন্ধী) শক্তি, আমাৰ হৱ্য-অৰ্পণসমূহত প্ৰসন্ন হওক। দাশুষে—যি দান কৰে—তাক ৰত্নসমূহ, দীপ্ত ধন-সম্পদ দান কৰা।

Mantra 5

शुचिमर्कैर्बृहस्पतिमध्वरेषु नमस्यत । अनाम्योज आ चके ॥

উজ্জ্বল অৰ্ক-স্তোত্ৰেৰে যজ্ঞ-অধ্বৰত বৃহস্পতিকে নমস্কাৰ কৰা। কিয়নো তেওঁ অনা॒ম্য—নমন নোহোৱা—ওজঃ, অচ্যুত শক্তি, প্ৰস্তুত কৰি ৰাখিছে।

Mantra 6

वृषभं चर्षणीनां विश्वरूपमदाभ्यम् । बृहस्पतिं वरेण्यम् ॥

চৰ্ষণীনাম—জনসমূহৰ—বৃষভ, বিশ্বৰূপ, অদাভ্য; সেই বাঞ্ছনীয় বৃহস্পতিকে আমি বৰি লওঁ—সৰ্বোত্তম কাম্য শক্তিৰূপে।

Mantra 7

इयं ते पूषन्नाघृणे सुष्टुतिर्देव नव्यसी । अस्माभिस्तुभ्यं शस्यते ॥

হে পূষণ, আঘৃণে (দীপ্তিমান) দেব! এই তোমাৰ বাবে আমাৰ দ্বাৰা উচ্চাৰিত নৱীন, সু-গঠিত স্তুতি; ই আমাক অন্তৰ্মুখ আৰু বহিৰ্মুখ যাত্ৰাত সঠিক পথে নেওঁক।

Mantra 8

तां जुषस्व गिरं मम वाजयन्तीमवा धियम् । वधूयुरिव योषणाम् ॥

মোৰ সেই বাণী গ্ৰহণ কৰা—যি বল-সমৃদ্ধি (বাজ) বৃদ্ধি কৰে; আৰু আমাৰ ধিয়াতো অৱতৰণ কৰা—যেনেকৈ বৰ কইনাৰ ওচৰলৈ আকৃষ্ট হয়—তেনে মন পথ-দীপ্তিলৈ সংযুক্ত হওক।

Mantra 9

यो विश्वाभि विपश्यति भुवना सं च पश्यति । स नः पूषाविता भुवत् ॥

যি জাগ্ৰত দৃষ্টিৰে সকলোকে চায়, আৰু ভুবনসমূহক একেটা দৰ্শনত একত্ৰ কৰে—সেই পূষণ আমাৰ বাবে অৱিতা, ৰক্ষক আৰু পথপ্ৰদৰ্শক হওক।

Mantra 10

तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥

সেই সৱিতৃদেৱৰ অতি বাঞ্ছনীয় ভৰ্গ (দিব্য দীপ্তি) আমি ধ্যানত ধৰি লওঁ; যি আমাৰ ধীসমূহ—বুদ্ধি, অন্তৰ্দৃষ্টি—প্ৰচোদিত কৰি আগবঢ়াওক।

Mantra 11

देवस्य सवितुर्वयं वाजयन्तः पुरंध्या । भगस्य रातिमीमहे ॥

আমি, বল-সমৃদ্ধি আগবঢ়াই, অন্তৰ-নগৰ গঢ়া চিন্তাৰে, সৱিতৃদেৱৰ পৰা ভাগদেৱৰ দান (ৰাতি) বিচাৰোঁ।

Mantra 12

देवं नरः सवितारं विप्रा यज्ञैः सुवृक्तिभिः । नमस्यन्ति धियेषिताः ॥

হে নৰসকল, বিপ্ৰসকল—অন্বেষী মনৰ আলোকিত জন—সু-গঠিত স্তোত্ৰসহ যজ্ঞে সৱিতৃদেৱক উপাসনা কৰে; প্ৰেৰিত ধীৰ বুদ্ধিৰে চালিত হৈ তেওঁলোকে নমস্কাৰ কৰে।

Mantra 13

सोमो जिगाति गातुविद्देवानामेति निष्कृतम् । ऋतस्य योनिमासदम् ॥

সোম গতি কৰে—পথ-বিদ্; দেৱসকলৰ নিৰ্ধাৰিত নিস্কৃত-দ্বাৰলৈ তেওঁ গমন কৰে। ঋতৰ যোনিত তেওঁ আসন গ্ৰহণ কৰে—সত্য-ঋত-ব্যৱস্থাৰ নিজস্ব আধাৰতে।

Mantra 14

सोमो अस्मभ्यं द्विपदे चतुष्पदे च पशवे । अनमीवा इषस्करत् ॥

আমালৈ সোম—দ্বিপদ আৰু চতুষ্পদলৈ, সকলো পশু-প্ৰাণশক্তিলৈ—আহাৰ-ৰসৰ ধাৰা অনামীৱা কৰক, আঘাত আৰু বিভাজন-ৰহিত।

Mantra 15

अस्माकमायुर्वर्धयन्नभिमातीः सहमानः । सोमः सधस्थमासदत् ॥

আমাৰ আয়ু বৃদ্ধি কৰি, বৈৰী অভিমাতিসকলক সহি-জয় কৰি, সোমে সধস্থত আসন গ্ৰহণ কৰিলে—আমাত স্থিৰ আশ্ৰয়ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত।

Mantra 16

आ नो मित्रावरुणा घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् । मध्वा रजांसि सुक्रतू ॥

হে মিত্র-বৰুণ, আমাৰ ওচৰলৈ আহাঁ; ঘৃত-দীপ্তিৰে গব্যূতি—ৰশ্মিলোকলৈ লৈ যোৱা পথ—আমালৈ উন্মুক্ত কৰি দিয়া। হে সু-কৃতু, মধুৰ মধুৰসৰে ৰজাংসি—সকল আকাশ-অন্তৰীক্ষ-লোক—পূৰ্ণ কৰি দিয়া।

Mantra 17

उरुशंसा नमोवृधा मह्ना दक्षस्य राजथः । द्राघिष्ठाभिः शुचिव्रता ॥

উৰু-শংসা—বিস্তৃত স্তৱে—নমো-বৃধা, ভক্তিৰ বৃদ্ধি কৰোঁতা, মহিমাৰে তোমালোক দক্ষে (Dakṣa)ৰ দ্বাৰা ৰাজত্ব কৰাঁ। হে শুচি-ব্ৰত, দ্ৰাঘিষ্ঠা—দূৰ-প্ৰসাৰিত—শক্তিসমূহেৰে।

Mantra 18

गृणाना जमदग्निना योनावृतस्य सीदतम् । पातं सोममृतावृधा ॥

জমদগ্নিৰে গৃণানা—স্তৱিত—তোমালোক ঋত (Ṛta)ৰ যোনিত উপবিষ্ট হওক। হে ঋতা-বৃধা, সোম পান কৰা।

Frequently Asked Questions

Because the hymn seeks both kinds of divine help at once: Indra’s power to overcome obstacles and Varuṇa’s guardianship of Ṛta (truth, right order). Together they represent strength guided by law and conscience.

Vedic sūktas can include a key verse to another deity when it serves the hymn’s purpose. Here Savitṛ’s light is invoked to purify and propel the intellect, so outer success and inner right-guidance remain aligned with Ṛta.

Recite a short selection: begin with 3.62.1 as a prayer for protection and renewed strength, then chant 3.62.10 for clarity of mind, and end with a closing verse like 3.62.18 as an offering of gratitude and commitment to truth.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App