Rig Veda Sukta 62
Mandala 3Sukta 6218 Mantras

Sukta 62

Sukta 3.62

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (RV 3.62 traditionally Viśvāmitra)

Devata

Indra–Varuṇa (dual)

Chandas

Triṣṭubh (common in 3.62; confirm by scan)

RV 3.62 ଏକ ସ୍ତୁତି-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଧାନତଃ ଇନ୍ଦ୍ର–ବରୁଣଙ୍କ ଯୁଗଳ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ବିଜୟ-ଶକ୍ତି ଓ ନୀତିମୟ-ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା (ଋତ) ଏକତ୍ର ହୋଇ—ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାପକୁ ଜୟ କରିବା, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ “ଗୌରବ”କୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରି ସମୁଦାୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେବା ପାଇଁ। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର (3.62.10) ସବିତୃଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଆସିଛି, ଯାହା ସ୍ତୁତିକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ କରି ବୁଦ୍ଧିର ଆଲୋକୀକରଣ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ; ଏପରି ଭାବେ ବାହ୍ୟ ବିଜୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଠିକ୍ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦୁହେଁ ଋତ (ସତ୍ୟ-ଶୃଙ୍ଖଳା) ଅଧୀନରେ ଏକାସାଥି ଯୋଗ ହୁଏ।

Mantras

Mantra 1

इमा उ वां भृमयो मन्यमाना युवावते न तुज्या अभूवन् । क्व त्यदिन्द्रावरुणा यशो वां येन स्मा सिनं भरथः सखिभ्यः ॥

ଏହି ଅଶାନ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ନିଜକୁ ବଳବାନ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ସଦା ଯୁବ-ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ତୁମ ଉପରେ ସତ୍ୟରେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ବରୁଣ, ତୁମମାନଙ୍କର ସେ ଯଶ କେଉଁଠି—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆମ ସଖମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟଦାୟକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା (ସିନ) ଆଣୁଥିଲ?

Mantra 2

अयमु वां पुरुतमो रयीयञ्छश्वत्तममवसे जोहवीति । सजोषाविन्द्रावरुणा मरुद्भिर्दिवा पृथिव्या शृणुतं हवं मे ॥

ଏହି (ଋଷି) ଅବିନାଶୀ ଧନ ପାଇଁ, ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସହାୟତା ପାଇଁ, ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ବରୁଣ, ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ, ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀରୁ, ମୋର ହବନ-ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ।

Mantra 3

अस्मे तदिन्द्रावरुणा वसु ष्यादस्मे रयिर्मरुतः सर्ववीरः । अस्मान्वरूत्रीः शरणैरवन्त्वस्मान्होत्रा भारती दक्षिणाभिः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ବରୁଣ, ଆମ ଭିତରେ ସେ ମଙ୍ଗଳ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ହେ ମରୁତମାନେ, ସର୍ବବୀର-ସମୃଦ୍ଧି ଆମ ଭିତରେ ରହୁ। ରକ୍ଷିକାମାନେ ଆଶ୍ରୟଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ହୋତ୍ରା ଭାରତୀ ଦକ୍ଷିଣା—ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅର୍ପଣର ଦାନ—ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 4

बृहस्पते जुषस्व नो हव्यानि विश्वदेव्य । रास्व रत्नानि दाशुषे ॥

ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ବିଶ୍ୱଦେବ୍ୟ, ଆମ ହବ୍ୟାନିକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର; ଦାନକର୍ତ୍ତା ଦାଶୁଷେକୁ ରତ୍ନଧନ ଦାନ କର।

Mantra 5

शुचिमर्कैर्बृहस्पतिमध्वरेषु नमस्यत । अनाम्योज आ चके ॥

ଶୁଚି ଅର୍କମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ୱରେଷୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର; କାରଣ ସେ ଅନାମ୍ୟୋଜ—ନ ମୁଡ଼ୁଥିବା, ନ ବିଫଳ ହେଉଥିବା ବଳ—ସଜାଇଛନ୍ତି।

Mantra 6

वृषभं चर्षणीनां विश्वरूपमदाभ्यम् । बृहस्पतिं वरेण्यम् ॥

ଚର୍ଷଣୀନାଂ ବୃଷଭ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ଅଦାଭ୍ୟ—ଏହି ବରେଣ୍ୟ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆମେ ବରଣ କରୁ।

Mantra 7

इयं ते पूषन्नाघृणे सुष्टुतिर्देव नव्यसी । अस्माभिस्तुभ्यं शस्यते ॥

ହେ ପୂଷନ, ଆଘୃଣେ (ପ୍ରଭାମୟ), ଏହା ଆମ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ନୂତନ ଓ ସୁନିର୍ମିତ ସ୍ତୁତି; ଏହା ତୁମକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।

Mantra 8

तां जुषस्व गिरं मम वाजयन्तीमवा धियम् । वधूयुरिव योषणाम् ॥

ବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଉଥିବା ମୋର ଏହି ବାଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏବଂ ଆମ ଧିରେ (ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ) ମଧ୍ୟ ଅବତର—ଯେପରି ବର କନ୍ୟା ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ।

Mantra 9

यो विश्वाभि विपश्यति भुवना सं च पश्यति । स नः पूषाविता भुवत् ॥

ଯେ ଜାଗ୍ରତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଦେଖେ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏକ ଦର୍ଶନରେ ସଂଗ୍ରହ କରି ଦେଖେ—ସେହି ପୂଷନ ଆମ ପାଇଁ ରକ୍ଷକ ଓ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ହେଉ।

Mantra 10

तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥

ଆମେ ସବିତୃଦେବଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବରଣୀୟ ତେଜ—ଭର୍ଗ—କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ; ସେ ଆମ ଧିୟଃ—ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବିବେକ—କୁ ପ୍ରେରିତ କରି ଆଗେଇ ନେଉନ୍ତୁ।

Mantra 11

देवस्य सवितुर्वयं वाजयन्तः पुरंध्या । भगस्य रातिमीमहे ॥

ଆମେ, ବଳର ସମୃଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗେଇ ଧକ୍କା ଦେଇ, ଅନ୍ତର୍ନଗରୀ ଗଢ଼ୁଥିବା ପୁରନ୍ଧି-ଧିୟା ସହ, ସବିତୃଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଭଗଙ୍କ ଦାନକୁ ଆମେ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

Mantra 12

देवं नरः सवितारं विप्रा यज्ञैः सुवृक्तिभिः । नमस्यन्ति धियेषिताः ॥

ଯଜ୍ଞ ଓ ସୁରଚିତ ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୱେଷୀ ମନର ନରମାନେ—ବିପ୍ରମାନେ—ସବିତୃଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ପ୍ରେରିତ ଧିୟାରେ ଚାଳିତ ହୋଇ ସେମାନେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Mantra 13

सोमो जिगाति गातुविद्देवानामेति निष्कृतम् । ऋतस्य योनिमासदम् ॥

ସୋମ ପଥଜ୍ଞ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼େ; ଦେବମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିଷ୍କ୍ରମଣ-ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଏ; ଋତର ଯୋନିରେ—ସତ୍ୟ-କ୍ରମର ନିଜ ମୂଳ ଆଧାରରେ—ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ।

Mantra 14

सोमो अस्मभ्यं द्विपदे चतुष्पदे च पशवे । अनमीवा इषस्करत् ॥

ଆମ ପାଇଁ—ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପଶୁ/ଜୀବଶକ୍ତି ପାଇଁ—ସୋମ ପୋଷଣର ଧାରାମାନଙ୍କୁ ଅନାମୀବ, ଅହିତ ଓ ବିଭାଜନରୁ ମୁକ୍ତ କରୁ।

Mantra 15

अस्माकमायुर्वर्धयन्नभिमातीः सहमानः । सोमः सधस्थमासदत् ॥

ଆମ ଆୟୁକୁ ବଢ଼ାଇ, ଶତ୍ରୁଭାବୀ ଅଭିମାତିମାନଙ୍କୁ ସହି ଜୟ କରି, ସୋମ ସଧସ୍ଥ—ସାଧାରଣ ଆଧାର—ରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ଥିର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

Mantra 16

आ नो मित्रावरुणा घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् । मध्वा रजांसि सुक्रतू ॥

ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ! ଘୃତର ଦୀପ୍ତି ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଗବ୍ୟୂତି—କିରଣମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ପଥ—ଆମ ପାଇଁ ଖୋଲିଦିଅ। ହେ ସୁକ୍ରତୂ, ମଧୁର ମଧୁଦ୍ୱାରା ରଜାଂସି—ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ବିସ୍ତାର—ପୂରଣ କର।

Mantra 17

उरुशंसा नमोवृधा मह्ना दक्षस्य राजथः । द्राघिष्ठाभिः शुचिव्रता ॥

ହେ ଉରୁଶଂସା, ନମୋବୃଧା! ମହିମାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦକ୍ଷର ରାଜ୍ୟରେ ରାଜ କର; ହେ ଶୁଚିବ୍ରତା, ତୁମ ଦ୍ରାଘିଷ୍ଠା—ଦୂରବ୍ୟାପୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ।

Mantra 18

गृणाना जमदग्निना योनावृतस्य सीदतम् । पातं सोममृतावृधा ॥

ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ତୁମେ ଋତର ଯୋନିରେ ଆସୀନ ହେଅ; ହେ ଋତାବୃଧା, ସୋମ ପାନ କର।

Frequently Asked Questions

Because the hymn seeks both kinds of divine help at once: Indra’s power to overcome obstacles and Varuṇa’s guardianship of Ṛta (truth, right order). Together they represent strength guided by law and conscience.

Vedic sūktas can include a key verse to another deity when it serves the hymn’s purpose. Here Savitṛ’s light is invoked to purify and propel the intellect, so outer success and inner right-guidance remain aligned with Ṛta.

Recite a short selection: begin with 3.62.1 as a prayer for protection and renewed strength, then chant 3.62.10 for clarity of mind, and end with a closing verse like 3.62.18 as an offering of gratitude and commitment to truth.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App