Sukta 4
Sukta 10.4
Agni
এই সূক্তত অগ্নিক প্ৰাচীন ৰজা আৰু গৃহস্বামী হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যজমানৰ বাবে তেওঁ আশ্ৰয়, যেন অনুৰ্বৰ ভূমিত জীৱনদায়িনী ঝৰ্ণা। অগ্নিৰ গোপন অথচ সক্ৰিয় স্বভাৱক বিস্ময়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে—তেওঁ লুকাই শুই থাকে, তাৰ পিছত হঠাৎ উজলি উঠি আহুতিক “আস্বাদন” কৰে। তেওঁক পৰিয়াল, সন্তান-সন্ততি, আৰু দেহ তথা জীৱনপথৰ অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। সামগ্ৰিকভাৱে, ই সফল যজ্ঞৰ আহ্বান আৰু সমৃদ্ধি তথা বংশধাৰাৰ অবিচ্ছিন্নতা সুৰক্ষাৰ প্ৰাৰ্থনা।
Mantras
Mantra 1
प्र ते यक्षि प्र त इयर्मि मन्म भुवो यथा वन्द्यो नो हवेषु । धन्वन्निव प्रपा असि त्वमग्न इयक्षवे पूरवे प्रत्न राजन् ॥
তোমাৰ বাবে মই যজ্ঞ কৰোঁ; মোৰ মনোবৃত্তি আগবঢ়াই দিওঁ, যাতে তুমি আমাৰ আহ্বানসমূহত বন্দনীয় হওঁ। মৰুভূমিত উৎসৰ দৰে তুমি আগলৈ ৰক্ষা কৰা আশ্ৰয়—হে অগ্নি, প্ৰাচীন ৰাজন—যজ্ঞ কৰিব খোজা পূৰৱজনৰ বাবে।
Mantra 2
यं त्वा जनासो अभि संचरन्ति गाव उष्णमिव व्रजं यविष्ठ । दूतो देवानामसि मर्त्यानामन्तर्महाँश्चरसि रोचनेन ॥
হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ) অগ্নি, যাক জনসমূহে তোমাক ঘিৰি সমবেত হয়—যেন গাভীসমূহ উষ্ণ গোৱালঘৰলৈ গোট খায়—তুমি মৰ্ত্যলোকৰ বাবে দেৱতাসকলৰ দূত। অন্তৰত মহৎ হৈ তুমি ৰোচন (দীপ্ত) লোকসমূহত বিচৰণ কৰা, আমাৰ ভিতৰত লোকসমূহৰ জ্যোতি বহন কৰি।
Mantra 3
शिशुं न त्वा जेन्यं वर्धयन्ती माता बिभर्ति सचनस्यमाना । धनोरधि प्रवता यासि हर्यञ्जिगीषसे पशुरिवावसृष्टः ॥
শিশুক যেন মাতৃয়ে জেন্য (জয়ী) ৰূপে বঢ়াই ধৰে, তেনেকৈ সঙ্গ-সম্মত হৈ তাই তোমাক ধাৰণ কৰে। ধনুৰ ওপৰত পৰা তুমি প্ৰৱত (ঢালু) পথেদি আগবাঢ়া, জয় লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে; পশুৰ দৰে মুক্ত কৰি দিয়া—নিজ বলত দৌৰি যোৱা।
Mantra 4
मूरा अमूर न वयं चिकित्वो महित्वमग्ने त्वमङ्ग वित्से । शये वव्रिश्चरति जिह्वयादन्रेरिह्यते युवतिं विश्पतिः सन् ॥
আমি বিভ্ৰান্ত—আবার অবিভ্ৰান্ত নহয়—হে চিত্কিত্ব (জ্ঞানী); কিন্তু হে অগ্নি, তুমি নিশ্চয় তোমাৰ মহিমা জানো। গোপনে তুমি শুই থাকো; তথাপি জিহ্বাৰে আহাৰ গ্ৰহণ কৰি তুমি চলা-ফিৰা কৰা। গৃহপতি হৈ তুমি পুনঃপুনঃ চাটি লোৱা, ইহালৈ আহ্বান কৰা হয়—যুৱতী (নৱ আহুতি/তাজা শক্তি) বিচাৰি।
Mantra 5
कूचिज्जायते सनयासु नव्यो वने तस्थौ पलितो धूमकेतुः । अस्नातापो वृषभो न प्र वेति सचेतसो यं प्रणयन्त मर्ताः ॥
কেতিয়াবা সনাতন জন্মসমূহত সি পুনৰ নৱকৈ জন্ম লয়; অৰণ্যত সি থিয় হৈ থাকে—পক্ব-ধূসৰ, ধোঁৱাৰ পতাকা-চিহ্নধাৰী। জলৰ দ্বাৰা অ-স্নাত, বৃষভৰ দৰে আগবাঢ়ে—যাক সচেতন মর্ত্যসকলে কৰ্মৰ নিমিত্তে আগলৈ নেয়।
Mantra 6
तनूत्यजेव तस्करा वनर्गू रशनाभिर्दशभिरभ्यधीताम् । इयं ते अग्ने नव्यसी मनीषा युक्ष्वा रथं न शुचयद्भिरङ्गैः ॥
নিজ দেহ ত্যাগ কৰা চোৰৰ দৰে, অৰণ্য-ভ্ৰমণকাৰীসকল দহটা ৰশ্মি/বন্ধনী-ফিতাৰে বেষ্টিত হৈ থাকে—সেইদৰে মোৰ এই চিন্তাও তোমাৰ ওপৰত স্থাপিত। হে অগ্নি, এই তোমাৰ বাবে নৱীনতৰ মনীষা: দীপ্ত অঙ্গসমূহেৰে ৰথৰ দৰে ইয়াক যুঁজাই লোৱা।
Mantra 7
ब्रह्म च ते जातवेदो नमश्चेयं च गीः सदमिद्वर्धनी भूत् । रक्षा णो अग्ने तनयानि तोका रक्षोत नस्तन्वो अप्रयुच्छन् ॥
হে জাতবেদস, তোমাৰ বাবে ব্ৰহ্ম (পবিত্ৰ বাণী) আৰু নমস্কাৰ, আৰু এই গীত—ই সদায় বৃদ্ধি-কাৰিণী হওক। হে অগ্নি, আমাৰ সন্তান আৰু বংশধাৰা ৰক্ষা কৰা; আৰু আমাৰ দেহসমূহো ৰক্ষা কৰা—যেন সিহঁত সঠিক ধাৰণাৰ পৰা বিচ্যুত নহয়।
Frequently Asked Questions
It invokes Agni to accept the offering, empower the sacrifice, and act as a protective refuge for the worshipper—especially safeguarding home, family, and continuity.
Because fire is concealed in fuel and kindling until awakened; once lit, it actively consumes the offering. The imagery teaches that Agni’s power is subtle but becomes visible through ritual and attention.
It can be recited when lighting a lamp or sacred fire, while offering ghee or simple oblations, and as a prayer for protection of health, children, and household well-being.
Ask anything about Sukta 4 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.