Sukta 3
Sukta 10.3
Agni
এই সৰু অগ্নি-সূক্তত অগ্নিদেৱক ভয়ংকৰ কিন্তু মঙ্গলময়, বিচক্ষণ শক্তি হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে; তেওঁৰ বিস্তৃত দীপ্তিয়ে অন্ধকাৰ দূৰ কৰি যজমানক স্পষ্টতাৰ “উষা”ৰ দিশে লৈ যায়। সূক্তটোৱে অগ্নিক মিত্ৰ-সহচৰ ৰূপে প্ৰজ্বলিত কৰে আৰু ভালদৰে যোক্ত অশ্বসমূহসহ শীঘ্ৰ আহি, যজ্ঞাসনত বহি, দ্যাৱা-পৃথিৱীৰ মাজত আহুতি আৰু সংকল্প বহন কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantras
Mantra 1
इनो राजन्नरतिः समिद्धो रौद्रो दक्षाय सुषुमाँ अदर्शि । चिकिद्वि भाति भासा बृहतासिक्नीमेति रुशतीमपाजन् ॥
হে ৰাজন, সমিধা-প্ৰজ্বলিত অগ্নিৰ এই অরতি—চলমান শক্তি—দেখা যায়; দক্ষ কাৰ্যৰ বাবে ৰৌদ্ৰ বলত তীক্ষ্ণ। সজাগ, বিচক্ষণ হৈ, বৃহৎ দীপ্তিত জ্বলি উঠে; অন্ধকাৰক তাড়াই, ৰুশতী—উজ্জ্বল উষাৰ—দিশে আগবাঢ়ে।
Mantra 2
कृष्णां यदेनीमभि वर्पसा भूज्जनयन्योषां बृहतः पितुर्जाम् । ऊर्ध्वं भानुं सूर्यस्य स्तभायन्दिवो वसुभिररतिर्वि भाति ॥
যেতিয়া তেওঁ নিজৰ ৰূপে কৃষ্ণতাক মুখামুখি হয়, তেতিয়া বৃহৎ পিতাৰ সন্তান—উজ্জ্বল কন্যা/যুৱতী—উষাক জন্ম দিয়ে। সূৰ্যৰ ভানুক ঊৰ্ধ্বে স্থাপন কৰি, দিৱৰ বসুসমূহে সৈতে এই অরতি—চলমান শক্তি—সৰ্বদিকে বিস্তৃত দীপ্তিত জ্বলি উঠে।
Mantra 3
भद्रो भद्रया सचमान आगात्स्वसारं जारो अभ्येति पश्चात् । सुप्रकेतैर्द्युभिरग्निर्वितिष्ठन्रुशद्भिर्वर्णैरभि राममस्थात् ॥
ভদ্ৰ ভদ্ৰাৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ তেওঁ আহিল; যেন জাৰ (প্ৰেমিক) তেনেই ভগ্নীৰ পিছে পিছে গমন কৰে। সুপ্ৰকেত দ্যুতিৰে অগ্নি আগবাঢ়ি স্থিৰ হৈ, দীপ্ত বৰ্ণেৰে আৱৃত হৈ, আনন্দমুখে (ৰামম্) সন্মুখত নিজৰ স্থান স্থাপন কৰিলে।
Mantra 4
अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे ॥
বৃহৎজনৰ এই গমনসমূহ দ্ৰুত শিখাৰ দৰে—সখা আৰু শিৱ অগ্নিক জ্বলাই তোলে। পূজ্য বলৱান, বৃহৎজনৰ নিজৰ ভামাস (দীপ্ত শক্তিসমূহ) পথত আগবাঢ়ে—অভিষিক্ত, জাগ্ৰত, বিচক্ষণতাত প্ৰবুদ্ধ।
Mantra 5
स्वना न यस्य भामासः पवन्ते रोचमानस्य बृहतः सुदिवः । ज्येष्ठेभिर्यस्तेजिष्ठैः क्रीळुमद्भिर्वर्षिष्ठेभिर्भानुभिर्नक्षति द्याम् ॥
ধ্বনিত স্ৰোতৰ দৰে যাৰ ভামাস (দীপ্তি) বয়—ৰোচমান, বৃহৎ, সুদিব (সু-দ্যুতি) জনৰ। জ্যেষ্ঠ, অতি তেজস্বী, ক্ৰীড়ামদ, বৰ্ষিষ্ঠ কিৰণসমূহেৰে তেওঁ দ্যাম্—আলোকময় আকাশ—অধিগম কৰি অধিকাৰ কৰে।
Mantra 6
अस्य शुष्मासो ददृशानपवेर्जेहमानस्य स्वनयन्नियुद्भिः । प्रत्नेभिर्यो रुशद्भिर्देवतमो वि रेभद्भिररतिर्भाति विभ्वा ॥
তাঁৰ শক্তিসমূহ দেখা যায়—অবাধিতজনৰ—তেজে কঁপনি তুলি, নিয়ুক্ত ৰথবল (নিয়ুদ্) সহ গম্ভীৰ ধ্বনি তোলে। প্ৰাচীন দীপ্ত শক্তিসমূহেৰে, সৰ্বাধিক দেৱতাময়, ঋষিসুলভ স্তোত্ৰধ্বনিসমূহেৰে, সেই চলমান শক্তি (অরতি) সৰ্বব্যাপী হৈ উজ্জ্বলভাৱে প্ৰকাশ পায়।
Mantra 7
स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योररतिर्युवत्योः । अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः ॥
আমালৈ মহিমা আনক, আৰু ইয়াত আমাৰ সৈতে বহা—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী, এই দুয়ো যুৱতীৰ চলমান শক্তি অগ্নি। সুশৃঙ্খল, ত্বৰিত অশ্বসমূহেৰে—উদ্যমী, বলৱান—ইয়ালৈ, আমাৰ আহুতি-ক্ষেত্ৰলৈ আহা।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as a powerful, wakeful light that removes darkness and supports skillful action, and it invites him to come and preside over the offering.
The hymn describes Agni’s light as wide and far-reaching, and it links the fire with awareness (cikit)—the capacity to notice, understand, and act rightly.
It can be recited when lighting a sacred lamp or fire, especially at dawn or at the start of a ritual, as an invocation for clarity, protection of the rite, and steady inner aspiration.
Ask anything about Sukta 3 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
