Opening the text

Sukta 10.4
Agni
ఈ సూక్తం అగ్నిని ప్రాచీన రాజుగా, గృహాధిపతిగా స్తుతిస్తుంది. యజ్ఞం చేసే వానికి అతడు ఆశ్రయమై, ఎండిన నేలలో జీవనదాయకమైన ఊటలాగా నిలుస్తాడని చెబుతుంది. అగ్ని దాగి ఉన్నప్పటికీ కార్యశీలుడైన స్వభావాన్ని ఆశ్చర్యంగా వర్ణిస్తుంది—మొదట గుప్తంగా పడి ఉండి, తరువాత ఒక్కసారిగా ఎగిసి వచ్చి ఆహుతిని “రుచి” చూస్తాడు. కుటుంబాన్ని, సంతానాన్ని, అలాగే శరీర సమగ్రతను మరియు జీవనపథాన్ని కాపాడమని అతనిని ప్రార్థిస్తుంది. మొత్తం మీద ఇది విజయవంతమైన యజ్ఞానికి ఆహ్వానం, అలాగే సంపద, క్షేమం, వంశపారంపర్య నిరంతరత రక్షణ కోసం చేసిన ప్రార్థన.
Mantra 1
प्र ते यक्षि प्र त इयर्मि मन्म भुवो यथा वन्द्यो नो हवेषु । धन्वन्निव प्रपा असि त्वमग्न इयक्षवे पूरवे प्रत्न राजन् ॥
నీ కొరకు నేను యజ్ఞాన్ని అర్పిస్తాను; నా మననాన్ని ముందుకు పంపుతాను, మా హవేషుల్లో నీవు వందనీయుడవగునట్లు. ఎడారిలో ఊటలాగ, నీవు ముందుగా రక్షించే ఆశ్రయం—హే అగ్నీ—ప్రాచీన రాజా—యజ్ఞం చేయదలచిన పూరువుకు.
Mantra 2
यं त्वा जनासो अभि संचरन्ति गाव उष्णमिव व्रजं यविष्ठ । दूतो देवानामसि मर्त्यानामन्तर्महाँश्चरसि रोचनेन ॥
హే యవిష్ఠ (అత్యంత యువ) అగ్నీ! వేడిమిగల వ్రజం (గోశాల) వైపు ఆవులు చేరినట్లు, జనులు నిన్ను చుట్టూ సమాగమిస్తారు. నీవు దేవుల దూతవు, మర్త్యుల కొరకు సందేశవాహకుడు; అంతరంలో మహావిస్తారమై, రోచన—దీప్తిమయ లోకంలో నీవు సంచరిస్తావు.
Mantra 3
शिशुं न त्वा जेन्यं वर्धयन्ती माता बिभर्ति सचनस्यमाना । धनोरधि प्रवता यासि हर्यञ्जिगीषसे पशुरिवावसृष्टः ॥
పెరుగుతున్న శిశువును తల్లి పోషించి ధరించునట్లు, అలాగే ఆమె నీను—విజయశక్తిని—సహచర్యానికి సమ్మతించి నిలుపుతుంది. ధనుస్సు నుండి నీవు ప్రవాహమయ అవరోహ మార్గంలో బయలుదేరుతావు; జయించాలనే తపనతో, విడిచిపెట్టబడిన పశువులా.
Mantra 4
मूरा अमूर न वयं चिकित्वो महित्वमग्ने त्वमङ्ग वित्से । शये वव्रिश्चरति जिह्वयादन्रेरिह्यते युवतिं विश्पतिः सन् ॥
మేము మూర్ఖులమై—మూర్ఖులం కాదనిపించునట్లూ—ఉన్నాము, హే చిత్కిత్వ (జ్ఞాని)! కాని అగ్నీ, నీవు నీ మహిమను నిశ్చయంగా తెలుసుకొనుచున్నావు. దాగి నీవు శయనించుచున్నా, జిహ్వతో ఆహారమొందుతూ సంచరిస్తావు; విశ్పతి (గృహాధిపతి)గా, యువతి—నూతన హవిసు/శక్తి—కోసం వెదుకుతూ మళ్లీ మళ్లీ లేహనం చేస్తావు.
Mantra 5
कूचिज्जायते सनयासु नव्यो वने तस्थौ पलितो धूमकेतुः । अस्नातापो वृषभो न प्र वेति सचेतसो यं प्रणयन्त मर्ताः ॥
ప్రాచీన జన్మములలో ఎక్కడో అతడు మళ్లీ నూతనుడై జన్మిస్తాడు; అరణ్యంలో అతడు ధూసరుడై, ధూమకేతువు (పొగ ధ్వజం) ధరించి నిలుచున్నాడు. జలములతో అస్నాతుడై, వృషభంలా ముందుకు సాగుతాడు—సచేతన మర్త్యులు అతనినే కర్మార్థం ముందుకు నడిపిస్తారు.
Mantra 6
तनूत्यजेव तस्करा वनर्गू रशनाभिर्दशभिरभ्यधीताम् । इयं ते अग्ने नव्यसी मनीषा युक्ष्वा रथं न शुचयद्भिरङ्गैः ॥
దొంగలు తమ దేహాన్ని విడిచినట్లుగా, అరణ్యచారులు పది రశనాలతో చుట్టూ బిగించబడినట్లు—అలాగే నా ఈ మనీషా నీ మీద నిలిచింది. ఓ అగ్నీ, ఇది నీకై మరింత నూతనమైన ప్రజ్ఞ; దీన్ని రథంలా, శుచి (దీప్త) అంగములు/శక్తులతో యుక్తం చేసి యోగించు.
Mantra 7
ब्रह्म च ते जातवेदो नमश्चेयं च गीः सदमिद्वर्धनी भूत् । रक्षा णो अग्ने तनयानि तोका रक्षोत नस्तन्वो अप्रयुच्छन् ॥
ఓ జాతవేదసా, నీకై బ్రహ్మ (పవిత్ర వాక్యం) కూడా ఉంది, నమస్ (వందనం) కూడా ఉంది; ఈ గీతి కూడా—ఇది సదా వర్ధినీ (వృద్ధికరమైనది) కావుగాక. ఓ అగ్నీ, మా తనయములను, తోక (సంతాన-పరంపర)ను రక్షించు; మా తనువులను కూడా రక్షించు, అవి ధర్మధారణ నుండి విరిగిపోకుండా ఉండునట్లు.
It invokes Agni to accept the offering, empower the sacrifice, and act as a protective refuge for the worshipper—especially safeguarding home, family, and continuity.
Because fire is concealed in fuel and kindling until awakened; once lit, it actively consumes the offering. The imagery teaches that Agni’s power is subtle but becomes visible through ritual and attention.
It can be recited when lighting a lamp or sacred fire, while offering ghee or simple oblations, and as a prayer for protection of health, children, and household well-being.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.