Adhyaya 32

Verse 1

अगस्त्य उवाच । बर्हियान समाचक्ष्व हरिकेशसमुद्भवम् । कोसौ कस्य सुतः श्रीमान्कीदृगस्य तपो महत्

Agastya nói: Hỡi Barhiyāna, hãy kể cho ta về người sinh từ Harikeśa. Bậc hiển hách ấy là ai—là con của ai, và đại khổ hạnh của người ấy có bản chất ra sao?

Verse 2

कथं च देवदेवस्य प्रियत्वं समुपेयिवान् । काशीवासिजनीनोभूत्कथं वा दंडनायकः

Làm sao người ấy đạt được ân sủng và sự yêu mến của Đấng Thần của các thần? Và làm sao người ấy sinh ra giữa cư dân Kāśī—lại làm sao trở thành Daṇḍanāyaka, kẻ nắm quyền uy và hình phạt?

Verse 3

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं प्रसादं कुरु मे विभो । अन्नदत्वं च संप्राप्तः कथमेष महामतिः

Con ước muốn được nghe điều ấy; xin Ngài đoái thương con, hỡi Đấng Tối Thượng. Bậc đại tâm, đại trí này đã đạt địa vị Annada—người ban thực phẩm, nuôi dưỡng sinh mạng—bằng cách nào?

Verse 4

संभ्रमो विभ्रमश्चोभौ कथं तदनुगामिनौ । विभ्रांतिकारिणौ क्षेत्रवैरिणां सर्वदा नृणाम्

Và làm sao ‘Saṃbhrama’ cùng ‘Vibhrama’—cả hai—lại là kẻ tùy tùng của người ấy? Làm sao họ luôn là những kẻ gây mê lầm, gieo rối loạn cho những người thù nghịch với Thánh địa (Kāśī)?

Verse 5

स्कंद उवाच । सम्यगापृच्छि भवता काशीवासिसमाहितम् । कुंभसंभव विप्रर्षे दंडपाणि कथानकम्

Skanda nói: Hỡi bậc sinh từ Kumbha, bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, ông đã hỏi thật đúng về câu chuyện của Daṇḍapāṇi—người chuyên tâm với Kāśī và an trú trong sự linh thiêng của nơi ấy.

Verse 6

यदाकर्ण्य नरः प्राज्ञ काशीवासस्य यत्फलम् । निष्प्रत्यूहं तदाप्नोति विश्वभर्त्तुरनुग्रहात्

Hỡi bậc trí, khi nghe về quả báo của việc cư trú tại Kāśī, người ta đạt được công đức ấy không chút chướng ngại—nhờ ân huệ của Đấng nâng đỡ vũ trụ.

Verse 7

रत्नभद्र इति ख्यातः पर्वते गंधमादने । यक्षः सुकृतलक्षश्रीः पुरा परम धार्मिकः

Thuở xưa, trên núi Gandhamādana có một Dạ-xoa nổi danh tên Ratnabhadra—đầy đủ phú quý do vô số thiện nghiệp, và vô cùng chính trực, mộ đạo.

Verse 8

पूर्णभद्रं सुतं प्राप्य सोऽभूत्पूर्णमनोरथः । वयश्चरममासाद्य भुक्त्वा भोगाननेकशः

Khi có được người con trai tên Pūrṇabhadra, ông liền mãn nguyện mọi ước vọng; đến lúc tuổi già, ông đã nhiều phen hưởng thụ vô vàn lạc thú dồi dào.

Verse 9

शांभवेनाथ योगेन देहमुत्सृज्य पार्थिवम् । आससादाशवं शांतं शांतसर्वेंद्रियार्थकः

Rồi nhờ Śāmbhava-yoga, ông lìa bỏ thân xác trần gian, đạt đến cảnh giới tịch tĩnh; các căn và các trần đều hoàn toàn lắng yên.

Verse 10

पितर्युपरतेसोऽथ पूर्णभद्रो महायशाः । सुकृतोपात्तविभव भवसंभोगभुक्तिभाक्

Khi cha qua đời, Pūrṇabhadra lừng danh—người có phú quý do công đức tích tụ—trở thành kẻ hưởng thụ những trải nghiệm và lạc thú của cõi đời.

Verse 11

सर्वान्मनोरथांल्लेभे विना स्वर्गैकसाधनम् । गार्हस्थ्याश्रम नेपथ्यं पथ्यं पैतामहं महत्

Ông đạt được mọi điều mong ước—chỉ trừ một phương tiện duy nhất để lên cõi trời. Rồi ông khoác lấy nếp sống và kỷ luật của gṛhastha-āśrama, con đường lành mạnh, tôn nghiêm do tổ tiên truyền lại.

Verse 12

संसारतापसंतप्तावयवामृतसीकरम् । अपत्यं पततां पोतं बहुक्लेशमहार्णवे

Đứa con như giọt cam lộ rưới lên thân thể bị thiêu đốt bởi sức nóng của luân hồi; với kẻ đang chìm, đó là con thuyền giữa đại dương mênh mông đầy muôn vàn khổ nạn.

Verse 13

पूर्णभद्रोऽथ संवीक्ष्य मंदिरं सर्वसुंदरम् । तद्बालकोमलालाप विकलं त्यक्तमंगलम्

Bấy giờ Pūrṇabhadra nhìn tòa dinh thự đẹp đủ mọi bề; nhưng vì thiếu tiếng bi bô mềm mại ngọt lành của trẻ thơ, lòng ông bấn loạn, như thể điềm lành đã rời xa.

Verse 14

शून्यं दरिद्रहृदिव जीर्णारण्यमिवाथवा । पांथवत्प्रांतरमिव खिन्नोऽतीवानपत्यवान्

Với người không con, mọi sự đều trống vắng—như lòng kẻ nghèo, như khu rừng già cỗi, như miền hoang địa cô quạnh của lữ khách; vì thế ông vô cùng sầu não.

Verse 15

आहूय गृहिणी सोऽथ यक्षः कनककुंडलाम् । उवाच यक्षिणीं श्रेष्ठां पूर्णभद्रो घटोद्भव

Bấy giờ Yakṣa Pūrṇabhadra—đấng sinh từ chiếc vò—triệu gọi người vợ của mình, vị Yakṣiṇī cao quý đeo khuyên tai vàng, rồi cất lời cùng nàng.

Verse 16

न हर्म्यं सुखदं कांते दर्पणोदरसुंदरम् । मुक्ता गवाक्षसुभगं चंद्रकांतशिलाजिरम्

“Ái nương, cung điện này thật chẳng phải nơi ban lạc—dẫu nội thất đẹp như gương, cửa sổ rạng ngời như châu ngọc, và lát khảm bằng phiến đá nguyệt quang (candrakānta).”

Verse 17

पद्मरागेंद्रनीलार्चिरर्चिताट्टालकं क्वणत् । विद्रुमस्तंभशोभाढ्यं स्फुरत्स्फटिककुड्यवत्

Những tầng lầu cao vút vang rền, được tôn sức bởi hào quang hồng ngọc và lam ngọc; thêm rực rỡ bởi các trụ san hô, còn tường vách thì lóe sáng như pha lê chớp lửa.

Verse 18

प्रेंखत्पताकानिकरं मणिमाणिक्यमालितम् । कृष्णागुरुमहाधूप बहुलामोदमोदितम्

Những chùm cờ phướn đung đưa; nơi ấy kết vòng bằng châu ngọc và bảo thạch; lại hoan hỷ bởi hương thơm dày đặc từ đại hương trầm của gỗ agaru đen.

Verse 19

अनर्घ्यासनसंयुक्तं चारुपर्यंकभूषितम् । रम्यार्गलकपाटाढ्यं दुकूलच्छन्नमंडपम्

Nơi ấy có những tòa tọa cụ vô giá, trang sức bằng sàng nằm mỹ lệ; cửa nẻo đẹp đẽ với then cài vững chắc, và các mandapa được che phủ bằng thứ vải mịn tinh tươm.

Verse 20

सुरम्यरतिशालाढ्यं वाजिराजिविराजितम् । दासदासीशताकीर्णं किंकिणीनादनादितम्

Nơi ấy dồi dào những lầu vui tuyệt mỹ, rạng ngời bởi hàng ngựa tuấn; chen chúc trăm bề tôi trai gái, và vang lên tiếng leng keng của chuông nhỏ.

Verse 21

नूपुरारावसोत्कंठ केकिकेकारवाकुलम् । कूजत्पारावत कुलं गुरुसारीकथावरम्

Nơi ấy như khắc khoải vì tiếng leng keng của vòng chân; rộn ràng tiếng kêu chim công; có bầy bồ câu gù vang, và lời trò chuyện duyên dáng mà trầm hùng của chim sáo vang lên.

Verse 22

खेलन्मरालयुगलं जीवं जीवककांतिमत् । माल्याहूत द्विरेफाणां मंजुगुंजारवावृतम्

Nơi ấy có những đôi thiên nga nô đùa, và chim jīva rực sáng như jīvakā; bầy ong bị vòng hoa mời gọi, phủ khắp không gian bằng tiếng vo ve êm ngọt.

Verse 23

कर्पूरैण मदामोद सोदरानिलवीजितम् । क्रीडामर्कटदंष्ट्राग्री कृतमाणिक्यदाडिमम्

Gió nhẹ như quạt, thơm ngát tựa long não và men say ngọt của mật; những quả lựu đỏ như hồng ngọc hiện ra như thể được gọt bởi răng nhọn của bầy khỉ đang đùa nghịch.

Verse 24

दाडिमीबीजसंभ्रांतशुकतुंडात्तमौक्तिकम् । धनधान्यसमृद्धं च पद्मालयमिवापरम्

Những hạt ngọc như thể được lấy từ mỏ chim vẹt đang chao lượn vì hạt lựu; và nơi ấy giàu của cải cùng thóc lúa—tựa một chốn ngự khác của Nữ thần Lakṣmī.

Verse 25

कमलामोदगर्भं च गर्भरूपं विना प्रिये । गर्भरूपमुखं प्रेक्ष्ये कथं कनककुडले

‘Người yêu dấu, ta nhìn thấy gương mặt “Garbha-rūpa” thơm hương sen, nhưng hình hài đứa trẻ thì ta chưa có. Ôi Kanakakuṇḍalā, làm sao ta được thấy hình hài thơ bé ấy?’

Verse 26

यद्युपायोऽस्ति तद्ब्रूहि धिगपुत्रस्य जीवितम् । सर्वशून्यमिवाभाति गृहमेतदनंगजम्

‘Nếu có phương kế, xin hãy nói. Ôi, đời kẻ không con trai thật đáng trách! Ngôi nhà này hiện ra như trống rỗng hoàn toàn—ananggaja, tức vắng bóng trẻ thơ.’

Verse 27

पुण्यवानितरो वापि मम क्षेत्रस्य सेवया । मुक्तो भवति देवेशि नात्र कार्या विचारणा

Dù người ấy có công đức hay không, chỉ cần phụng sự thánh địa của Ta, hỡi Nữ Thần của Đấng Tối Thượng, liền được giải thoát—chẳng cần nghi ngờ gì nữa.

Verse 28

प्रलपंतमिव प्रोच्चैः प्रियं कनककुंडला । बभाषेंऽतर्विनिःश्वस्य यक्षिणी सा पतिव्रता

Như thể đang than khóc lớn tiếng, nàng Yakṣiṇī—người vợ trinh tín—đã nói với người yêu Kanakakuṇḍala, trong lòng thở dài sâu thẳm.

Verse 29

कनककुंडलोवाच । किमर्थं खिद्यसे कांत ज्ञानवानसि यद्भवान् । अत्रोपायोऽस्त्यपत्याप्त्यै विस्रब्धमवधारय

Kanakakuṇḍala nói: “Sao nàng buồn khổ, hỡi người yêu, khi nàng vốn có trí? Ở đây có phương tiện để được con—hãy lắng nghe với lòng tin vững.”

Verse 30

किमुद्यमवतां पुंसां दुर्लभं हि चराचरे । ईश्वरार्पितबुद्धीनां स्फुंरंत्यग्रे मनोरथाः

Với người có tinh tấn, trong cõi hữu tình và vô tình này, điều gì là khó? Với ai dâng trọn trí tâm lên Đấng Īśvara, các sở nguyện liền rực sáng trước mặt và được viên thành.

Verse 31

दैवं हेतुं वदंत्येवं भृशं कापुरुषाः पते । स्वयं पुराकृतं कर्म दैवं तच्च न हीतरत्

“Số mệnh là nguyên nhân,” kẻ hèn nhát, hỡi chúa công, cứ nói mãi như thế. Nhưng “số mệnh” chỉ là nghiệp do chính mình đã tạo từ thuở trước—không gì khác.

Verse 32

ततः पौरुषमालंब्य तत्कर्म परिशांतये । ईश्वरं शरणं यायात्सर्वकारणकारणम्

Vì vậy, nương vào nỗ lực chân chính của chính mình, để làm lắng dịu quả báo của các nghiệp ấy, hãy quy y nơi Đấng Īśvara—Nguyên nhân của mọi nguyên nhân.

Verse 33

अपत्यं द्रविणं दारा हारा हर्म्य हया गजाः । सुखानि स्वर्गमोक्षौ च न दूरे शिवभक्तितः

Con cái, của cải, bạn đời, châu báu, lâu đài, ngựa, voi—mọi an lạc thế gian, và cả thiên giới lẫn giải thoát—đều chẳng xa người có lòng sùng kính Śiva.

Verse 34

विधातुः शांभवीं भक्तिं प्रिय सर्वे मनोरथाः । सिद्धयोष्टौ गृहद्वारं सेवंते नात्र संशयः

Hỡi người thương, nhờ lòng sùng kính Śambhu, ngay cả Đấng Tạo Hóa (Brahmā) cũng thành tựu mọi ước nguyện; và tám siddhi tự đứng chầu nơi ngưỡng cửa—không chút nghi ngờ.

Verse 35

नारायणोपि भगवानंतरात्मा जगत्पतिः । चराचराणामविता जातः श्रीकंठसेवया

Ngay cả Bhagavān Nārāyaṇa—Đấng là nội ngã, Chúa tể vũ trụ, bậc hộ trì mọi loài động và bất động—cũng đạt địa vị tôn quý nhờ phụng sự Śrīkaṇṭha (Śiva).

Verse 36

ब्रह्मणः सृष्टिकर्त्तृत्वं दत्तं तेनैव शंभुना । इंद्रादयो लोकपाला जाता शंभोरनुग्रहात्

Chính Śambhu ấy đã ban cho Brahmā quyền năng làm Đấng Tạo Hóa; và Indra cùng các vị Hộ Thế khác đều sinh khởi nhờ ân điển của Śambhu.

Verse 37

मृत्युंजयं सुतं लेभे शिलादोप्यनपत्यवान् । श्वेतकेतुरपि प्राप जीवितं कालपाशतः

Dù không con, Śilāda vẫn được một người con tên Mṛtyuñjaya; và Śvetaketu cũng được sống lại, thoát khỏi thòng lọng của Thời gian (Kāla).

Verse 38

क्षीरार्णवाधिपतितामुपमन्युरवाप्तवान् । अंधकोप्यभवद्भृंगी गाणपत्यपदोर्जितः

Upamanyu đạt được quyền chủ tể của Biển Sữa; và Andhaka cũng hóa thành Bhṛṅgī, giành địa vị tôn quý giữa các gaṇa của Śiva.

Verse 39

जिगाय शार्ङ्गिणं संख्ये दधीचिः शंभुसेवया । प्राजापत्यपदं प्राप दक्षः संशील्य शंकरम्

Nhờ phụng sự Śambhu, Dadhīci đã thắng Śārṅgin (Viṣṇu, đấng mang cung Śārṅga) nơi chiến địa; và Dakṣa đạt ngôi Prajāpati do một lòng tôn kính Śaṅkara.

Verse 40

मनोरथपथातीतं यच्च वाचामगोचरम् । गोचरो गोचरीकुर्यात्तत्पदं क्षणतो मृडः

Cảnh giới vượt ngoài nẻo dục vọng và ngoài tầm của ngôn từ—Mṛḍa, Rudra đầy từ mẫn, khiến nó trở nên trực chứng ngay trong khoảnh khắc.

Verse 41

अनाराध्य महेशानं सर्वदं सर्वदेहिनाम् । कोपि क्वापि किमप्यत्र न लभेतेति निश्चितम्

Không thờ phụng Maheśāna—đấng ban mọi điều cho mọi loài hữu thân—thì trong đời này, không ai ở bất cứ đâu có thể được bất cứ điều gì; điều ấy chắc chắn.

Verse 42

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शंकरं शरणं व्रज । यदिच्छसि प्रियं पुत्रं प्रियसर्वजनीनकम्

Vì vậy, hãy dốc hết mọi nỗ lực mà nương tựa nơi Śaṅkara. Nếu ngươi ước cầu một người con yêu dấu, được muôn người mến chuộng, thì hãy lấy Ngài làm chỗ quy y.

Verse 43

इति श्रुत्वा वचः पत्न्याः पूर्णभद्रः स यक्षराट् । आराध्य श्रीमहादेवं गीतज्ञो गीतविद्यया

Nghe lời của hiền thê, Pūrṇabhadra—chúa tể các Yakṣa—liền chí thành phụng thờ Śrī Mahādeva; ông tinh thông thánh ca và phép tu bằng khoa học của các bài tụng ca.

Verse 44

दिनैः कतिपयैरेव परिपूर्णमनोरथः । पुत्रकाममवापोच्चैस्तस्यां पत्न्यां दृढव्रतः

Chỉ trong ít ngày, sở nguyện của ông đã viên mãn. Kiên định trong lời nguyện, nhờ người vợ ấy ông đạt được ân phúc cao quý: điều mong cầu có con trai.

Verse 45

नादेश्वरं समभ्यर्च्य कैः कैर्नापि स्वचिंतितम् । तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन सेव्यो नादेश्वरो नृभिः

Nếu không chí thành thờ phụng Nādeśvara đúng pháp, thì mục đích riêng tư mà người ta hằng ấp ủ cũng chẳng thể thành. Vì vậy, tại Kāśī, mọi người nên gắng sức phụng sự và lễ bái Nādeśvara.

Verse 46

अंतर्वत्न्यथ कालने तत्पत्नी सुषुवे सुतम् । तस्य नाम पिता चक्रे हरिकेश इति द्विज

Đến đúng thời, khi nàng đã mang thai, người vợ sinh hạ một con trai. Bấy giờ người cha đặt tên là Harikeśa, hỡi bậc nhị sinh.

Verse 47

प्रीतिदायं ददौ चाथ भूरिपुत्राननेक्षणात् । पूर्णभद्रस्तथागस्त्य हृष्टा कनककुंडला

Vì hoan hỷ khi được ngắm gương mặt của đàn con đông đúc, Pūrṇabhadra đã ban bố lễ vật mừng; hỡi Agastya, Kanakakuṇḍalā cũng hân hoan rạng rỡ.

Verse 48

बालोऽपि पूर्णचंद्राभ वदनो मदनोपमः । वृद्धिं प्रतिक्षणं प्राप शुक्लपक्ष इवोडुराट्

Dẫu còn thơ ấu, gương mặt cậu đã rạng như trăng rằm, đẹp tựa Kāma. Cậu lớn lên từng sát-na—như vầng trăng dần viên mãn trong nửa tháng sáng.

Verse 49

यदाष्टवर्षदेशीयो हरिकेशोऽभवच्छिशुः । नित्यं तदाप्रभृत्येवं शिवमेकममन्यत

Khi cậu bé Harikeśa độ chừng tám tuổi, từ đó về sau cậu luôn chỉ tôn nhận Śiva là nơi nương tựa duy nhất và là thực tại tối thượng.

Verse 50

पांसुक्रीडनसक्तोपि कुर्याल्लिंगं रजोमयम् । शाद्वलैः कोमलतृणैः पूजयेच्च स कौतुकम्

Dẫu đang mải chơi cát, cậu vẫn nặn một liṅga bằng bụi đất, rồi lấy cỏ non mềm tươi mà thờ phụng—với niềm hân hoan sốt sắng.

Verse 51

आकारयति मित्राणि शिवनाम्नाऽखिलानि सः । चंद्रशेखरभूतेश मृत्युंजय मृडेश्वरः

Cậu gọi bạn bè toàn bằng các thánh danh của Śiva—“Candraśekhara”, “Bhūteśa”, “Mṛtyuṃjaya”, “Mṛḍeśvara”, v.v.

Verse 52

धूर्जटे खंडपरशो मृडानीश त्रिलोचन । भर्गशंभोपशुपते पिनाकिन्नुग्रशंकर

Hỡi Dhūrjaṭa, bậc cầm rìu chiến; hỡi Chúa của Mṛḍānī, Đấng Tam Nhãn; hỡi Bharga, hỡi Śambhu, hỡi Paśupati, Đấng mang cung Pināka—hỡi Śaṅkara uy mãnh mà cát tường!

Verse 53

त्वमंत्यभूषां कुरु काशिवासिनां गले सुनीलां भुजगेंद्र कंकणाम् । भालेसु नेत्रां करिकृत्तिवाससं वामेक्षणालक्षित वामभागाम्

Xin Ngài trở thành trang sức tối hậu và tối thượng của cư dân Kāśī—Đấng có cổ xanh thẳm, lấy chúa rắn làm vòng tay, trên trán mang con mắt, khoác da voi, và nơi sườn trái được ghi dấu bởi ánh nhìn của Nữ Thần ở bên trái.

Verse 54

अजिनांबरदिग्वासः स्वर्धुनी क्लिन्नमौलिज । विरूपाक्षाहिनेपथ्य गृणन्नामावलीमिमाम्

Khoác áo da và lấy bốn phương làm y phục, búi tóc bện ướt bởi Thiên Hà (Gaṅgā); bậc Virūpākṣa, trang nghiêm bằng rắn—như vậy hãy tụng niệm tràng hoa Danh hiệu này.

Verse 55

सवयस्कानिति मुहुः समाह्वयति लालयन् । शब्दग्रहौ न गृह्णीतस्तस्यान्याख्यां हरादृते

Vừa âu yếm vừa nựng nịu, người ấy luôn gọi: “Hỡi bạn bè đồng niên!” nhưng đôi ‘kẻ bắt lời’ (tai) của người ấy chẳng nắm lấy tên nào khác cho mình ngoài “Hara”.

Verse 56

पद्भ्यां न पद्यते चान्यदृते भूतेश्वराजिरात् । द्रष्टुं रूपांतरं तस्य वीक्षणेन विचक्षणे

Bằng đôi chân, người ấy chẳng bước đến nơi nào khác—ngoài sân của Bhūteśvara; và với ánh nhìn tinh tường, người ấy không chịu nổi khi phải ngắm một hình tướng nào khác.

Verse 57

रसयेत्तस्य रसना हरनामाक्षरामृतम् । शिवांघ्रिकमलामोदाद्घ्राणं नैव जिघृक्षति

Lưỡi người ấy nếm cam lộ của những âm tiết Danh Hara; và mũi, say đắm hương thơm từ hoa sen nơi bàn chân Śiva, chẳng còn khát khao bất cứ mùi hương nào khác.

Verse 58

करौ तत्कौतुककरौ मनो मनति नापरम् । शिवसात्कृत्यपेयानि पीयते तेन सद्धिया

Đôi tay người ấy chỉ hoan hỷ trong việc phụng sự ấy; tâm không nghĩ điều nào khác. Với trí hiểu trong sáng, người ấy chỉ ‘uống’ những gì đã được dâng lên Śiva trước, nhận làm prāsāda thanh tịnh.

Verse 59

भक्ष्यते सर्वभक्ष्याणि त्र्यक्षप्रत्यक्षगान्यपि । सर्वावस्थासु सर्वत्र न स पश्येच्छिवं विना

Người ấy có thể ăn mọi thứ—kể cả những món nhận được ngay trước mặt Đấng Ba Mắt—nhưng trong mọi cảnh huống, ở khắp mọi nơi, người ấy chẳng thấy gì ngoài Śiva.

Verse 60

गच्छन्गायन्स्वपंस्तिष्ठञ्च्छयानोऽदन्पिबन्नपि । परितस्त्र्यक्षमैक्षिष्ट नान्यं भावं चिकेति सः

Dù đi, hát, ngủ, đứng, nằm, ăn hay uống—bốn phía người ấy chỉ thấy Đấng Ba Mắt; người ấy không nhận biết thực tại nào khác.

Verse 61

क्षणदासु प्रसुप्तोपि क्व यासीति वदन्मुहुः । क्षणं त्र्यक्ष प्रतीक्षस्व बुध्यतीति स बालकः

Ngay cả khi ngủ trong đêm, người ấy vẫn luôn thốt lên: “Ngài đi đâu? Ôi Tryakṣa, xin đợi một khắc!”—và đứa trẻ ấy bừng tỉnh (chỉ hướng về Śiva).

Verse 62

स्पष्टां चेष्टां विलोक्येति हरिकेशस्य तत्पिता । अशिक्षयत्सुतं सोऽथ गृहकर्मरतो भव

Thấy rõ hạnh kiểm của con trai Harikeśa, người cha liền dạy bảo: “Con hãy chuyên tâm vào bổn phận gia thất, giữ trọn đạo pháp của người cư sĩ.”

Verse 63

एते तुरंगमा वत्स तवैतेऽश्वकिशो रकाः । चित्राणीमानि वासांसि सुदुकूलान्यमूनि च

“Con yêu, đây là những con ngựa của con—những tuấn mã trẻ trung. Còn đây là y phục muôn sắc, trong đó có cả những tấm lụa thượng hạng này.”

Verse 64

रत्नान्याकरशुद्धानि नानाजातीन्यनेकशः । कुप्यं बहुविधं चैतद्गोधनानि महांति च

“Đây là châu báu đã tinh luyện từ mỏ, đủ loại vô số; lại có nhiều thứ tài vật quý giá, cùng những đàn bò lớn làm của cải.”

Verse 65

अमत्राणि महार्हाणि रौप्य कांस्यमयानि च । पणनीयानि वस्तूनि नानादेशोद्भवान्यपि

“Lại có những khí cụ vô cùng quý giá, làm bằng bạc và đồng; cùng các món hàng dùng để giao thương, đem về từ nhiều xứ sở.”

Verse 66

चामराणि विचित्राणि गंधद्रव्याण्यनेकशः । एतान्यन्यानि बहुशस्त्वनेके धान्यराशयः

“Lại có những chiếc chāmara trang nhã, cùng vô số hương liệu thơm lành. Ngoài ra còn nhiều thứ khác nữa—thật vậy, các đống thóc lúa chất đầy dồi dào.”

Verse 67

एतत्त्वदीयं सकलंवस्तुजातं समंततः । अर्थोपार्जनविद्याश्च सर्वाः शिक्षस्व पुत्रक

Toàn bộ của cải vật dụng này, mọi bề đều thuộc về con. Này con trai, hãy học hết mọi vidyā và phép tắc để cầu tài một cách đúng theo Dharma.

Verse 68

चेष्टास्त्यज दरिद्राणां धूलिधूसरिणाममूः । अभ्यस्यविद्याः सकला भोगान्निर्विश्य चोत्तमान्

Hãy từ bỏ những thói quen của kẻ nghèo hèn, bụi bặm và thấp kém ấy. Hãy chuyên tu mọi ngành học, rồi sau đó thọ hưởng những bhoga thượng hạng.

Verse 69

तां दशां चरमां प्राप्य भक्तियोगं ततश्चर । असकृच्छिक्षितः पित्रेत्यवमन्य गुरोर्गिरम्

Khi đã đạt đến giai đoạn cuối cùng, bấy giờ hãy hành trì Bhakti-yoga. Thế nhưng, dù cha dạy bảo nhiều lần, chàng vẫn coi thường lời của bậc trưởng thượng/đạo sư.

Verse 70

रुष्टदृष्टिं च जनकं कदाचिदवलोक्य सः । निर्जगाम गृहाद्भीतो हरिकेश उदारधीः

Có lúc, thấy ánh nhìn giận dữ của cha, Harikeśa—dẫu tâm trí cao thượng—cũng sinh sợ hãi và bước ra khỏi nhà.

Verse 71

ततश्चिंतामवापोच्चैर्दिग्भ्रांतिमपि चाप्तवान् । अहो बालिशबुद्धित्वात्कुतस्त्यक्तं गृहं मया

Rồi chàng rơi vào nỗi lo âu lớn, thậm chí lạc hướng. “Than ôi! Vì trí dại trẻ thơ, cớ sao ta lại bỏ nhà mà đi?”

Verse 72

क्व यामि क्व स्थिते शंभो मम श्रेयो भविष्यति । पित्रा निर्वासितश्चाहं न च वेद्म्यथ किंचन

Bạch Śambhu, con sẽ đi về đâu và nương ở nơi nào? Phúc lợi chân thật của con rồi sẽ ra sao? Con đã bị cha đuổi đi, và con hoàn toàn không biết phải làm gì tiếp theo.

Verse 73

इति श्रुतं मया पूर्वं पितुरुत्संगवर्तिना । गदतस्तातपुरतः कस्यचिद्वचनं स्फुटम्

Trước đây con đã từng nghe điều ấy, khi con ngồi trong lòng cha. Ngay trước mặt cha, con nghe rõ lời của một người nói như vậy.

Verse 74

मात्रा पित्रा परित्यक्ता ये त्यक्ता निजबंधुभिः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Những ai bị mẹ cha ruồng bỏ, những ai bị chính bà con thân thuộc khước từ, những ai không có nơi nương tựa ở bất cứ đâu—đối với họ, Vārāṇasī chính là chốn quy y.

Verse 75

जरया परिभूता ये ये व्याधिविकलीकृताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Những ai bị tuổi già đè nặng, những ai bị bệnh tật làm cho tàn tạ yếu mòn, những ai không có nơi nương tựa ở bất cứ đâu—đối với họ, Vārāṇasī chính là chốn nương về.

Verse 76

पदे पदे समाक्रांता ये विपद्भिरहर्निशम् । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषांवाराणसी गतिः

Những ai bị tai ương vây bủa từng bước, ngày đêm không dứt, những ai không có nơi nương tựa ở bất cứ đâu—đối với họ, Vārāṇasī chính là chốn quy hướng.

Verse 77

पापराशिभिराक्रांता ये दारिद्र्य पराजिताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Những ai bị đè nặng bởi đống tội lỗi, những ai bị nghèo khổ quật ngã—những ai chẳng có nơi nương tựa ở bất cứ đâu: đối với họ, Vārāṇasī chính là chốn nương về.

Verse 78

संसार भयभीताय ये ये बद्धाः कर्मबंधनैः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Những ai run sợ trước saṃsāra, những ai bị xiềng xích bởi trói buộc của nghiệp—những ai chẳng có nơi nương tựa ở bất cứ đâu: đối với họ, Vārāṇasī là chốn quy y.

Verse 79

श्रुतिस्मृतिविहीना ये शौचाचारविवर्जिताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Những ai không có sự chỉ dẫn của Śruti và Smṛti, những ai thiếu thanh tịnh và chánh hạnh—những ai chẳng có nơi nương tựa ở bất cứ đâu: đối với họ, Vārāṇasī là nơi nương về.

Verse 80

ये च योगपरिभ्रष्टास्तपो दान विवर्जिताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Những ai lạc khỏi yoga, những ai không có tapas và bố thí—những ai chẳng có nơi nương tựa ở bất cứ đâu: đối với họ, Vārāṇasī là chốn quy hướng.

Verse 81

मध्ये बंधुजने येषामपमानं पदे पदे । तेषामानंददं चैकं शंभोरानंदकाननम्

Những ai, ngay giữa bà con thân thuộc, cũng chịu nhục nhã ở mỗi bước—đối với họ chỉ có một đấng ban hỷ lạc: Ānandakānana của Śambhu, rừng phúc lạc của Kāśī.

Verse 82

आनंदकानने येषां रुचिर्वै वसतां सताम् । विश्वेशानुगृहीतानां तेषामानंदजोदयः

Đối với những bậc hiền thiện thật lòng ưa trú ngụ nơi Ānandakānana, Lâm Uyển Hỷ Lạc, và được Viśveśa—Đấng Chúa Tể vũ trụ—ban ân, trong tâm họ bừng lên bình minh an lạc linh thiêng, mỗi ngày một tăng trưởng.

Verse 83

भर्ज्यते कर्मबीजानि यत्र विश्वेशवह्निना । अतो महाश्मशानं तदगतीनां परा गतिः

Tại đó, nhờ ngọn lửa của Viśveśa, chính những hạt giống nghiệp bị rang cháy mà tiêu tan; vì thế nơi ấy được gọi là Mahāśmaśāna—Đại Bãi Thiêu—chốn nương tựa tối thượng cho kẻ không còn nơi nương tựa nào khác.

Verse 84

हरिकेशो विचार्येति यातो वाराणसीं पुरीम् । यत्राविमुक्ते जंतूनां त्यजतां पार्थिवीं तनुम्

Suy niệm như vậy, Harikeśa lên đường đến thành Vārāṇasī—Avimukta—nơi mà khi chúng sinh lìa bỏ thân xác trần thế, pháp lệnh giải thoát của thánh địa ấy liền hiển hành.

Verse 85

पुनर्नो तनुसंबंधस्तनुद्वेषिप्रसादतः । आनंदवनमासाद्य स तपः शरणं गतः

“Nhờ ân của Đấng Ghét Sự Thân Xác (Śiva), xin cho ta không còn ràng buộc với thân này nữa.” Đến Ānandavana, ông lấy khổ hạnh làm nơi nương tựa.

Verse 86

अथ कालांतरे शंभुः प्रविश्यानंदकानमम् । पार्वत्यै दर्शयामास निजमाक्रीडकाननम्

Rồi sau một thời gian, Śambhu bước vào Ānandakānana, lâm uyển tràn đầy hỷ lạc ấy, và chỉ cho Pārvatī thấy chính khu vườn du hí của Ngài—khu rừng trò chơi thiêng liêng.

Verse 87

अमंदामोदमंदारं कोविदारपरिष्कृतम् । चारुचंपकचूताढ्यं प्रोत्फुल्लनवमल्लिकम्

Nơi ấy tràn ngập cây mandāra tỏa hương không dứt, được điểm trang bởi hoa kovidāra, phong phú những đóa campaka xinh đẹp và cây xoài, lại rực sáng bởi hoa nhài (mallikā) vừa mới nở.

Verse 88

विकसन्मालतीजालं करवीरविराजितम् । प्रस्फुटत्केतकिवनं प्रोद्यत्कुरबकोर्जितम्

Những giàn dây mālatī đang nở đan thành lớp lớp, rực rỡ bởi hoa karavīra; những lùm ketakī bung nở, và nơi ấy thêm sinh khí nhờ kurabaka đang vươn nở trọn vẹn.

Verse 89

जृंभद्विचकिलामोदं लसत्कंकेलिपल्लवम् । नवमल्लीपरिमलाकृष्टषट्पदनादितम्

Nơi ấy thơm ngát bởi hương aśoka đang hé nở, rạng rỡ với chồi kankeli non tươi, và vang rền tiếng ong bị quyến rũ bởi hương hoa nhài (mallī) vừa mới nở.

Verse 90

पुष्प्यपुन्नागनिकरं बकुलामोदमोदितम् । मेदस्विपाटलामोद सदामोदित दिङ्मुखम्

Ở đó có từng chùm punnāga đang nở, lòng vui bởi hương bakula; và nhờ mùi thơm đậm của hoa pāṭalā, dường như bốn phương cũng luôn hoan hỷ.

Verse 91

बहुशोलंबिरोलंब मालामालितभूतलम् । चलच्चंदनशाखाग्र रममाणपि काकुलम्

Mặt đất như được trải bằng vô số tràng hoa rủ xuống, đong đưa thành từng dải; và khi ngọn cành đàn hương khẽ lay, nơi ấy hiện ra rộn ràng hoan lạc, như đang sống động.

Verse 92

गुरुणाऽगुरुणामत्त भद्रजातिविहंगमम् । नागकेसरशाखास्थ शालभंजि विनोदितम्

Ngài chỉ bày một khu lâm viên diệu lạc, nơi chim lành say men hương thơm ngọt mà vui đùa; và thiếu nữ śālabhañjikā tựa trên cành cây nāgakesara, tinh nghịch làm cho cảnh sắc thêm phần mê hoặc.

Verse 93

मेरुतुंग नमेरुस्थच्छायाक्रीडितकिंनरम् । किंनरीमिथुनोद्गीतं गानवच्छुककिंशुकम्

Nơi ấy, các Kiṃnara vui đùa dưới bóng mát lạnh của những đỉnh cao tựa núi Meru; và cây aśoka/kiṃśuka dường như cũng cất tiếng hát, như vọng lại khúc đồng ca du dương của từng đôi Kiṃnarī.

Verse 94

कदंबानां कदंबेषु गुंजद्रोलंबयुग्मकम् । जितसौवर्णवर्णोच्च कर्णिकारविराजितम्

Giữa rừng kadamba, từng đôi ong vo ve đậu thành chùm như treo lơ lửng; và lâm viên rực sáng bởi hoa karṇikāra, sắc vàng chói lọi tưởng như vượt cả vàng ròng.

Verse 95

शालतालतमालाली हिंताली लकुचावृतम् । लसत्सप्तच्छदामोदं खर्जूरीराजिराजितम् । नारिकेल तरुच्छन्न नारंगीरागरंजितम्

Khu vườn ấy được bao bọc bởi hàng cây śāla, tāla và tamāla, lại thêm hiṃtāla cùng lakuca; thơm ngát hương saptacchada đang nở, điểm trang bởi những dãy chà là; rợp bóng dừa và càng rực rỡ bởi ánh đỏ của vườn cam quýt.

Verse 96

फलिजंबीरनिकरं मधूकमधुपाकुलम् । शाल्मली शीतलच्छायं पिचुमंद महावनम्

Ngài chỉ bày một đại lâm dày đặc cây jambu trĩu quả; rộn ràng ong bướm tụ về vì hoa madhūka; có cây śālmalī tỏa bóng mát lành, và những dải pichumanda trải rộng bạt ngàn.

Verse 97

मधुरामोद दमनच्छन्नं मरुबनोदितम् । लवलीलोललीलाभृन्मंदमारुतलोलितम्

Nơi ấy phủ kín cây damana và ngào ngạt hương thơm ngọt; như một lùm vườn giữa sa mạc bỗng hồi sinh, còn dây lavalī đung đưa tinh nghịch theo làn gió dịu.

Verse 98

भिल्ली हल्लीसकप्रीति झिल्लीरावविराविणम् । क्वचित्सरः परिसरक्रीडत्क्रोडकदंबकम्

Nơi ấy làm vui lòng dây bhillī và hallīsaka, vang rền tiếng dế kêu; và có chỗ là những hồ nước, quanh hồ bầy lợn rừng nô đùa giữa những cụm cây kadamba.

Verse 99

मरालीगलनालीस्थ बिसासक्तसितच्छदम् । विशोककोकमिथुनक्रीडाक्रेंकारसुंदरम्

Ở đó, những chim lông trắng bám vào cuống sen gần đàn haṃsa; và hồ nước đẹp bởi các đôi chim koka vui đùa, tiếng gọi ngân nga ngọt lành, không vương sầu muộn.

Verse 100

बकशावकसंचारं लक्ष्मणासक्त सारसम् । मत्तबर्हिणसंघुष्टं कपिंजलकुलाकुलम्

Nơi ấy rộn ràng bởi bầy cò non qua lại; đầy những chim sārasā quyến luyến bạn đôi; vang ồn tiếng công say men hân hoan; và chen chúc các đàn chim kapiñjala.

Verse 110

चंद्रकांतशिलासुप्तकृष्णैणहरितोडुपम् । तरुप्रकीर्णकुसुम जितस्वर्लोकतारकम् । दर्शयन्नित्थमाक्रीडं देव्यै देवोविशद्वनम्

Như vậy, Đức Thần đã chỉ cho Đức Nữ Thần khu lâm viên du hí ấy: những phiến đá candrakānta rực sáng như các vì sao xanh nhạt, tựa như hươu đen đang ngủ trên đó; cây cối rải hoa khắp chốn, ánh huy hoàng lấn át cả sao trời cõi svarga—khu rừng thanh tịnh, linh thiêng ấy sáng trong đến vậy.

Verse 120

ब्रह्मज्ञानं न विंदंति योगैरेकेन जन्मना । जन्मनैकेन मुच्यंते काश्यामंतकृतो जनाः

Dẫu tu tập các pháp yoga, con người cũng khó đạt Tri thức Phạm (Brahman) trong một đời; nhưng ai viên tịch tại Kāśī thì được giải thoát ngay trong đời ấy.

Verse 130

विधाय क्षेत्रसंन्यासं ये वसंतीह मानवाः । जीवन्मुक्तास्तु ते देवि तेषां विघ्नं हराम्यहम्

Hỡi Nữ Thần, những ai lập hạnh xuất ly đối với thánh địa này và an trú nơi đây, liền thành bậc giải thoát khi còn sống; chính Ta sẽ trừ mọi chướng ngại cho họ.

Verse 140

सत्वावलंबितप्राणमायुःशेषेणरक्षितम् । निःश्वासोच्छासपवनवृत्तिसूचितजीवितम्

Sinh mệnh được nâng đỡ bởi prāṇa nương nơi sự vững bền của sattva, nhưng chỉ được gìn giữ nhờ phần thọ mạng còn lại; sự tiếp nối ấy chỉ được nhận biết qua gió của hơi thở ra và hơi thở vào.

Verse 150

श्रुत्वोदितां तस्य महेश्वरो गिरं मृद्वीकया साम्यमुपेयुषीं मृदु । भक्तस्य धीरस्य महातपोनिधे ददौ वराणां निकर तदा मुदा

Nghe lời ấy—dịu dàng, ngọt như trái nho—Đại Tự Tại (Maheśvara) hoan hỷ; bèn vui mừng ban cho vị tín đồ kiên định, kho tàng đại khổ hạnh ấy, vô số ân phúc.

Verse 160

मद्भक्तियुक्तोपि विना त्वदीयां भक्तिं न काशी वसतिं लभेत । गणेषु देवेषु हि मानवेषु तदग्रमान्यो भव दंडपाणे

Dẫu là người sùng kính Ta, nếu không có lòng sùng kính đối với Ngài thì cũng chẳng được cư trú tại Kāśī. Vì thế, hỡi Daṇḍapāṇi, giữa các gaṇa của Ta, giữa chư thiên và giữa loài người nữa—hãy trở thành bậc đứng đầu, được tôn kính nhất.

Verse 170

धन्यो यक्षः पूर्णभद्रो धन्या कांचनकुंडला । ययोर्जठरपीठेभूर्दंडपाणे महामते

Phúc thay Dạ-xoa Pūrṇabhadra, phúc thay Kāñcanakuṇḍalā; ôi Daṇḍapāṇi bậc đại trí, trên tòa nơi bụng của hai vị ấy mà chính cõi đất này nương tựa.

Verse 217

धिगेतत्सौधसौंदर्यं धिगेतद्धनसंचयम् । विनापत्यं प्रियतमे जीवितं च धिगावयोः

Đáng khinh thay vẻ đẹp lầu đài, đáng khinh thay sự tích trữ của cải. Hỡi người yêu dấu, không con cái—thì ngay cả mạng sống của đôi ta cũng đáng khinh.