Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

Devanagari script

आहूय गृहिणी सोऽथ यक्षः कनककुंडलाम् । उवाच यक्षिणीं श्रेष्ठां पूर्णभद्रो घटोद्भव

Transliteration

āhūya gṛhiṇī so'tha yakṣaḥ kanakakuṃḍalām | uvāca yakṣiṇīṃ śreṣṭhāṃ pūrṇabhadro ghaṭodbhava

Translation

Bấy giờ Yakṣa Pūrṇabhadra—đấng sinh từ chiếc vò—triệu gọi người vợ của mình, vị Yakṣiṇī cao quý đeo khuyên tai vàng, rồi cất lời cùng nàng.

Word by Word

• āhūya: having called
• āhūya: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √hū (धातु) + आ उपसर्ग (कृदन्त; ल्यप्/क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक—‘आह्वाय/बुलाकर’

• gṛhiṇīm: the housewife; wife
• gṛhiṇīm: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: gṛhiṇī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• atha: then
• atha: Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक (then)

• yakṣaḥ: the Yakṣa
• yakṣaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yakṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• kanaka-kuṃḍalām: wearing golden earrings
• kanaka-kuṃḍalām: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kanaka (प्रातिपदिक) + kuṃḍalā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कनकस्य कुण्डले यस्याः/या)

• uvāca: said
• uvāca: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• yakṣiṇīm: to the Yakṣiṇī
• yakṣiṇīm: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yakṣiṇī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• śreṣṭhām: excellent; best
• śreṣṭhām: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śreṣṭhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• pūrṇabhadraḥ: Pūrṇabhadra
• pūrṇabhadraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pūrṇabhadra (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संबोधनार्थे अपि पाठान्तर-सम्भवः

• ghaṭa-udbhava: O pot-born one
• ghaṭa-udbhava: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ghaṭa (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (घटात् उद्भवः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A richly adorned Yakṣa (Pūrṇabhadra) with distinctive ornaments summons his Yakṣiṇī wife with golden earrings; intimate palace interior, poised for dialogue.

Characters & Entities

• Pūrṇabhadra
• Yakṣa
• Yakṣiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It sets a dharmic narrative context: even supernatural beings are shown bound to household concerns and moral decisions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśīkhaṇḍa’s larger frame glorifies Kāśī, but this verse is a character-introduction within the story.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.