Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130

Devanagari script

विधाय क्षेत्रसंन्यासं ये वसंतीह मानवाः । जीवन्मुक्तास्तु ते देवि तेषां विघ्नं हराम्यहम्

Transliteration

vidhāya kṣetrasaṃnyāsaṃ ye vasaṃtīha mānavāḥ | jīvanmuktāstu te devi teṣāṃ vighnaṃ harāmyaham

Translation

Hỡi Nữ Thần, những ai lập hạnh xuất ly đối với thánh địa này và an trú nơi đây, liền thành bậc giải thoát khi còn sống; chính Ta sẽ trừ mọi chướng ngại cho họ.

Word by Word

• विधाय: having performed
• विधाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having done/after performing’

• क्षेत्रसंन्यासम्: renunciation of the kṣetra (holy place/field)
• क्षेत्रसंन्यासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + संन्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (renunciation of the field/holy place)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• वसन्ति: live/dwell
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• मानवाः: humans
• मानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• जीवन्मुक्ताः: liberated while living
• जीवन्मुक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मधारयः: जीवन् एव मुक्तः (liberated while living)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; संकेत-सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/Genitive), बहुवचन

• विघ्नम्: obstacle
• विघ्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन

• हरामि: I remove
• हरामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st case), एकवचन

Speaker

Śiva (likely, addressing Devī; inferred from vocative 'devi' and first-person promise)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (explicit: 'devi')

Visual Art Cues

Scene: A renunciant dwelling in Kāśī—simple cloth, kamaṇḍalu—performing dawn worship; unseen obstacles dissolve as Śiva’s protective gaze falls, while Devī is addressed as witness.

Characters & Entities

• Devī
• Kāśī-kṣetra
• Jīvanmukti
• Vighna-nivṛtti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life in Kāśī with wholehearted renunciation toward the kṣetra is portrayed as a direct path to jīvanmukti, supported by divine protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī-kṣetra as a whole, revered as a liberating sacred field.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kṣetra-saṃnyāsa—adopting a renunciant orientation specifically tied to residing in the holy field (kṣetra) of Kāśī.