Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 89

Devanagari script

जृंभद्विचकिलामोदं लसत्कंकेलिपल्लवम् । नवमल्लीपरिमलाकृष्टषट्पदनादितम्

Transliteration

jṛṃbhadvicakilāmodaṃ lasatkaṃkelipallavam | navamallīparimalākṛṣṭaṣaṭpadanāditam

Translation

Nơi ấy thơm ngát bởi hương aśoka đang hé nở, rạng rỡ với chồi kankeli non tươi, và vang rền tiếng ong bị quyến rũ bởi hương hoa nhài (mallī) vừa mới nở.

Word by Word

• जृम्भत्: opening, expanding
• जृम्भत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जृम्भ् (धातु) → जृम्भत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शतृ), प्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (Present participle; compound member)

• विचकिला: vicakilā (a fragrant flower/creeper)
• विचकिला: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: विचकिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (Feminine stem; compound member)

• आमोदम्: fragrance of the opening vicakilā
• आमोदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आमोद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; जृम्भत्-विचकिला-आमोदम् इति तत्पुरुषः (Masculine, Accusative, Singular; tatpuruṣa)

• लसत्: shining, charming
• लसत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लस् (धातु) → लसत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शतृ), प्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (Present participle; compound member)

• कङ्केलि: aśoka/kankeli tree
• कङ्केलि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कङ्केलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (Masculine stem; compound member)

• पल्लवम्: shining kankeli sprouts
• पल्लवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल्लव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; लसत्-कङ्केलि-पल्लवम् इति तत्पुरुषः (Neuter, Accusative, Singular; tatpuruṣa)

• नव: new, fresh
• नव: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: प्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (Stem; compound member)

• मल्ली: jasmine
• मल्ली: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: मल्ली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (Feminine stem; compound member)

• परिमल: perfume, scent
• परिमल: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: परिमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (Masculine stem; compound member)

• आकृष्ट: drawn by the scent of fresh jasmine
• आकृष्ट: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + कृष् (धातु) → आकृष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), प्रातिपदिकम्; नव-मल्ली-परिमल-आकृष्ट इति तत्पुरुषः (Past participle -kta; compound member)

• षट्पद: bee (six-footed)
• षट्पद: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम्; द्विगुसमासः (षट्+पद) = भ्रमरः; समासाङ्ग (Masculine stem; dvigu compound)

• नादितम्: humming with bees
• नादितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नद् (धातु) → नादित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षट्पद-नादितम् इति तत्पुरुषः (Past participle -kta; Neuter, Accusative, Singular; tatpuruṣa)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-Kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Aśoka blossoms opening, kankeli (aśoka/kankeli-associated) fresh reddish shoots, jasmine newly blooming; bees swirl in visible arcs, suggesting a gentle sacred ‘chorus’ over the grove.

Characters & Entities

• Ānandakānana
• Vicakilā (Aśoka)
• Kaṃkeli
• Mallī
• Ṣaṭpada (bees)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sensory richness of the sacred grove becomes a theological sign: nature itself participates in praising the divine kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ānandakānana/Ānandavana in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive praise (sthala-māhātmya style).