Adhyaya 12

Verse 1

शिवशर्मोवाच । नैरृतादीन् क्रमाल्लोकानाख्यातं पुरुषोत्तमौ । पुरुषोत्तमपादाब्जपरागोद्धूसरालकौ

Śivaśarman thưa: “Hỡi các bậc tối thắng, các ngài đã lần lượt thuật rõ các cõi, khởi từ cõi Nairṛta; tóc các ngài như phủ bụi phấn hoa từ liên-hoa nơi bàn chân của Đấng Puruṣottama Tối Thượng.”

Verse 2

गणावूचतुः । आकर्णय महाभाग संयमिन्याः पुरीं पराम् । दिक्पतेर्निरृतस्यासौ पुण्यापुण्यजनोषिता

Các Gaṇa thưa rằng: “Hỡi bậc đại phúc, xin lắng nghe về thành tối thượng Saṃyaminī, thuộc về Nirṛta—chúa tể một phương—nơi có cả người thiện lẫn kẻ ác cùng cư trú.”

Verse 3

राक्षसानिवसंत्यस्यामपरद्रोहिणः सदा । जातिमात्रेण रक्षांसि वृत्तैः पुण्यजना इमे

Trong thành ấy có các Rākṣasa cư trú, luôn xa lìa việc hại người. Tuy chỉ do sinh ra mà mang danh Rākṣasa, nhưng nhờ hạnh kiểm, họ thật sự là những người hiền thiện.

Verse 4

स्मृत्युक्तश्रुतिवर्त्मानो जातवर्णावरेष्वपि । नाद्रियंतेऽन्नपानानामस्मृत्युक्तं कदाचन

Họ đi theo con đường do Śruti và Smṛti chỉ dạy, dẫu sinh trong tầng lớp thấp; và tuyệt nhiên không nhận đồ ăn thức uống nào trái với điều Smṛti quy định.

Verse 5

परदार परद्रव्य परद्रोहपराङ्मुखाः । जाताजातौ निकृष्टायामपिपुण्यानुसारिणः

Họ ngoảnh mặt với vợ người, của cải người, và việc hại người. Dẫu sinh trong cảnh ngộ thấp hèn nhất, họ vẫn thuận theo con đường công đức.

Verse 6

द्विजातिभक्त्युत्पन्नार्थैरात्मानं पोषयंति ये । सदा संकुचितांगाश्च द्विजसंभाषणादिषु

Những ai nuôi thân bằng của cải có được nhờ lòng sùng kính đối với hàng dvija (nhị sinh), thì luôn khiêm cung, tiết chế—nhất là trong lời ăn tiếng nói và sự giao tiếp với các dvija.

Verse 7

आहूता वस्त्रवदना वदंति द्विजसंनिधौ । जयजीवभगोनाथ स्वामिन्निति हि वादिनः

Khi được gọi, họ nói năng khiêm cung, che mặt vì thẹn trước sự hiện diện của các Bà-la-môn, và thốt lời: “Chiến thắng! Ôi Đấng Chủ của sinh mệnh và phúc lộc, ôi Svāmin!”—ấy là cách họ kính cẩn xưng tụng.

Verse 8

तीर्थस्नानपरानित्यं नित्यं देवपरायणाः । द्विजेषु नित्यं प्रणताः स्वनामाख्यानपूर्वकम्

Họ luôn chuyên cần tắm gội nơi các tīrtha, luôn quy hướng về chư thiên; và thường xuyên đảnh lễ các Bà-la-môn, trước hết xưng danh mình một cách đúng phép.

Verse 9

दम दान दया क्षांति शौचेंद्रिय विनिग्रहाः । अस्तेय सत्याहिंसाश्च सर्वेषां धर्महेतवः

Tự chế, bố thí, lòng từ bi, nhẫn nhục, thanh tịnh và điều phục các căn; cùng với không trộm cắp, chân thật và ahiṃsā—đó là những nhân duyên nâng đỡ Dharma cho muôn loài.

Verse 10

आवश्येषु सदोद्युक्ता ये जाता यत्रकुत्रचित् । सर्वभोगसमृद्धास्ते वसंत्यत्र पुरोत्तमे

Những ai luôn siêng năng trong các bổn phận cần yếu—dù sinh ra ở bất cứ nơi đâu—đều được đầy đủ mọi hưởng thụ, và cư trú tại đây, trong thành tối thượng này.

Verse 11

म्लेच्छा अपि सुतीर्थेषु ये मृतानात्मघातकाः । विहाय काशीं निर्वाण विश्राणांतेऽत्र भोगिनः

Ngay cả người thuộc các bộ tộc ngoại bang, nếu chết tại những tīrtha thù thắng—miễn không phải kẻ tự sát—thì sau khi rời Kāśī, họ hưởng quả phúc tại đây rồi được ban ân nirvāṇa (giải thoát) tối thượng.

Verse 12

अंधं तमो विशेयुस्ते ये चैवात्महनो जनाः । भुक्त्वा निरयसाहस्रं ते च स्युर्ग्रामसूकराः

Nhưng những kẻ tự sát sẽ rơi vào bóng tối mù lòa; sau khi chịu muôn ngàn cảnh giới địa ngục, họ lại tái sinh làm lợn làng.

Verse 13

आत्मघातो न कर्तव्यस्तस्मात्क्वापि विपश्चिता । इहापि च परत्रापि न शुभान्यात्मघातिनाम्

Vì vậy, bậc trí chớ bao giờ tự hủy hoại mình ở bất cứ nơi đâu; kẻ tự sát không gặp điều cát tường—không ở đời này, cũng chẳng ở đời sau.

Verse 14

यथेष्टमरणं केचिदाहुस्तत्त्वावबोधकाः । प्रयागे सर्वतीर्थानां राज्ञिसर्वाभिलाषदे

Có người tự nhận thấu triệt chân lý, nói về ‘cái chết theo ý muốn’; và họ chỉ đến Prayāga—vua của mọi thánh địa (tīrtha), nơi ban cho mọi sở cầu.

Verse 15

अंत्यजा अपि ये केचिद्दयाधर्मानुसारिणः । परोपकृतिनिष्ठास्ते वसंत्यत्र तु सत्तमाः

Ngay cả những người sinh ở địa vị thấp kém, nếu thuận theo dharma của lòng từ bi và kiên định trong việc giúp người, thì cũng an trú nơi đây như bậc ưu tú nhất giữa những người thiện.

Verse 17

पल्लीपतिरभूदुग्रः पिंगाक्ष इति विश्रुतः । निर्विंध्यायास्तटे शूरः क्रूरकर्मपराङ्मुखः

Bên bờ sông Nirvindhyā có một thủ lĩnh làng rừng dữ dằn, nổi danh với tên Piṅgākṣa; ông là bậc anh hùng, người đã quay lưng với những hành vi tàn bạo.

Verse 18

घातयेद्दूरसंस्थोपि यः पांथपरिपंथिनः । व्याघ्रादीन् दुष्टसत्त्वांश्च स हिनस्ति प्रयत्नतः

Dẫu ở xa, người ấy vẫn cố gắng diệt trừ kẻ rình rập hại lữ khách—hổ và các loài ác thú khác—với nỗ lực có chủ ý để hộ trì con đường.

Verse 19

जीवेन्मृगयु धर्मेण तत्रापि करुणापरः । न विश्वस्तान्पक्षिमृगान्न सुप्तान्न व्यवायिनः

Người thợ săn hãy sống bằng nghề của mình theo dharma, nhưng vẫn chuyên tâm nơi lòng từ bi: chớ giết chim thú đã tin cậy, chớ giết kẻ đang ngủ, cũng chớ giết kẻ đang giao phối.

Verse 20

न तोयगृध्नून्न शिशून्नांतर्वर्त्नित्वलक्षणान् । स घातयति धर्मज्ञो जातिधर्मपराङ्मुखः

Người hiểu dharma không giết kẻ khát nước, không giết con non, cũng không giết loài mang dấu hiệu mang thai; người ấy quay lưng với sự tàn bạo hèn kém, chỉ bị trói buộc bởi bản năng loài.

Verse 21

श्रमातुरेभ्यः पांथेभ्यः स विश्रामं प्रयच्छति । हरेत्क्षुधा क्षुधार्तानामुपानद्दोऽनुपानहे

Với lữ khách mệt mỏi vì nhọc nhằn, người ấy ban chỗ nghỉ; người ấy dứt cơn đói của kẻ đói—trao dép (pādukā) cho người chân trần.

Verse 22

मृगत्त्वचोतिमृदुला विवस्त्रेभ्यातिसर्जति । अनुव्रजति कांतारे प्रांतरे पथिकान्पथि

Người ấy trao những tấm da nai mềm mại cho kẻ không áo quần, và đồng hành cùng lữ khách trên đường—băng qua rừng sâu và những miền biên viễn quạnh hiu.

Verse 23

न जिघृक्षति तेभ्योर्थमभयं चेति यच्छति । आविंध्याटवि मे नाम ग्राह्यं दुष्टभयापहम्

Ngài không hề muốn lấy của cải của họ; trái lại ban cho sự vô úy và nói: “Danh ta là Āviṃdhyāṭavī—hãy ghi nhớ; danh ấy trừ diệt nỗi sợ kẻ ác.”

Verse 24

नित्यं कार्पटिकान्सर्वान् स पुत्रेण प्रपश्यति । तेपि च प्रतितीर्थं हि तमाशीर्वादयं ति वै

Hằng ngày, cùng với con trai, ngài chăm nom hết thảy kẻ nghèo khổ, cơ hàn; và họ, tại mỗi bến tirtha linh thiêng, quả thật đều ban lời chúc phúc cho ngài.

Verse 25

इति तिष्ठति पिंगाक्षे साटवी नगरायिता । अध्वनीने ऽध्वगान्कोपि न रुणद्धि ससाध्वसः

Vì thế, hỡi Piṅgākṣa, khu rừng ấy hóa như một đô thành. Trên con đường ấy không ai ngăn trở lữ khách, và cũng chẳng ai còn ở trong sợ hãi.

Verse 27

लुब्धकस्तद्धने लुब्धः क्षुद्रस्तन्निधनोद्यतः । स रुरोध तमध्वानमग्रे गत्वाऽतिगूढवत्

Một kẻ thợ săn hèn mọn, tham lam của cải ấy và toan tính diệt trừ ngài, đã đi trước rồi chặn con đường, rình rập như kẻ ẩn mình thật kín.

Verse 28

तदा युप्यस्यशेषेण पिंगाक्षो मृगयां गतः । तस्मिन्नरण्ये तन्मार्गं निकषाध्युषितो निशि

Bấy giờ Piṅgākṣa ra đi săn, chỉ còn lại chút ít hành trang. Trong khu rừng ấy, vào ban đêm, lối đi đó bị kẻ phục kích chiếm giữ và theo dõi sát sao.

Verse 29

परप्राणद्रुहां पुंसां न सिद्ध्येयुर्मनोरथाः । विश्वं कुशलितेनैतद्विश्वेशपरिरक्षितम्

Kẻ nào làm hại sinh mạng người khác thì những ước nguyện của họ chẳng bao giờ thành tựu. Toàn thể thế gian này an ổn, được Đức Viśveśa—Chúa tể Kāśī—che chở hộ trì.

Verse 30

न चिंतयेदनिष्टानि तस्मात्कृष्टिः कदाचन । विधिदृष्टं यतो भावि कलुषंभावि केवलम्

Vì thế chớ ôm ấp lo nghĩ về điều bất tường, bởi sự bận lòng ấy chẳng bao giờ sinh quả. Điều gì đã được định mệnh an bài ắt sẽ xảy đến—dù nhiễm ô hay thanh tịnh, cũng đều thành sự.

Verse 31

तस्मादात्मसुखंप्रेप्सु रिष्टानिष्टं न चिंतयेत् । चिंतयेच्चेत्तदाचिंत्यो मोक्षोपायो न चेतरः

Vì thế, người cầu lạc phúc của Chân Ngã chớ bận lòng về may hay rủi. Nếu phải nghĩ, hãy quán niệm Đấng “bất khả tư nghị”, Tối Thượng; chỉ đó là phương tiện giải thoát (mokṣa), ngoài ra không có.

Verse 32

व्युष्टायामथयामिन्यामभूत्कोलाहलो महान् । घातयध्वं पातयध्वं नग्नयध्वं द्रुतं भटाः

Rồi khi đêm tàn rạng sáng, một trận náo động lớn nổi lên: “Đánh chúng! Quật ngã chúng! Lột trần chúng—mau lên, hỡi quân sĩ!”

Verse 33

मा मारयध्वं त्रायध्वं भटाः कार्पटिका वयम् । अनायासं लुंठयध्वं नयध्वं च यदस्ति नः

“Xin đừng giết chúng tôi—hãy che chở, hỡi quân sĩ! Chúng tôi là những kẻ hành khất nghèo hèn. Xin cứ ung dung cướp lấy mọi thứ chúng tôi có, rồi mang đi.”

Verse 34

वयं पांथा अनाथाः स्मो विश्वनाथपरायणाः । सनाथास्ते न दूरं सनाथतां पथिकोऽपरः

Chúng ta là lữ khách, tuy không nơi nương tựa, nhưng một lòng quy hướng Viśvanātha. Người có chỗ nương thì chẳng bao giờ xa sự an ổn; lữ khách khác cũng được nương nhờ hộ trì.

Verse 35

वयं पिंगाक्षविश्वासादस्मिन्मार्गेऽकुतोभयाः । यातायातं सदा कुर्मः स च दूर इतो वनात्

Nhờ lòng tin nơi Piṅgākṣa, chúng ta không hề sợ hãi trên con đường này. Chúng ta luôn đi về qua lại, và ngài cũng chẳng xa khu rừng này.

Verse 36

इति श्रुत्वाऽथ पिंगाक्षो भटः कार्पटिकेरितम । दूरान्मा भैष्ट माभैष्ट ब्रुवन्निति समागतः

Nghe lời của các vị khất sĩ ấy, người lính Piṅgākṣa từ xa liền đến, miệng nói: “Đừng sợ, đừng sợ.”

Verse 37

तत्कर्मसूत्रैराकृष्टो भिल्लःकार्पटिकप्रियः । तूर्णं तदायुष्यमिव तत्रोपस्थितवान् क्षणात्

Bị kéo đến bởi những sợi chỉ của chính nghiệp mình, tên Bhilla—kẻ ưa rình cướp các vị khất sĩ—liền xuất hiện nơi ấy trong khoảnh khắc, như thể chính thọ mạng đã gọi hắn đến.

Verse 38

कोयंकोयं दुराचारः पिंगाक्षे मयि जीवति । उल्लुलुंठयिषुः पांथान्प्राणलिंगसमान्मम

“Kẻ ác hạnh nào đây—khi ta, Piṅgākṣa, còn sống—lại toan cướp sạch lữ khách, những người đối với ta quý như sinh mạng và liṅga của chính ta?”

Verse 39

इति तद्वाक्यमाकर्ण्य ताराक्षस्तत्पितृव्यकः । धनलोभेन पिंगाक्षे पापं पापो व्यचिंतयत्

Nghe những lời đó, Tārākṣa—chú của hắn—bị lòng tham của cải che mờ, hỡi Piṅgākṣa, kẻ tội lỗi đó bắt đầu toan tính một hành động tội lỗi.

Verse 40

कुलधर्मं व्यपास्यैष वर्तते कुलपांसनः । चिरं चिंतितमद्यामुं घातयिष्याम्यसंशयम्

‘Vứt bỏ đạo pháp của dòng tộc, nỗi nhục của gia đình này hành xử theo ý thích. Hôm nay, không nghi ngờ gì nữa, ta sẽ giết hắn—điều mà ta đã suy tính từ lâu.’

Verse 41

विचार्येति स दुष्टात्मा भृत्यानाज्ञापयत्क्रुधा । आदावेनं घातयंतु ततः कार्पटिकानिमान्

Quyết định như vậy, kẻ ác tâm đó giận dữ ra lệnh cho gia nhân: ‘Trước tiên hãy giết tên này; sau đó giết cả những người tu hành khất thực này nữa.’

Verse 42

ततो ऽयुध्यन्दुराचारास्तेनैकेन च तेऽखिलाः । यथाकथंचित्ताननयत्स च स्वावसथांतिकम्

Sau đó, những kẻ vô đạo đức ấy đã chiến đấu với người đàn ông đơn độc đó; tuy nhiên, bằng cách nào đó, chàng đã dụ tất cả bọn họ đến gần nơi ở của mình.

Verse 43

आच्छिन्नं हि धनुर्वाणं छिन्नं सन्नहनं शरैः । असूदयिष्यमेतांस्तदभविष्यं यदीश्वरः

‘Cung và tên của ta đã bị tước đoạt; áo giáp của ta đã bị tên của chúng cắt nát. Ta đã có thể giết chúng—nếu như Chúa Tể không an bài khác đi.’

Verse 44

अभिलप्यन्निति प्राणानत्याक्षीत्स परार्थतः । तेपि कार्पटिकाः प्राप्तास्तत्पल्लीं गतसाध्वसाः

Nói như vậy, ông đã xả bỏ sinh mạng vì lợi ích của người khác. Các vị khất sĩ áo rách kia cũng đến được thôn xóm ấy, nỗi sợ hãi của họ đều tan biến.

Verse 45

या मतिस्त्वंतकाले स्याद्गतिस्तदनुरूपतः । दिगीशत्वमतः प्राप्तो निरृत्यां नैरृतेश्वरः

Tâm niệm lúc lâm chung thế nào thì đường đi (cảnh giới) cũng theo đúng như vậy. Vì thế, ông đạt địa vị Chúa tể một phương—làm chủ phương Nairṛta trong cõi của Nirṛti.

Verse 46

इत्थमस्य स्वरूपं ते आवाभ्यां समुदीरितम् । एतस्योत्तरतो लोको वरुणस्यायमद्भुतः

Như vậy, chân tướng của ông ấy đã được chúng ta giải bày cho ngươi. Về phía bắc nơi đây là thế giới kỳ diệu của thần Varuṇa.

Verse 47

कूपवापीतडागानां कर्तारो निर्मलैर्धनैः । इह लोके महीयंते वारुणे वरुणप्रभाः

Những ai dùng của cải thanh tịnh, đúng pháp mà dựng giếng, ao, hồ, thì ngay trong đời này đã được tôn kính; và nơi Varuṇa-loka họ rạng ngời với quang huy của thần Varuṇa.

Verse 48

निर्जले जलदातारः परसंतापहारिणः । अर्थिभ्यो ये प्रयच्छंति चित्रच्छत्रकमंडलून्

Những ai ban nước nơi khô cạn không có nước, xua tan nỗi khổ nóng bức của người khác, và bố thí cho kẻ cầu xin những chiếc dù đẹp cùng kamaṇḍalu (bình nước cho lữ hành),

Verse 49

पानीयशालिकाः कुर्युर्नानोपस्करसंयुताः । दद्युर्धर्मघटांश्चापि सुगंधोदकपूरितान्

Họ nên lập các trạm nước uống, trang bị đủ mọi vật dụng cần thiết; và vì công đức chánh pháp, cũng nên cúng thí “bình dharma” — những bình đầy nước thơm.

Verse 50

अश्वत्थसेकं ये कुर्युः पथि पादपरोपकाः । विश्रामशालाकर्तारः श्रांतसंतापनोदकाः

Những ai tưới nước cho cây aśvattha (cây thiêng) ven đường vì lợi ích người lữ hành, những ai dựng nhà nghỉ, và những ai trao nước xua tan mệt nhọc cùng nóng bức cho kẻ rã rời—ấy là bậc làm việc thiện chân thật.

Verse 51

ग्रीष्मोष्प्रहंति मायूरपिच्छादि रचितान्यपि । चित्राणि तालवृंतानि वितरंति तपागमे

Khi mùa nóng kéo đến, họ phân phát những chiếc quạt lá cọ rực rỡ sắc màu—có chiếc còn kết bằng lông công và các thứ tương tự—để xua đi cái cháy bỏng của hạ nhiệt.

Verse 52

रसवंति सुगंधीनि हिमवंति तपर्तुषु । विश्राणयंति वा तृप्ति पानकानि प्रयत्नतः

Trong những mùa nóng, họ chuyên cần dâng trao các thức uống làm thỏa lòng (pānaka): đậm vị, thơm ngát và mát lạnh, đem lại sự mãn nguyện và tươi tỉnh.

Verse 53

इक्षुक्षेत्राणि संकल्प्य ब्राह्मणेभ्यो ददत्यपि । तथा नानाप्रकारांश्च विकारानैक्षवान्बहून्

Họ còn phát nguyện theo nghi thức (saṅkalpa) mà cúng thí cả ruộng mía cho các vị brāhmaṇa; lại cũng dâng trao vô số món chế biến từ mía, đủ mọi loại.

Verse 54

गोरसानां प्रदातारस्तथा गोमहिषीप्रदाः । धारामंडपकर्तारश्छायामंडपकारिणः

Những ai bố thí các phẩm vật từ sữa, cúng dường bò và trâu, dựng thủy đình cho dòng nước chảy, và lập đình rợp bóng mát—các bậc thí chủ ấy được tán dương vì công hạnh chánh pháp.

Verse 55

देवालयेषु ये दद्युर्बहुधारागलंतिकाः । तीर्थे वा करहर्तारस्तीर्थमार्गावनेजका

Những ai trong đền thờ dâng đặt các bình cho nước tuôn thành nhiều dòng, và những ai nơi thánh địa tīrtha dọn bỏ rác bẩn, rửa sạch lối hành hương—cũng được tôn kính như người phụng sự Dharma.

Verse 56

अभयं ये प्रयच्छंति भयार्तोद्यत पाणयः । निर्भया वारुणे लोके ते वसंति लसंति च

Những ai ban cho sự vô úy, đưa tay cứu giúp kẻ kinh hoàng khốn khổ—sẽ an trú không sợ hãi trong cõi của Varuṇa, và nơi ấy rạng ngời danh dự.

Verse 57

विपाशयंति ये पुण्या दुर्वृतैः कंठपाशितान् । ते पाशपाणे लोकेस्मिन्निवसंत्यकुतोभयाः

Bậc hiền đức nào nới lỏng thòng lọng nơi cổ những người bị kẻ ác trói buộc—sẽ cư trú trong cõi của Pāśapāṇi, không còn sợ hãi bốn phương.

Verse 58

नौकाद्युपायैर्न द्यादौ पांथान्ये तारयंत्यपि । तारयंत्यपि दुःखाब्धेस्तत्र नागरिका द्विज

Hỡi brāhmaṇa, những người dân thành thị dùng thuyền bè và phương tiện khác đưa lữ khách qua sông ngòi—quả thật họ cũng trợ giúp chúng sinh vượt qua biển khổ.

Verse 59

घट्टान्पुण्यतटिन्यादेर्बंधयंति शिलादिभिः । तोयार्थिसुखसिद्ध्यर्थं ये नरास्तेत्र भोगिनः

Những người dùng đá và các vật liệu khác dựng nên bậc ghāṭa (bậc xuống tắm) trên bờ các dòng sông thiêng và những nguồn nước thánh khác, vì sự an lạc và sự thành tựu ước nguyện của người cầu nước—những người ấy nơi cõi phúc kia trở thành kẻ thọ hưởng phú quý.

Verse 60

वितर्पयंति ये पुण्यास्तृषिताञ्शीतलैर्जलैः । तेऽत्र वै वारुणे लोके सुखसंततिभागिनः

Những bậc thiện nhân làm thỏa cơn khát của kẻ khát bằng nước mát—chính họ ở cõi Varuṇa được dự phần dòng hạnh phúc liên miên không dứt.

Verse 61

जलाशयानां सर्वेषामयमेकतमः पतिः । प्रचेता यादसांनाथः साक्षी सर्वेषुकर्मसु

Trong mọi hồ ao và nguồn nước, Ngài là bậc chủ tể tối thượng—Pracetā, tức Varuṇa, chúa tể loài thủy tộc, chứng tri mọi hành nghiệp.

Verse 62

अस्योत्पत्तिं शृणु पतेर्वरुणस्यमहात्मनः । आसीन्मुनिरमेयात्मा कर्दमस्य प्रजापतेः

Hãy nghe nguồn gốc của bậc đại hồn Varuṇa ấy. Thuở đó có một vị hiền triết tâm linh vô lượng, sinh từ Prajāpati Kardama.

Verse 63

शुचिष्मानिति विख्यातस्तनयो विनयोचितः । स्थैर्य माधुर्य धैर्याद्यैर्गुणैरुपचितोहितः

Con trai ấy nổi danh là Śuciṣmān—xứng hợp với đức khiêm cung và hạnh kiểm đoan chính—được nuôi dưỡng bởi các phẩm chất như vững bền, nhu hòa, dũng khí kiên nhẫn, và luôn hướng về điều lợi ích.

Verse 64

अच्छोदे सरसि स्नातुं स गतो बालकैः सह । जलक्रीडनसंसक्तं शिशुमारो हरच्च तम्

Cậu cùng bọn trẻ đến hồ Acchoda để tắm. Đang mải mê vui đùa trong nước, một śiśumāra—loài thủy quái tựa cá sấu—chộp lấy và lôi cậu đi mất.

Verse 65

ततस्तस्मिन्मुनिसुते हृतेऽत्याहितशंसिभिः । तैः समागत्य शिशुभिः कथितं तत्पितुः पुरः

Rồi khi con trai vị hiền sĩ ấy bị cướp mất—một tai ương kinh hoàng—đám trẻ tụ lại, đến trước mặt cha cậu và thuật lại mọi việc.

Verse 66

हरार्चनोपविष्टस्य समाधौ निश्चलात्मनः । श्रुतबालविपत्तेश्च चचाल न मनोहरात्

Ngồi trong lễ thờ phụng Hara (Śiva), tâm ngài bất động trong định; dẫu nghe tin đứa trẻ gặp nạn, lòng vẫn không rời Đấng Tối Thượng diễm lệ.

Verse 67

अधिकं शीलयामास स सर्वज्ञं त्रिलोचनम् । पश्यञ्शंभोः समीपे स भुवनानि चतुर्दश

Ngài càng chuyên cần phụng thờ Đấng Tam Nhãn, bậc Toàn Tri. Và ở gần Śambhu, ngài được thấy mười bốn cõi, mười bốn thế giới.

Verse 68

नाना भूतानि भूतानि ब्रह्मांडांतर्गतानि च । चंद्रसूर्यर्क्षताराश्च पर्वतान्सरितो द्रुमान्

Ngài thấy muôn loài hữu tình—tất cả chúng sinh trong Brahmāṇḍa, trứng vũ trụ—cùng trăng, mặt trời, các chòm sao và tinh tú, núi non, sông ngòi, và cây cối.

Verse 69

समुद्रानंतरीयाणि ह्यरण्यानीस्सरांसि च । नाना देवनिकायांश्च बह्वीर्दिविषदां पुरीः

Ngài trông thấy những khu rừng và hồ nước nằm xen giữa các dải biển mênh mang; lại thấy nhiều hội chúng chư thiên, cùng vô số thành trì cõi trời của các vị thần.

Verse 70

वापीकूपतडागानि कुल्याः पुष्करिणीर्बहु । एकस्मिन्क्वापि सरसि जलक्रीडापरायणान्

Ngài thấy giếng, giếng bậc, ao hồ, kênh rạch và nhiều hồ sen; và tại một hồ nọ, Ngài nhận ra các chúng sinh hoàn toàn say mê trong cuộc vui đùa dưới nước.

Verse 71

बहून्मुनिकुमारांश्च मज्जनोन्मज्जनादिभिः । करयंत्रविनिर्मुक्ततोयधाराभिषेचनैः

Ngài thấy nhiều thiếu niên hiền sĩ, cứ lặn xuống rồi trồi lên liên tiếp; và được rưới như lễ abhiṣeka bởi những dòng nước tuôn ra từ các dụng cụ vận hành bằng tay.

Verse 72

करताडितपानीयशब्ददिङ्मुखनादिभिः । जलखेलनकैरित्थं संसक्तान्बहुबालकान्

Với tiếng nước bị bàn tay vỗ đánh vang dội khắp các phương, Ngài thấy nhiều trẻ nhỏ như thế đang say sưa gắn chặt trong trò chơi dưới nước.

Verse 73

तेषां मध्ये ददर्शाथ समाधिस्थः स कर्दमः । स्वं शिशुं शिशुमारेण नीयमानं सुविह्वलम्

Bấy giờ, giữa họ, Kardama—dẫu an trụ trong samādhi—vẫn thấy chính con mình bị cá sấu kéo đi, hoảng hốt và đau đớn tột cùng.

Verse 74

कयाचिज्जलदेव्याथ तस्माच्चक्रूरयादसः । प्रसह्य नीत्वोदधये दृष्टवांस्तं समर्पितम्

Ngài thấy đứa trẻ bị loài thủy quái tàn bạo cưỡng đoạt mang đi, rồi được một Thủy Nữ Thần trao nộp cho đại dương.

Verse 75

निर्भर्त्स्य सरितांनाथं केनचिद्रुद्ररूपिणा । त्रिशूलपाणिनेत्युक्तं क्रोधताम्राननेनच

Bấy giờ, một vị mang hình tướng như Rudra đã nghiêm khắc quở trách Chúa tể các dòng sông; với gương mặt đỏ bừng vì phẫn nộ, vị ấy cất lời: “Hỡi Đấng cầm Tam Xoa!”

Verse 76

कुतो जलानामधिप शिवभक्तस्य बालकः । प्रजापतेः कर्दमस्य महाभागस्य धीमतः

“Hỡi Chúa tể của muôn dòng nước! Sao đứa con của Prajāpati Kardama, bậc đại phúc và trí tuệ, người sùng kính Śiva, lại có thể gặp tai ương?”

Verse 77

अज्ञात्वा शिवसामर्थ्यं भवताचिरमासितः । भयत्रस्तेन तद्वाक्यश्रवणात्तमुदन्वता

“Không biết uy lực của Śiva, ngươi đã làm như thế suốt thời gian dài.” Nghe lời ấy, đại dương bị nỗi sợ đánh động, liền chấn động run rẩy.

Verse 78

बालं रत्नैरलंकृत्य बद्ध्वा तं शिशुमारकम् । समर्पितं समानीय शंभुपादाब्जसंनिधौ

Họ trang sức đứa trẻ bằng châu báu, trói chặt con cá sấu ấy, rồi đưa trở về và kính dâng lên gần đôi chân sen của Śambhu (Śiva).

Verse 79

नत्वा विज्ञापयत्तं च नापराध्याम्यहं विभो । अनाथनाथविश्वेश भक्तापत्तिविनाशन

Sau khi cúi lạy, ông khẩn tấu: “Bạch Đấng Tối Thượng, con không hề phạm lỗi. Ôi Viśveśa, nơi nương tựa của kẻ không nơi nương tựa, Đấng diệt trừ tai ương của các tín đồ!”

Verse 80

भक्तकल्पतरो शंभोऽनेनायं दुष्टयादसा । अनायिन मया नाथ भवद्भक्तजनार्भकः

“Ôi Śambhu, cây như ý của các tín đồ! Bạch Chúa Tể, chính loài thủy quái hung ác này đã bắt đi đứa trẻ vô tội—đứa con nhỏ của một tín đồ của Ngài.”

Verse 81

गणेन तेन विज्ञाय शंभोरथ मनोगतम् । पाशेन बद्ध्वा तद्यादः शिशुहस्ते समर्पितम्

Bấy giờ vị gaṇa ấy, hiểu rõ ý định của Śambhu, liền dùng thòng lọng trói chặt thủy quái kia và đặt vào tay đứa trẻ.

Verse 82

गृहाणेमं स्वतनयं पार्षदे शंकराज्ञया । याहि स्वभवनं वत्स ब्रुवतीति स कर्दमः

“Này vị tùy tùng, theo lệnh của Śaṅkara, hãy nhận lại chính con trai của ngươi. Hỡi đứa trẻ yêu dấu, hãy về nhà mình,” Kardama nói như vậy.

Verse 83

समाधिसमये सर्वमिति शृण्वन्नुदारधीः । उन्मील्य नयने यावत्प्रणिधानं विसृज्य च

Đang trong lúc samādhi, nghe những lời ấy, bậc tâm trí cao thượng mở mắt ra và trong chốc lát buông lỏng sự chuyên chú kiên định của mình.

Verse 84

संपश्यते शिशुं तावत्पुरतः समवैक्षत । गृहीतशिशुमारं च पार्श्वेऽलंकृतकर्णिकम्

Bấy giờ ông thấy đứa trẻ ở ngay trước mặt; bên cạnh là sinh vật giống cá sấu đã bị bắt giữ, với đồ trang sức nơi tai được điểm tô rực rỡ.

Verse 85

तोयार्द्रकाकपक्षाग्रं कषायनयनांचलम् । किंचिद्विरूक्षं त्वक्क्षोभं संभ्रमापन्नमानसम्

Ngọn tóc ông ướt như cánh quạ, khóe mắt sẫm đen; dáng vẻ hơi rối bời, da thịt bồn chồn, và tâm trí chấn động vì kinh hãi.

Verse 86

कृतप्रणाममालिंग्य जिघ्रंस्तन्मुखपंकजम् । पुनर्जातमिवामंस्त पश्यंश्चापि मुहुर्मुहुः

Sau khi đứa trẻ cúi lạy, ông ôm chầm lấy và hít hà hương nơi gương mặt như hoa sen ấy, tưởng như nó vừa được tái sinh, rồi cứ nhìn mãi hết lần này đến lần khác.

Verse 87

शतानिपंचवर्षाणि प्रणिधानस्थितस्य हि । कर्दमस्य व्यतीतानि शंभुमर्चयतस्तदा

Đối với Kardama, người an trú trong thiền định bất động, khi ấy năm trăm năm đã trôi qua trong lúc ông phụng thờ Śambhu.

Verse 88

कर्दमोपि च तत्कालमज्ञासीत्क्षणसंगतम् । यतो न प्रभवेत्कालो महाकालस्य संनिधौ

Và Kardama cũng chẳng hay biết quãng thời gian ấy; với ông, nó như chỉ một sát-na, bởi trước sự hiện diện của Mahākāla, chính Thời gian cũng không còn quyền lực.

Verse 89

ततस्तं तनयः पृष्ट्वा पितरं प्रणिपत्य च । जगाम तूर्णं तपसे श्रीमद्वाराणसीं पुरीम्

Bấy giờ người con hỏi cha xong, cúi lạy đảnh lễ, liền mau chóng lên đường tu khổ hạnh về thành Vārāṇasī rực rỡ.

Verse 90

तत्र तप्त्वा तपो घोरं लिंगं संस्थाप्य शांभवम् । पंचवर्षसहस्राणि स्थितः पाषाणनिश्चलः

Tại đó, ông tu khổ hạnh dữ dội; sau khi an lập Thánh liṅga của Śambhu, ông trụ suốt năm nghìn năm, bất động như tảng đá.

Verse 91

आविरासीन्महादेवस्तुष्टस्तत्तपसा ततः । उवाच कार्दमे ब्रूहि कं ददामि वरोत्तमम्

Bấy giờ Mahādeva hiện thân, hoan hỷ trước khổ hạnh ấy, và phán với Kārdama: “Hãy nói đi—Ta sẽ ban cho ngươi phúc ân tối thượng nào?”

Verse 92

कार्दमिरुवाच । यदि नाथ प्रसन्नोसि भक्तानामनुकंपक । सर्वासामाधिपत्यं मे देह्यपां यादसामपि

Kārdama thưa: “Bạch Nātha, nếu Ngài hoan hỷ, Đấng thương xót các bhakta, xin ban cho con quyền chủ tể trên mọi nguồn nước, và cả các loài thủy tộc nữa.”

Verse 93

इति श्रुत्वा महेशानः सर्वचिंतितदः प्रभुः । अभ्यषिंचत तं तत्र वारुणे परमे पदे

Nghe vậy, Maheśāna—Đấng ban thành tựu mọi điều mong cầu—liền làm lễ quán đảnh tại chỗ, tấn phong ông vào địa vị Varuṇa tối thượng.

Verse 94

रत्नानामब्धिजातानामब्धीनां सरितामपि । सरसां पल्वलानां च वाप्यंबु स्रोतसा पुनः

Trên các bảo châu sinh từ đại dương, trên biển cả và các dòng sông nữa; trên hồ, đầm, ao chứa nước, và lại trên những dòng nước đang chảy—

Verse 95

जलाशयानां सर्वेषां प्रतीच्याश्चापि वैदिशः । अधीश्वरः पाशपाणिर्भव सर्वामरप्रियः

“Hãy trở thành bậc chủ tể của mọi thủy xứ; và cũng là vị hộ trì phương Tây—tay cầm pāśa (dây thòng lọng), Bhava được chư thiên hết thảy yêu kính.”

Verse 96

ददामि वरमन्यं च सर्वेषां हितकारकम् । त्वयैतत्स्थापितं लिंगं तव नाम्ना भविष्यति

“Ta ban thêm một ân phúc nữa, lợi ích cho muôn loài: liṅga do ngươi thiết lập này sẽ được biết đến bằng chính danh ngươi.”

Verse 97

वरुणेशमिति ख्यातं वाराणस्यां सुसिद्धिदम् । मणिकर्णेश लिंगस्य नैरृत्यां दिशि संस्थितम्

Tại Vārāṇasī, Ngài sẽ nổi danh là “Varuṇeśa”, ban cho thành tựu thù thắng. Ngài an vị ở phương tây-nam so với liṅga Maṇikarṇeśa.

Verse 98

आराधितं सदा पुंसां सर्वजाड्यविनाशकृत् । वरुणेशस्य ये भक्ता न तेषामब्भयं क्वचित्

Ngài luôn được người đời thờ phụng, diệt trừ mọi sự trì độn và uể oải. Những ai là tín đồ của Varuṇeśa thì chẳng bao giờ sợ hãi vì nước, vào bất cứ lúc nào.

Verse 99

न संतापभयं तेषां नापायमरणं क्वचित् । जलोदरभयं नैव न भयं वै तृषः क्वचित्

Đối với họ, không có nỗi sợ khổ não thiêu đốt, cũng chẳng có cái chết yểu vào bất cứ lúc nào. Không sợ bệnh phù thũng, và cũng không hề sợ cơn khát.

Verse 100

नीरसान्यन्नपानानि वरुणेश्वर संस्मृतेः । सरसानि भविष्यंति नात्र कार्या विचारणा

Nhờ tưởng niệm Varuṇeśvara, ngay cả thức ăn và đồ uống nhạt nhẽo cũng trở nên đậm đà hương vị; điều ấy không cần nghi ngờ hay bàn luận thêm.

Verse 102

इदं वरुणलोकस्य स्वरूपं ते निरूपितम् । यच्छ्रुत्वा न नरः क्वापि दुरपायैः प्रबाध्यते

Như vậy, bản tướng của thế giới Varuṇa đã được trình bày cho ngươi. Ai nghe điều ấy thì ở bất cứ nơi đâu cũng không bị những tai ương nặng nề quấy nhiễu.

Verse 205

कदाचित्तत्पितृव्येण समीप ग्रामवासिना । श्रुतः कार्पटिकानां हि सार्थः सार्थो महास्वनः

Một lần, người chú bên cha của ông, sống ở ngôi làng gần đó, đã nghe tiếng ồn ào vang dậy của một đoàn lữ hành lớn—chính là đoàn kārpaṭika, những kẻ khất thực du phương, một toán đi đường đông đủ.