Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

तेषां मध्ये ददर्शाथ समाधिस्थः स कर्दमः । स्वं शिशुं शिशुमारेण नीयमानं सुविह्वलम्

Transliteration

teṣāṃ madhye dadarśātha samādhisthaḥ sa kardamaḥ | svaṃ śiśuṃ śiśumāreṇa nīyamānaṃ suvihvalam

Translation

Bấy giờ, giữa họ, Kardama—dẫu an trụ trong samādhi—vẫn thấy chính con mình bị cá sấu kéo đi, hoảng hốt và đau đớn tột cùng.

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (सर्वनाम)

• मध्ये: in the midst
• मध्ये: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (अधिकरण)

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनन्तरार्थक (then)

• समाधि-स्थः: being in samādhi
• समाधि-स्थः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: समाधि (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त; √स्था, क्त/निष्ठा-प्रत्ययार्थे)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)

• कर्दमः: Kardama (name)
• कर्दमः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: कर्दम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वम्: his own
• स्वम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• शिशुम्: child
• शिशुम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शिशु-मारेण: by a dolphin/crocodile (śiśumāra)
• शिशु-मारेण: Karana (Instrument)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक) + मार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• नीयमानम्: being carried away
• नीयमानम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √नी (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान-प्रत्ययान्त (passive present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• सु-विह्वलम्: greatly distressed
• सु-विह्वलम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + विह्वल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnamed saras/pushkariṇī (scene-specific)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At the center of playful bathers, Kardama—still marked by meditative composure—suddenly perceives his child seized by a crocodile; the child’s body is pulled toward deeper water, face contorted in fear; surrounding figures freeze in shock.

Characters & Entities

• Kardama (Prajāpati)
• Śiśu (child)
• Śiśumāra (crocodile)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the spiritually advanced face worldly peril; in sacred narratives, संकट becomes the doorway to divine protection and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The incident unfolds at a sacred waterbody within the Kāśīkhaṇḍa context; the verse does not specify the tirtha name.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces the crisis that drives the next actions.